{"id":33139,"date":"2020-12-04T23:40:44","date_gmt":"2020-12-04T19:40:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=33139"},"modified":"2020-12-04T23:40:46","modified_gmt":"2020-12-04T19:40:46","slug":"aliml%c9%99r-insan-beyni-il%c9%99-kainat-arasindaki-oxsarliqlari-askar-edibl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2020\/12\/04\/aliml%c9%99r-insan-beyni-il%c9%99-kainat-arasindaki-oxsarliqlari-askar-edibl%c9%99r\/","title":{"rendered":"Aliml\u0259r insan beyni il\u0259 kainat aras\u0131ndak\u0131 ox\u015farl\u0131qlar\u0131 a\u015fkar edibl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>Texnologiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131na baxmayaraq insan beyni \u00f6z\u00fcnd\u0259 bir \u00e7ox sirri birl\u0259\u015fdirir v\u0259 m\u00fcasir elm insan beyni il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox suala cavab ver\u0259 bilmir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n fikirl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n insan beyni daha q\u0259liz bir sistem ola bil\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259\u00a0<strong>Futurism.com\u00a0<\/strong>sayt\u0131 x\u0259b\u0259r verib. Bel\u0259 ki, aliml\u0259r a\u015fkar edibl\u0259r ki, insan beyni bir \u00e7ox \u00f6z\u0259lliy\u0259 g\u00f6r\u0259 kainat il\u0259 ox\u015fard\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259\u00a0 Bolonya Universitetind\u0259n\u00a0olan astrofizik\u00a0Franco Vazza\u00a0v\u0259\u00a0neyroc\u0259rrah Verona Alberto Feletti-nin t\u0259dqiqatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lum olub ki, kainat\u0131n strukturu insan beyninin neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 b\u0259nz\u0259yir. Onlar\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n bu obyektl\u0259r ox\u015far q\u0259lizlik s\u0259viyy\u0259sini v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259\u015fkili s\u0259rgil\u0259yirl\u0259r. \u0130nsan beyni 69 milyard neyrondan, kainat is\u0259 bir-biri il\u0259 kosmik h\u00f6r\u00fcm\u00e7\u0259k\u00a0tor vasit\u0259sil\u0259 \u0259laq\u0259li olan minimum 100 milyard qalaktikadan ibar\u0259tdir. Qalaktikalar kainat\u0131n \u00fcmumi k\u00fctl\u0259sinin 30%-ni, neyronlar is\u0259 insan beynin \u00fcmumi k\u00fctl\u0259sinin 30%-ni t\u0259\u015fkil edirl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, kosmosda k\u00fctl\u0259nin 70%-ni qara enerji t\u0259\u015fki edir. \u0130nsan beyninin \u00fcmumi k\u00fctl\u0259sinin 70%-ni is\u0259 su t\u0259\u015fkil edir. \u201cBiz bu h\u0259r iki sistemin spektral s\u0131xl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hesablam\u0131\u015f\u0131q. Bizim t\u0259dqiqat\u0131m\u0131z onu g\u00f6st\u0259rib ki, beyinciyin neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 1 mikrometrd\u0259n 0.1 millimetr\u0259 q\u0259d\u0259r olan miqyas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin paylanmas\u0131 materiyan\u0131n kosmik h\u00f6r\u00fcm\u00e7\u0259k torunda paylanmas\u0131 il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Lakin kainatda bu paylanma daha iri miqyasda ba\u015f verir. S\u00f6hb\u0259t, 5 milyon i\u015f\u0131q ilind\u0259n 500 milyon i\u015f\u0131q ilin\u0259 kimi olan miqyasdan gedir\u201d &#8211; dey\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar qeyd edibl\u0259r<\/p>\n<p>Aliml\u0259rin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n bu iki sistem bir s\u0131ra parametrl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259yir. T\u0259dqiqat\u0131 aparm\u0131\u015f\u00a0aliml\u0259r \u00fcmid edirl\u0259r ki, bu t\u0259dqiqat kosmologiya v\u0259 neyroc\u0259rrahiyy\u0259 sah\u0259l\u0259rind\u0259 yeni analiz \u00fcsullar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131xardacaq v\u0259 bu c\u00fcr strukturlar\u0131n zamanla nec\u0259 t\u0259kam\u00fcl etdikl\u0259rini anlama\u011fa imkan ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Texnologiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131na baxmayaraq insan beyni \u00f6z\u00fcnd\u0259 bir \u00e7ox sirri birl\u0259\u015fdirir v\u0259 m\u00fcasir elm insan beyni il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox suala cavab ver\u0259 bilmir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n fikirl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n insan beyni daha q\u0259liz bir sistem ola bil\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259\u00a0Futurism.com\u00a0sayt\u0131 x\u0259b\u0259r verib. Bel\u0259 ki, aliml\u0259r a\u015fkar edibl\u0259r ki, insan beyni bir \u00e7ox \u00f6z\u0259lliy\u0259 g\u00f6r\u0259 kainat il\u0259 ox\u015fard\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259\u00a0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33139"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33139"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33139\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33141,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33139\/revisions\/33141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33139"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33139"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}