{"id":34065,"date":"2021-02-04T01:36:45","date_gmt":"2021-02-03T21:36:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=34065"},"modified":"2021-02-05T14:32:37","modified_gmt":"2021-02-05T10:32:37","slug":"dunuya-sohr%c9%99tli-az%c9%99rbaycanli-alim-professor-lutfi-zad%c9%99nin-anadan-olmasindan-100-il-kecir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2021\/02\/04\/dunuya-sohr%c9%99tli-az%c9%99rbaycanli-alim-professor-lutfi-zad%c9%99nin-anadan-olmasindan-100-il-kecir\/","title":{"rendered":"D\u00fcnuya \u015f\u00f6hr\u0259tli az\u0259rbaycanl\u0131 alim, professor L\u00fctfi Zad\u0259nin anadan olmas\u0131ndan 100 il ke\u00e7ir"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox tan\u0131nan \u0259sl\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 alim. Onun \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada istinad edilir. D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox n\u00fcfuzlu \u015firk\u0259tl\u0259ri onun n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda milyardlar qazan\u0131r.<\/p>\n<p>L\u00fctfi Zad\u0259<\/p>\n<p>\u201cM\u0259nim u\u011fur formulum budur: Qabiliyy\u0259t. Z\u0259hm\u0259t v\u0259 \u0130srar\u201d.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox tan\u0131nan \u0259sl\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 aliml\u0259rd\u0259n biri L\u00fctfi Zad\u0259, \u0259sl ad\u0131 L\u00fctf\u0259li \u018fsg\u0259rzad\u0259 olan L\u00fctfi Zad\u0259 1921-ci il fevral\u0131n 4-\u00fc Bak\u0131da, Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olub.<\/p>\n<p>\u018frd\u0259bild\u0259 do\u011fulan atas\u0131 R\u0259him \u018fl\u0259sg\u0259rzad\u0259 I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fc. Bak\u0131da y\u0259hidu \u0259silli Koremanla ail\u0259 qurub. L\u00fctfi Zad\u0259 3-c\u00fc sinf\u0259 kimi Bak\u0131da, 16 sayl\u0131 m\u0259kt\u0259bd\u0259 oxuyub.<\/p>\n<p>SSR\u0130-d\u0259 \u0130ran v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 veril\u0259n q\u0259rardan sonra, 1931-ci ild\u0259 ail\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k Tehrana k\u00f6\u00e7\u00fcr. L\u00fctfi Zad\u0259 t\u0259hsilin\u0259 Tehranda amerikal\u0131lar\u0131n Almors Missoner m\u0259kt\u0259bind\u0259 davam etdirir. Tehran Universitetini elektrik m\u00fch\u0259ndisliyi ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 bitirdikd\u0259n sonra, 1944-c\u00fc ild\u0259 AB\u015e-a k\u00f6\u00e7\u00fcr. Massa\u00e7usets Texnologiya \u0130nstitutunda t\u0259hsilini davam etdirir.<\/p>\n<p>1946-c\u0131 ild\u0259 Tehranda tan\u0131\u015f oldu\u011fu Fey xan\u0131mla evl\u0259nir v\u0259 bu evlilikd\u0259n Stella v\u0259 Norman adl\u0131 u\u015faqlar\u0131 d\u00fcnyaya g\u0259lir. L\u00fctfi Zad\u0259 1 il sonra valideynl\u0259rini d\u0259 AB\u015e-a g\u0259tirir.<\/p>\n<p>Kolumbiya Universitetind\u0259 magistr v\u0259 doktorluq d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259ri al\u0131r. 1957-ci ild\u0259 \u201cKibernetikan\u0131n Atas\u0131\u201d Norbert Vinerin t\u00f6vsiyy\u0259si il\u0259 Kaliforniyadak\u0131 Berkli Universitetin\u0259 g\u0259lir. Burada \u201cElektrik m\u00fch\u0259ndisliyi v\u0259 kompy\u00fcter elml\u0259ri\u201d kafedras\u0131na r\u0259hb\u0259rlik edib.<\/p>\n<p>1991-ci ild\u0259 t\u0259qa\u00fcd\u0259 \u00e7\u0131xmal\u0131 olsa da, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 istedad\u0131na g\u00f6r\u0259, ona Universitetd\u0259 \u00f6m\u00fcrl\u00fck f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirm\u0259k imkan\u0131 verilir.<\/p>\n<p>L\u00fctfi Zad\u0259nin d\u00fcnya elmin\u0259 6 m\u00fch\u00fcm n\u0259z\u0259riyy\u0259si m\u0259lumdur. Ona \u0259n \u00e7ox \u015f\u00f6hr\u0259t qazand\u0131ran is\u0259 d\u00fcnya elmind\u0259 inqilab say\u0131lan qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiq n\u0259z\u0259riyy\u0259sidir.<\/p>\n<p>Uzun m\u00fcdd\u0259t AB\u015e elmi i\u00e7timaiyy\u0259ti bu n\u0259z\u0259riyy\u0259ni q\u0259bul etmir. Amma yaponlar bu n\u0259z\u0259riyy\u0259d\u0259n yararlanmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259lirl\u0259r. N\u0259z\u0259riyy\u0259nin t\u0259tbiqi Yaponiyaya milyardlar qazand\u0131r\u0131r v\u0259 \u201cMitsubishi\u201d, \u201cToshiba\u201d, \u201cSony\u201d, \u201cCanon\u201d, \u201cNissan\u201d, \u201cHonda\u201d v\u0259 \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r n\u00fcfuzlu \u015firk\u0259tl\u0259ri bu n\u0259z\u0259riyy\u0259d\u0259n geni\u015f istifd\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p>1989-cu ild\u0259 qeyri-s\u0259lis m\u0259ntiq n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin u\u011furlar\u0131na g\u00f6r\u0259 L\u00fctfi Zad\u0259 Yaponiyan\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k \u201cHonda\u201d m\u00fckafat\u0131 il\u0259 t\u0259ltif edilir. Bundan sonra n\u0259z\u0259riyy\u0259 amerikal\u0131lar\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259kir. \u201cGeneral Motors\u201d, \u201cMotorola\u201d, \u201cKodak\u201d v\u0259 dig\u0259r \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259tbiq edilir. H\u0259m\u00e7inin n\u0259z\u0259riyy\u0259 \u0259sas\u0131nda \u201cNasa\u201d idar\u0259etm\u0259 sisteml\u0259rini t\u0259dqiq edir.<\/p>\n<p>2016-c\u0131 ild\u0259 L\u00fctfi Zad\u0259nin n\u0259z\u0259riyy\u0259si \u0259sas\u0131nda yapon aliml\u0259ri \u201cAlter\u201d adl\u0131 Robot haz\u0131rlay\u0131rlar.<\/p>\n<p>L\u00fctfi Zad\u0259 1965-ci ild\u0259 Bak\u0131ya s\u0259f\u0259r edib. Q\u0131z\u0131 Stella 56 ya\u015f\u0131nda d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir.<\/p>\n<p>2017-ci ild\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131n\u0131n v\u0259fat\u0131ndan 9 ay sonra sentyabr\u0131n 6-da 97 ya\u015fl\u0131 L\u00fctfi Zad\u0259 d\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. Bak\u0131da d\u0259fn edilm\u0259sini v\u0259siyy\u0259t ed\u0259n alimin c\u0259naz\u0259si sentyabr\u0131n 29-u Bak\u0131ya \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. H\u0259min g\u00fcn aliml\u0259 vida m\u0259rasimi ke\u00e7irilir v\u0259 L\u00fctfi Zad\u0259 I F\u0259xri xiyabanda d\u0259fn edilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox tan\u0131nan \u0259sl\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 alim. Onun \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada istinad edilir. D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox n\u00fcfuzlu \u015firk\u0259tl\u0259ri onun n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda milyardlar qazan\u0131r. L\u00fctfi Zad\u0259 \u201cM\u0259nim u\u011fur formulum budur: Qabiliyy\u0259t. Z\u0259hm\u0259t v\u0259 \u0130srar\u201d. D\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox tan\u0131nan \u0259sl\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 aliml\u0259rd\u0259n biri L\u00fctfi Zad\u0259, \u0259sl ad\u0131 L\u00fctf\u0259li \u018fsg\u0259rzad\u0259 olan L\u00fctfi Zad\u0259 1921-ci il fevral\u0131n 4-\u00fc Bak\u0131da, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":34233,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34065"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34065"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34065\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34067,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34065\/revisions\/34067"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}