{"id":34132,"date":"2021-01-31T02:16:01","date_gmt":"2021-01-30T22:16:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=34132"},"modified":"2021-01-31T02:16:03","modified_gmt":"2021-01-30T22:16:03","slug":"bu-gun-m%c9%99h%c9%99mm%c9%99d-%c9%99min-r%c9%99sulzad%c9%99nin-dogum-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2021\/01\/31\/bu-gun-m%c9%99h%c9%99mm%c9%99d-%c9%99min-r%c9%99sulzad%c9%99nin-dogum-gunudur\/","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin do\u011fum g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t v\u0259 ictimai xadimi, siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 publisist, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (1918-1920) banil\u0259rind\u0259n biri, Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n\u00a0ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin anadan olmas\u0131ndan 137 il \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n<p>R\u0259sulzad\u0259 1884-c\u00fc il yanvar\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olub. Atas\u0131 o\u011flunu m\u0259\u015fhur pedaqoq Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259nin m\u00fcdir oldu\u011fu ikinci \u201cRus-m\u00fcs\u0259lman\u201d m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoyub, buran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u00f6z t\u0259hsilini Bak\u0131 Texniki M\u0259kt\u0259bind\u0259\u00a0rus dilind\u0259 davam etdirib.<\/p>\n<p>Milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoyan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin inqilabi f\u0259aliyy\u0259tinin ilk ill\u0259ri d\u0259 m\u0259hz bu d\u00f6vr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. 1902-ci ild\u0259 17 ya\u015f\u0131nda olan M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u201cM\u00fcs\u0259lman g\u0259nclik t\u0259\u015fkilat\u0131\u201dn\u0131 yarad\u0131b. Bu, XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda rus m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u00fcsul-idar\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 gizli m\u00fcbariz\u0259 aparan ilk siyasi t\u0259\u015fkilat idi.<\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>1904-c\u00fc ilin ax\u0131rlar\u0131nda \u201cM\u00fcs\u0259lman demokratik \u201cM\u00fcsavat&#8221; c\u0259miyy\u0259ti\u201dnin \u0259sas\u0131nda Rusiya Sosial Demokrat F\u0259hl\u0259 Partiyas\u0131n\u0131n Bak\u0131 komit\u0259sinin n\u0259zdind\u0259 \u201cM\u00fcs\u0259lman sosial-demokrat \u201cH\u00fcmm\u0259t\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131\u201d yarad\u0131l\u0131b. Siyasi sah\u0259d\u0259\u00a0f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n bu t\u0259\u015fkilat\u0131n yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan biri M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 idi. O, h\u0259m d\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n eyniadl\u0131 q\u0259zetinin na\u015firl\u0259rind\u0259n biri olub.<\/p>\n<p>1908-ci ilin ax\u0131r\u0131nda M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u00e7ar \u00fcsul-idar\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n onun h\u0259bs olunmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k \u0130rana yola d\u00fc\u015f\u00fcr. C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rini g\u0259zir, \u00f6z do\u011fma xalq\u0131n\u0131n ac\u0131nacaql\u0131 v\u0259ziyy\u0259tini yax\u0131ndan m\u00fc\u015fahid\u0259 edir. Bu m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r sonralar M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin \u0259d\u0259bi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. O, Avropa t\u0259hsili g\u00f6rm\u00fc\u015f bir qrup \u0130ran ziyal\u0131s\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 1910-cu ilin sentyabr ay\u0131nda \u0130ran Demokrat Partiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyur.<\/p>\n<p>\u00c7ar h\u00f6kum\u0259ti \u0130randak\u0131 inqilabi h\u0259r\u0259katdan qorxuya d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k onun \u0259sas r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 \u0130ran\u0131n \u015fah h\u00f6kum\u0259tind\u0259n t\u0259l\u0259b edir. M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 t\u0259qibl\u0259rd\u0259n yaxa qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 1911-ci ilin may ay\u0131nda \u0130stanbula gedir. O, T\u00fcrkiy\u0259 paytaxt\u0131nda h\u0259myerlil\u0259ri \u018fli B\u0259y H\u00fcseynzad\u0259 v\u0259 \u018fhm\u0259d B\u0259y A\u011fayevl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, Yusif B\u0259y Ak\u00e7ural\u0131, Ziya G\u00f6yalp v\u0259 ba\u015fqa g\u00f6rk\u0259mli aliml\u0259rl\u0259 yax\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurur.<\/p>\n<p>M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 \u201cG\u0259nc t\u00fcrkl\u0259r\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131na r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259mi\u015f, \u201cT\u00fcrk oca\u011f\u0131\u201d c\u0259miyy\u0259tind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f v\u0259 onun \u0259sas orqan\u0131 olan, 1911-ci ilin noyabr ay\u0131ndan n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flayan \u201cT\u00fcrk yurdu\u201d jurnal\u0131n\u0131n f\u0259al yazarlar\u0131ndan biri olub.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 R\u0259sulzad\u0259 h\u0259l\u0259 \u0130stanbulda onun g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 1911-ci ilin oktyabr\u0131nda ke\u00e7mi\u015f h\u00fcmm\u0259t\u00e7il\u0259r Ta\u011f\u0131 Na\u011f\u0131yev v\u0259 Abbasqulu Kaz\u0131mzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sas\u0131 qoyulan \u201cM\u00fcs\u0259lman demokratik M\u00fcsavat partiyas\u0131na\u201d daxil olmu\u015f v\u0259 tezlikl\u0259 onun r\u0259hb\u0259rin\u0259 \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>1913-c\u00fc ild\u0259 Romanovlar s\u00fclal\u0259sinin 300 illiyi il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u00fcmumi \u0259fv elan olunur v\u0259 M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131da bilir.<\/p>\n<p>1917-ci ilin pay\u0131z\u0131nda M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 Rusiya parlamentin\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrk\u00fcstandan mill\u0259t v\u0259kili se\u00e7ilib.<\/p>\n<p>1918-ci il may\u0131n 26-da Zaqafqaziya seymi daxili fraksiyalar\u0131n \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 l\u0259\u011fv olunub. H\u0259min ay\u0131n 27-d\u0259 seymin m\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131na daxil olan m\u00fcxt\u0259lif partiyalar\u0131n \u00fczvl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olan Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131 yarad\u0131l\u0131b. S\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri se\u00e7ilib.<\/p>\n<p>1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Milli \u015eura Az\u0259rbaycan istiqlaliyy\u0259tini\u00a0elan etdi. F\u0259t\u0259li Xan Xoyskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131 h\u00f6kum\u0259ti t\u0259\u015fkil olundu. Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 n\u0259inki t\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda, h\u0259m\u00e7inin b\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rqd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq respublika qurdu.<\/p>\n<p>Lakin Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u00f6mr\u00fc c\u0259mi 23 ay \u00e7\u0259kdi. 1920-ci ilin 28 aprel tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n sovet Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 v\u0259t\u0259ni t\u0259rk etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259ti il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib. Uzun ill\u0259r xaricd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 1955-ci il mart\u0131n 6-da Ankarada \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259liyind\u0259n v\u0259fat edib.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ilin 29 dekabr\u0131nda Az\u0259rbaycan Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli ictimai-siyasi xadimi M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin anadan olmas\u0131n\u0131n 110 illik yubileyinin ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d f\u0259rman imzalay\u0131b.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 2013-c\u00fc ilin 22 noyabr\u0131nda \u201cM\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin 130 illik yubileyinin ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b.<\/p>\n<p>\u00a9 M\u0259nb\u0259: www.oxu.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t v\u0259 ictimai xadimi, siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 publisist, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (1918-1920) banil\u0259rind\u0259n biri, Az\u0259rbaycan milli istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n\u00a0ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin anadan olmas\u0131ndan 137 il \u00f6t\u00fcr. R\u0259sulzad\u0259 1884-c\u00fc il yanvar\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n Novxan\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olub. Atas\u0131 o\u011flunu m\u0259\u015fhur pedaqoq Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259nin m\u00fcdir oldu\u011fu ikinci \u201cRus-m\u00fcs\u0259lman\u201d m\u0259kt\u0259bin\u0259 qoyub, buran\u0131 bitirdikd\u0259n sonra M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":34133,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34132"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34132"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34135,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34132\/revisions\/34135"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34133"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}