{"id":34302,"date":"2021-02-12T10:48:22","date_gmt":"2021-02-12T06:48:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=34302"},"modified":"2021-02-12T10:48:24","modified_gmt":"2021-02-12T06:48:24","slug":"elm%c9%99-ayrilan-x%c9%99rcl%c9%99r-dunyanin-on-aparici-olk%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2021\/02\/12\/elm%c9%99-ayrilan-x%c9%99rcl%c9%99r-dunyanin-on-aparici-olk%c9%99si\/","title":{"rendered":"Elm\u0259 ayr\u0131lan x\u0259rcl\u0259r: d\u00fcnyan\u0131n on apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259si"},"content":{"rendered":"<p>Statistik T\u0259dqiqatlar v\u0259 \u0130qtisadiyyat \u0130nstitutut t\u0259dqiqat v\u0259 elmin inki\u015faf\u0131na ayr\u0131lan v\u0259sait\u00a0 bax\u0131m\u0131ndan \u00f6lk\u0259l\u0259rin reytinq c\u0259dv\u0259lini \u00a0t\u0259rtib etmi\u015fdir. A\u015fa\u011f\u0131da elm\u0259 \u0259n \u00e7ox s\u0259rmay\u0259 qoyan 10 \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda m\u0259lumat\u0131 t\u0259qdim edirik.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> AB\u015e: 511,1 mlrd $.<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00dcmumi daxili m\u0259hsulda (\u00dcDM) elm\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin nisb\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 AB\u015e 2,74%-l\u0259 11-ci yeri tutur. AB\u015e-\u0131n bir t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259dqiqat v\u0259 inki\u015faf x\u0259rcl\u0259rinin h\u0259cmin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00a0359,9 min $-la 2-ci yerd\u0259dir<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> \u00c7in: 451,2 mlrd $<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00dcmumi daxili m\u0259hsulda (\u00dcDM) elm\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin nisb\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00c7in 2,12%-l\u0259 15-ci yeri tutur. \u00c7in bir t\u0259dqiqat\u00e7\u0131ya d\u00fc\u015f\u0259n t\u0259dqiqat v\u0259 inki\u015faf x\u0259rcl\u0259rinin h\u0259cmin\u0259 g\u00f6r\u0259 266,6 min$.-la \u00a08-ci yerd\u0259dir .<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> Yaponiya: 168,6 mlrd $<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>2016-c\u0131 ild\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n say\u0131 (tam m\u0259\u015f\u011fulluq ekvivalentind\u0259) 665,6 min n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Yaponiya elm sah\u0259sind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n lider d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. \u00d6lk\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiya v\u0259 avtomobil s\u0259nayesi, enerjiy\u0259 q\u0259na\u0259t v\u0259 Robotics, tibbi v\u0259 kosmik t\u0259dqiqatlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 sabit y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqel\u0259r\u0259 malikdir.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong>Almaniya<\/strong><strong>: 118,5 <\/strong><strong>mlrd<\/strong> <strong>$<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Elmi t\u0259dqiqatlar sah\u0259sind\u0259 \u0259sas t\u0259\u015fkilatlar Alman T\u0259dqiqat c\u0259miyy\u0259ti,\u00a0 Maks Plank c\u0259miyy\u0259ti (21 institutu), Fraunhofer c\u0259miyy\u0259ti \u00a0(19 institut v\u0259 filial) v\u0259 s. h\u0259m federal, h\u0259m d\u0259 \u00a0\u0259yal\u0259t b\u00fcdc\u0259l\u0259rind\u0259n maliyy\u0259 v\u0259saitl\u0259ri al\u0131rlar. Lakin dig\u0259r Q\u0259rbi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, Almaniyada da elmi t\u0259dqiqatlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259yi \u00f6z\u0259l biznesdir.<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><strong> Koreya respublikas\u0131: 79,4 mlrd $<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00dcmumi daxili m\u0259hsulda (\u00dcDM) elm\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin nisb\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Koreya Respublikas\u0131 &#8211; 4,24%-l\u0259 2-ci yeri tutur. \u00a0Elektronikada Koreya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n flaqman\u0131 qlobal \u0130T-lider\u0259 \u00e7evrilmi\u015f Samsung xidm\u0259t edir. B\u00fct\u00fcn bunlar Koreya nailiyy\u0259tl\u0259rinin yaln\u0131z bir hiss\u0259sidir, d\u00fcnyan\u0131n be\u015finci avtomobil istehsal\u00e7\u0131s\u0131 Hyundai-Kia,\u00a0 b\u00f6y\u00fck LG biznesi, g\u00fccl\u00fc silah istehsal\u0131 v\u0259 h\u0259rbi texnikasi var.<\/p>\n<ol start=\"6\">\n<li><strong> Fransa: 62,2 mlrd $<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Fransan\u0131n elmi siyas\u0259ti Fransan\u0131n Milli T\u0259hsil, ali t\u0259hsil v\u0259 T\u0259dqiqatlar Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilir. O, Milli T\u0259dqiqatlar v\u0259 innovasiya siyas\u0259tini i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlay\u0131r v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irir. Milli t\u0259dqiqat agentliyi (ANR) Milli r\u0259hb\u0259r prinsipl\u0259rin elmd\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 yay\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur. Agentlik Fransada elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fczr\u0259 t\u0259\u015fkilatlardan biridir, 2019-ci ilin b\u00fcdc\u0259si 535 mln avro t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<ol start=\"7\">\n<li><strong> Hindistan: 50,1 milrd$<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Bu g\u00fcn dunyada Hindistan \u00f6lk\u0259nin atom energetikas\u0131n\u0131n, m\u00fcdafi\u0259 i\u015fl\u0259rinin v\u0259 n\u00fcv\u0259 proqram\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda lider m\u00f6vqe tutur.\u00a0 Hindistanda 504 universitet f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir ki, onlardan 185-i \u00a0texniki f\u0259nl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fch\u0259ndisl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir.<\/p>\n<ol start=\"8\">\n<li><strong> B\u00f6y\u00fck <\/strong><strong>B<\/strong><strong>ritaniya: 47,2 mlrd $<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>B\u00f6y\u00fck Britaniyada \u0259n \u00e7ox diqq\u0259t \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq t\u0259bii v\u0259 texniki elml\u0259r\u0259 ayr\u0131l\u0131r.\u00a0 B\u00f6y\u00fck Britaniyada bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm ixtiralar v\u0259 k\u0259\u015ffl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir: buxar lokomotivi, m\u00fcasir velosiped, \u00e7oxpill\u0259li reaktiv buxar turbin, elektromaqnit, stereoz, daxili yanma m\u00fch\u0259rriki, fotoqrafiya, antibiotikl\u0259r, ekstrakorporal g\u00fcbr\u0259l\u0259m\u0259, HTML, HTTP v\u0259 s. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, indiy\u0259d\u0259k 70-d\u0259n \u00e7ox britaniyal\u0131 alim Nobel m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<ol start=\"9\">\n<li><strong> Braziliya: 41,1 mlrd $<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Braziliyada elm son onillikl\u0259rd\u0259 beyn\u0259lxalq arenada \u0259h\u0259miyy\u0259tli nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 etmi\u015fdir. Elm v\u0259 Texnologiya Braziliyada\u00a0 Elm v\u0259 Texnologiya nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunur. Bu nazirlik h\u0259m\u00e7inin Milli Kosmik T\u0259dqiqatlar \u0130nstitutu, Amazon ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n Milli \u0130nstitutu v\u0259 Milli Texnologiya \u0130nstitutu \u00fcz\u0259rind\u0259 birba\u015fa n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irir. H\u0259m\u00e7inin nazirlik komp\u00fcter v\u0259 avtomatik qur\u011fular\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si sah\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 n\u0259zar\u0259t edir.<\/p>\n<ol start=\"10\">\n<li><strong> Rusiya: 39,9 mlrd $<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Rusiya Elmi T\u0259dqiqat v\u0259 inki\u015faf x\u0259rcl\u0259rinin h\u0259cmin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin reytinqind\u0259 10-cu yerd\u0259dir: 2019-c\u0131 ild\u0259 bu \u00f6lk\u0259 elmi m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 $39,9 mlrd \u00a0x\u0259rcl\u0259yib. Lakin 10 min n\u0259f\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 say\u0131na g\u00f6r\u0259 Rusiya 34 \u2013c\u00fc yerd\u0259dir.<\/p>\n<p>\u00a9 M\u0259nb\u0259: www.nangs.org<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Statistik T\u0259dqiqatlar v\u0259 \u0130qtisadiyyat \u0130nstitutut t\u0259dqiqat v\u0259 elmin inki\u015faf\u0131na ayr\u0131lan v\u0259sait\u00a0 bax\u0131m\u0131ndan \u00f6lk\u0259l\u0259rin reytinq c\u0259dv\u0259lini \u00a0t\u0259rtib etmi\u015fdir. A\u015fa\u011f\u0131da elm\u0259 \u0259n \u00e7ox s\u0259rmay\u0259 qoyan 10 \u00f6lk\u0259 haqq\u0131nda m\u0259lumat\u0131 t\u0259qdim edirik. AB\u015e: 511,1 mlrd $. \u00dcmumi daxili m\u0259hsulda (\u00dcDM) elm\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin nisb\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 AB\u015e 2,74%-l\u0259 11-ci yeri tutur. AB\u015e-\u0131n bir t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259dqiqat v\u0259 inki\u015faf x\u0259rcl\u0259rinin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34302"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34302"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34304,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34302\/revisions\/34304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}