{"id":34870,"date":"2021-03-14T11:37:58","date_gmt":"2021-03-14T07:37:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=34870"},"modified":"2021-03-14T11:41:11","modified_gmt":"2021-03-14T07:41:11","slug":"14-mart-tarix%c9%99-%cf%80-gunu-kimi-dusub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2021\/03\/14\/14-mart-tarix%c9%99-%cf%80-gunu-kimi-dusub\/","title":{"rendered":"14 mart tarix\u0259 \u03c0 G\u00fcn\u00fc kimi d\u00fc\u015f\u00fcb"},"content":{"rendered":"<p>Tarixi t\u0259qvimd\u0259 yer alan g\u00fcnl\u0259r ad\u0259t\u0259n hans\u0131sa \u0259lam\u0259tl\u0259r hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olur. Elmd\u0259 d\u0259, daha do\u011frusu ayr\u0131-ayr\u0131 elmi istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u0259lum olan ixtira v\u0259\u00a0 k\u0259\u015ffl\u0259rind\u0259 yaranma tarixi var. Bunlardan birid\u0259 mart\u0131n 14 d\u00fcnyada qeyd olunan <strong>Pi<\/strong> g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. T\u0259qvim\u0259 g\u00f6r\u0259 3- c\u00fc ay\u0131n\u00a0 14 \u2013c\u00fc g\u00fcn\u00fc\u00a0 olmas\u0131 bu tarixin pi say\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131nda 3 v\u0259 14 r\u0259q\u0259ml\u0259rind\u0259n istifad\u0259si il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. <strong>Pi<\/strong> g\u00fcn\u00fc\u00a0ilk d\u0259f\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259\u00a01988-ci\u00a0ild\u0259 m\u0259h\u015fur fizik \u00a0Larry Shaw\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0 AB\u015e-\u0131n San- Fransisko\u00a0\u015f\u0259h\u0259rind\u0259 qeyd edilmi\u015fdir v\u0259\u00a012 mart 2009-cu ild\u0259 AB\u015e T\u0259msil\u00e7il\u0259r M\u0259clisi\u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a014 Mart\u00a0beyn\u0259lxalq <strong>Pi<\/strong> g\u00fcn\u00fc elan edilib.<\/p>\n<p><strong>Pi<\/strong> \u0259d\u0259di \u00e7evr\u0259nin uzunlu\u011funun onun diametri il\u0259 \u00a0nisb\u0259tin\u0259 \u00a0\u00a0b\u0259rab\u0259r olan riyazi sabitdir. Ad\u0131 yunan dilind\u0259 \u00e7evr\u0259 s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ilk\u00a0 h\u0259rifi\u00a0 <strong>Pi<\/strong> simvolundan al\u0131n\u0131b. <strong>Pi<\/strong> h\u0259md\u0259, Arximed sabiti v\u0259 Ludolf \u0259d\u0259di olaraq da bilinir. Riyaziyy\u0259tda 3 v\u0259 3,4 olaraq q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, h\u0259qiqi cavab\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 d\u0259 ara\u015fd\u0131rmalara ehtiyac olundu\u011fu qeyd olunur. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, bir riyazi sabitl\u0259 \u0259laq\u0259li f\u0259rziy\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00a0bir q\u0259d\u0259r m\u0259ntiqli s\u0259sl\u0259nm\u0259s\u0259d\u0259 \u0259slind\u0259 <strong>Pi<\/strong> \u0259d\u0259di il\u0259 b\u0259\u015f\u0259r tarixi\u00a0 aras\u0131nda \u0259laq\u0259 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu olaraq qal\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatlar zaman\u0131 Misir ehramlar\u0131ndan, \u015eimal\u0131 Amerikadak\u0131 bir s\u0131ra tikilil\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 yer alan min ill\u0259rl\u0259 ya\u015f\u0131 olan tikilil\u0259rin nec\u0259 in\u015fa edilm\u0259si haqq\u0131nda ara\u015fd\u0131rmalarda <strong>Pi<\/strong> \u0259d\u0259din\u0259 rast g\u0259linib. \u0130saak Nyuton, Leonard Euler, Fabiyas Bellar v\u0259 Fransisko Vyeta kimi\u00a0 elm tarixinin tan\u0131nm\u0131\u015f\u00a0 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri\u00a0 <strong>Pi<\/strong> say\u0131n\u0131 istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k f\u0259rqli d\u00fcsturlar meydana g\u0259tiribl\u0259r. <strong>Pi<\/strong> say\u0131n\u0131n sonsuza q\u0259d\u0259r d\u00f6v\u00fcrl\u00fc bir \u015f\u0259kild\u0259 davam etm\u0259si riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131n bu \u0259d\u0259d\u0259 olan\u00a0 mara\u011f\u0131na artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r bir \u00e7ox riyaziyyat\u00e7\u0131 <strong>Pi<\/strong> say\u0131n\u0131n tam d\u0259y\u0259rini ya da t\u0259krar periodunu tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn says\u0131z ara\u015fd\u0131rma \u00a0edib.\u00a0 Aliml\u0259r Pi say\u0131n\u0131n minl\u0259rl\u0259 il \u0259vv\u0259l m\u0259lum oldu\u011funa, riyaziyyatda v\u0259 memarl\u0131qdan bu saydan istifad\u0259 edildiyin\u0259 \u0259mindirl\u0259r. Buna baxmayaraq s\u00f6z\u00fc ged\u0259n f\u0259rziy\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259lik isbat\u0131n\u0131 tapmaq bax\u0131m\u0131ndan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n maraq dair\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>Pi<\/strong> \u0259d\u0259di kifay\u0259t q\u0259d\u0259r uzun yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, burda b\u00fct\u00fcn r\u0259q\u0259m say\u0131na rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr (3.14159265358979323846264338327950288419716939937510). Y\u0259ni ad g\u00fcn\u00fcn\u00fcz\u00fc, telefon n\u00f6mr\u0259l\u0259rinizi ya da t\u0259sad\u00fcf\u00fc yazaca\u011f\u0131n\u0131z h\u0259r hans\u0131 say <strong>Pi<\/strong> \u0259d\u0259dind\u0259 yer al\u0131r. \u018fn maraql\u0131s\u0131 is\u0259 h\u0259rfl\u0259rl\u0259 \u0259d\u0259dl\u0259ri bir birin\u0259 \u00e7evir\u0259n bir kod \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda n\u0259z\u0259ri olaraq h\u0259r hans\u0131 bir \u015f\u0259xsin, t\u0259\u015fkilat\u0131n v\u0259 ya \u0259d\u0259di n\u00fcmun\u0259nin ad\u0131n\u0131 burda tapa bil\u0259rik. D\u00fcnyada riyaziyyat olimpiadalar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si uzun ill\u0259rdir ki, \u0259n\u0259n\u0259 hal\u0131na \u00e7evrilib. Bununla yana\u015f\u0131, <strong>Pi<\/strong> say\u0131n\u0131n verg\u00fcld\u0259n sonrak\u0131 hiss\u0259sind\u0259ki r\u0259q\u0259ml\u0259ri \u0259n \u00e7ox \u0259zb\u0259rl\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsi se\u00e7m\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 yar\u0131\u015flar t\u0259\u015fkil olunur. 2006-c\u0131 ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n <strong>Pi<\/strong> g\u00fcn\u00fcnd\u0259, \u00c7ind\u0259n olan Lyu \u00c7ao <strong>Pi<\/strong> say\u0131n\u0131n verg\u00fcld\u0259n sonra hiss\u0259sind\u0259 olan 67890 r\u0259q\u0259mi \u0259zb\u0259rd\u0259n oxumu\u015f v\u0259 d\u00fcnya tarixind\u0259 olduqca vacib bir rekorda imza atm\u0131\u015fd\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n ona c\u0259nab beyin l\u0259q\u0259bid\u0259 verilib. Beyn\u0259lxalq <strong>Pi <\/strong>G\u00fcn\u00fcn\u00fcn d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0259n g\u00f6rk\u0259mli fizikl\u0259rind\u0259n birinin- Albert Eyn\u015fteynin ad g\u00fcn\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf etm\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarixi t\u0259qvimd\u0259 yer alan g\u00fcnl\u0259r ad\u0259t\u0259n hans\u0131sa \u0259lam\u0259tl\u0259r hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olur. Elmd\u0259 d\u0259, daha do\u011frusu ayr\u0131-ayr\u0131 elmi istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u0259lum olan ixtira v\u0259\u00a0 k\u0259\u015ffl\u0259rind\u0259 yaranma tarixi var. Bunlardan birid\u0259 mart\u0131n 14 d\u00fcnyada qeyd olunan Pi g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. T\u0259qvim\u0259 g\u00f6r\u0259 3- c\u00fc ay\u0131n\u00a0 14 \u2013c\u00fc g\u00fcn\u00fc\u00a0 olmas\u0131 bu tarixin pi say\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131nda 3 v\u0259 14 r\u0259q\u0259ml\u0259rind\u0259n istifad\u0259si [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":34874,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34870"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34870"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34870\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34877,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34870\/revisions\/34877"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34874"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}