{"id":34933,"date":"2021-03-18T22:37:07","date_gmt":"2021-03-18T18:37:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=34933"},"modified":"2021-03-18T22:37:09","modified_gmt":"2021-03-18T18:37:09","slug":"aliml%c9%99r-atmosferini-b%c9%99rpa-etmis-ilk-planeti-askar-edibl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2021\/03\/18\/aliml%c9%99r-atmosferini-b%c9%99rpa-etmis-ilk-planeti-askar-edibl%c9%99r\/","title":{"rendered":"Aliml\u0259r atmosferini b\u0259rpa etmi\u015f ilk planeti a\u015fkar edibl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>Gliese 1132 adl\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131 karlik (balaca v\u0259 nisb\u0259t\u0259n soyuq olan ulduzlar) \u0259traf\u0131nda Yer k\u00fcr\u0259sin\u0259 b\u0259nz\u0259y\u0259n GJ 1132 b adl\u0131 ekzoplanet f\u0131rlan\u0131r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n planet Yer k\u00fcr\u0259sin\u0259 b\u0259nz\u0259s\u0259 d\u0259 bir s\u0131ra \u00f6z\u0259llikl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Aliml\u0259r Hubble teleskopu vasit\u0259sil\u0259 a\u015fkar edibl\u0259r ki, n\u0259 vaxtsa bu planetin atmosferi ulduz radiasiyas\u0131n\u0131n t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259hv olub. Lakin vulkanik aktivlikd\u0259n sonra planet \u00f6z \u0259traf\u0131nda yeni atmosfer yarada bilib. N\u0259tic\u0259d\u0259 planetin yeni atmosferi hidrogend\u0259n, metandan v\u0259 sianid tu\u015fusundan ibar\u0259tdir. Bu bar\u0259d\u0259 Phys.org sayt\u0131 x\u0259b\u0259r verib.<\/p>\n<p>Aliml\u0259rin fikirl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n GJ 1132 b d\u0259 Yer k\u00fcr\u0259si il\u0259 eyni atmosfer t\u0259zyiqin\u0259 sahibdir. Lakin planetl\u0259rin aras\u0131nda f\u0259rqliik d\u0259 var. Aliml\u0259r t\u0259yin edibl\u0259r ki, GJ 1132 b hidrogend\u0259n ibar\u0259t s\u0131x atmosferli qaz planeti \u015f\u0259klind\u0259 yaran\u0131b. Bununla bel\u0259 onun diametri Yer k\u00fcr\u0259sinin diametrind\u0259n qat-qat b\u00f6y\u00fck olub. Lakin cavan ulduz radiasiyas\u0131n\u0131n t\u0259siri n\u0259tc\u0259sind\u0259 ekzoplanet \u00f6z ilkin hidrogen v\u0259 helium t\u0259rkibini itirib. Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 ekzoplanetd\u0259n yaln\u0131z Yer k\u00fcr\u0259si \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259 n\u00fcv\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131. Daha sonra is\u0259 \u0259n maraql\u0131 proses ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>Hubble teleskopu aliml\u0259r\u0259 planetin daha sonra yaranm\u0131\u015f ikinci atmosferini g\u00f6st\u0259rib. Uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fc\u015fahid\u0259 v\u0259 komp\u00fcter modell\u0259\u015fdirm\u0259si say\u0259sind\u0259 m\u0259lum olub ki, planetin atmosferi hal haz\u0131rda molekulyar hidrogend\u0259n, metandan v\u0259 sianid tur\u015fusundan ibar\u0259tdir. Aliml\u0259r g\u00fcman edirl\u0259r ki, planetin ilkin atmosferind\u0259 olmu\u015f hidrogen mantiyan\u0131n maqmas\u0131na hopub v\u0259 indi vulkanik aktivlik n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259dric\u0259n maqmadan \u00e7\u0131xaraq planetin yeni atmosferini yarad\u0131r. Vulkanik prosesl\u0259rin davam etm\u0259si \u00e7\u00fcn mantiya laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 isti v\u0259 duru halda olmal\u0131d\u0131r. Aliml\u0259rin fikirl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n bu c\u00fcr k\u0259\u015ff dig\u0259r ekzoplanetl\u0259rin a\u015fkar edilm\u0259sind\u0259 vacib rol oynaya bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u00a9 M\u0259nb\u0259: www.news.milli.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gliese 1132 adl\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131 karlik (balaca v\u0259 nisb\u0259t\u0259n soyuq olan ulduzlar) \u0259traf\u0131nda Yer k\u00fcr\u0259sin\u0259 b\u0259nz\u0259y\u0259n GJ 1132 b adl\u0131 ekzoplanet f\u0131rlan\u0131r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n planet Yer k\u00fcr\u0259sin\u0259 b\u0259nz\u0259s\u0259 d\u0259 bir s\u0131ra \u00f6z\u0259llikl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Aliml\u0259r Hubble teleskopu vasit\u0259sil\u0259 a\u015fkar edibl\u0259r ki, n\u0259 vaxtsa bu planetin atmosferi ulduz radiasiyas\u0131n\u0131n t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259hv olub. Lakin vulkanik aktivlikd\u0259n sonra planet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":34934,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34933"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34933"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34935,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34933\/revisions\/34935"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34934"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}