{"id":35061,"date":"2021-03-31T01:50:40","date_gmt":"2021-03-30T21:50:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=35061"},"modified":"2021-03-31T01:52:20","modified_gmt":"2021-03-30T21:52:20","slug":"1918-ci-il-31-mart-soyqirimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2021\/03\/31\/1918-ci-il-31-mart-soyqirimi\/","title":{"rendered":"1918-ci il 31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin mandat\u0131 alt\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n da\u015fnak-bol\u015fevik silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla t\u00f6r\u0259dilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlard\u0131r.<\/p>\n<p>Mart\u0131n 31-d\u0259 s\u0259h\u0259r tezd\u0259n bol\u015fevik-da\u015fnak d\u0259st\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan &#8220;K\u0259rpicxana&#8221;, &#8220;M\u0259mm\u0259dli&#8221; v\u0259 dig\u0259r Az\u0259rbaycan m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin\u0259 h\u00fccum etdil\u0259r. S.\u015eaumyan\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 2 t\u0259yyar\u0259 havadan, h\u0259rbi g\u0259mil\u0259r is\u0259 d\u0259nizd\u0259n \u015f\u0259h\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rini bombalama\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Yax\u015f\u0131 silahlanm\u0131\u015f v\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f erm\u0259ni \u0259sg\u0259rl\u0259ri m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n evl\u0259rin\u0259 soxulur, sakinl\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, onlar\u0131\u00a0x\u0259nc\u0259r v\u0259 s\u00fcng\u00fc il\u0259 do\u011fray\u0131r, u\u015faqlar\u0131 yanan evl\u0259rin i\u00e7in\u0259 at\u0131r, k\u00f6rp\u0259 u\u015faqlar\u0131 s\u00fcng\u00fcl\u0259rin ucuna ke\u00e7irirdil\u0259r. Dinc \u0259halini qorxudan d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259tirib, ist\u0259dikl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr v\u0259h\u015filiy\u0259 \u0259l atan bol\u015fevik-erm\u0259ni c\u0259lladlar\u0131 m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131n\u0131 daha a\u011f\u0131r formada q\u0259tl\u0259 yetirirdil\u0259r. \u015e\u0259h\u0259rin t\u0259kc\u0259 bir yerind\u0259 qulaqlar\u0131, burunlar\u0131 k\u0259silmi\u015f, qar\u0131nlar\u0131 y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f 57 m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n\u0131n meyiti tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u00c7oxlu g\u0259nc qad\u0131n\u0131 diri-diri divara m\u0131xlam\u0131\u015fd\u0131lar. Qa\u00e7\u0131b can\u0131n\u0131 qurtarma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan \u0259halini g\u00fcll\u0259baran etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rin m\u00fcvafiq yerl\u0259rind\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259 pulemyotlar qoyulmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri m\u0259hv edildikd\u0259n sonra mart\u0131n 31-d\u0259 ax\u015fam\u00fcst\u00fc \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259rin al\u0131nmas\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 ba\u015fland\u0131. Bununla ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti qurulduqdan sonra yarad\u0131lan f\u00f6vq\u0259lad\u0259 istintaq komissiyas\u0131 s\u0259drinin \u018fdliyy\u0259 Nazirliyin\u0259 t\u0259qdim etdiyi m\u0259ruz\u0259d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131\u00a0faktlar g\u00f6st\u0259rilir: Nikolay (indiki \u0130stiqlaliyy\u0259t) k\u00fc\u00e7\u0259sil\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7mi\u015f erm\u0259ni \u0259sg\u0259rl\u0259rin\u0259 ba\u015fl\u0131ca olaraq, erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri r\u0259hb\u0259rlik edibl\u0259r.<\/p>\n<p>D\u0259h\u015f\u0259tli soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qalan az\u0259rbaycanl\u0131lar mart\u0131n 31-d\u0259 m\u00fcqavim\u0259ti dayand\u0131rd\u0131lar. Lakin erm\u0259ni da\u015fnak birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 aprelin 2-si gec\u0259d\u0259n xeyli ke\u00e7\u0259n\u0259d\u0259k davam etdirdil\u0259r.<\/p>\n<p>R\u0259smi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 n\u0259tic\u0259sinind\u0259 Bak\u0131da 12 mind\u0259n \u00e7ox, \u015eamax\u0131da 7 min, Qubada 2 min, \u015eamax\u0131, G\u00f6y\u00e7ay v\u0259 \u018fr\u0259\u015f q\u0259zalar\u0131nda 3 min, \u015e\u0259rurda, Nax\u00e7\u0131vanda 3 min, Z\u0259ng\u0259zurda 7700 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdi. Bu Soyq\u0131r\u0131m n\u0259tic\u0259sind\u0259 30 mind\u0259n \u00e7ox g\u00fcnahs\u0131z insan h\u0259lak oldu. Bol\u015fevik da\u015fnak birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri &#8220;Kaspi&#8221; m\u0259tb\u0259\u0259sini, &#8220;A\u00e7\u0131q s\u00f6z&#8221; q\u0259zetinin redaksiyas\u0131n\u0131, &#8220;\u0130smailiyy\u0259&#8221; (haz\u0131rda Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin binas\u0131) binas\u0131n\u0131 yand\u0131rm\u0131\u015f, &#8220;T\u0259z\u0259pir&#8221; m\u0259scidinin minar\u0259l\u0259rini top at\u0259\u015fi il\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259mi\u015fdil\u0259r.\u00a0Da\u015fnak-bol\u015fevik h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Bak\u0131dan sonra Qaraba\u011f\u0131n b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, h\u0259m\u00e7inin \u015e\u0259rqi Anadoluda, C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda da Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r.<\/p>\n<p>1998-ci il mart\u0131n 26-da \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin F\u0259rman\u0131nda h\u0259min d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259l\u0259r\u0259 adekvat siyasi qiym\u0259t verilib v\u0259 31 mart \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc\u201d elan edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Son ill\u0259r bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rmalar say\u0259sind\u0259 \u00e7oxlu sayda yeni faktlar v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r toplan\u0131b. Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 tap\u0131lan k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131q bu faci\u0259nin qanl\u0131 epizodlar\u0131ndan biridir. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a01918-ci ilin aprel-may aylar\u0131nda yaln\u0131z Quba q\u0259zas\u0131nda 167 k\u0259nd tamamil\u0259 m\u0259hv edilib. Quba soyq\u0131r\u0131m\u0131 m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131 2007-ci il aprelin 1-d\u0259 \u0259razid\u0259 torpaq i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fcl\u0259rk\u0259n a\u015fkar edilib. 2009-cu ild\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetinin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 \u201cQuba rayonunda k\u00fctl\u0259vi q\u0259tl qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 dair t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131\u201d t\u0259sdiq edilib, a\u015fkar olunmu\u015f k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razid\u0259 monumental xatir\u0259 kompleksinin ucald\u0131lmas\u0131 v\u0259 abadl\u0131q i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131 q\u0259rara al\u0131n\u0131b. 2007-ci ilin iyulundan etibar\u0259n Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Arxeologiya v\u0259 Etnoqrafiya \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qda geni\u015f t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b, 2008-ci ilin sentyabr\u0131nda is\u0259 t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. T\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131n 1918-ci ild\u0259 erm\u0259nil\u0259rin yerli dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. T\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259si olaraq m\u0259zarl\u0131qda m\u00fcxt\u0259lif ya\u015f qruplar\u0131na aid 400-d\u0259n \u00e7ox insan c\u0259s\u0259dinin qal\u0131qlar\u0131 a\u015fkar edilib. Onlardan 50-d\u0259n \u00e7oxu u\u015faqlara,100-d\u0259n \u00e7oxu qad\u0131nlara, qalanlar\u0131 is\u0259 \u0259sas\u0259n ya\u015fl\u0131 ki\u015fil\u0259r\u0259 aiddir. M\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, m\u0259zarl\u0131qda az\u0259rbaycanl\u0131larla b\u0259rab\u0259r, Qubada y\u0131\u011fcam halda ya\u015fayan l\u0259zgi, y\u0259hudi, tat v\u0259 dig\u0259r etnik qruplar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259r\u0259k basd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u018frazid\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f Quba Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksinin 2013-c\u00fc il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olub. H\u0259min m\u0259rasimd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev deyib: \u201cSovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259bii ki, tarix t\u0259hrif edildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259r bizd\u0259n gizl\u0259dilirdi. Uzun ill\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n qan\u0131n\u0131 ax\u0131dan quldurlar, &#8211; onlar\u0131n da m\u0259nfur adlar\u0131 orada g\u00f6st\u0259rilir, &#8211; \u015eaumyan v\u0259 onun kimil\u0259ri biz\u0259 q\u0259hr\u0259manlar kimi t\u0259qdim edilirdi. Hesab edir\u0259m ki, bu, b\u00f6y\u00fck faci\u0259dir. \u00c7\u00fcnki uzun ill\u0259r xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 amans\u0131zl\u0131qla v\u0259h\u015filik t\u00f6r\u0259d\u0259n \u00fcns\u00fcrl\u0259r sovet tarixind\u0259 q\u0259hr\u0259man kimi t\u0259qdim edilirdi, onlar\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 abid\u0259l\u0259r ucald\u0131l\u0131rd\u0131. Yaln\u0131z m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 biz h\u0259qiqi \u0259dal\u0259ti b\u0259rpa etdik. G\u00f6z\u0259l \u015f\u0259h\u0259rimizi, Bak\u0131m\u0131z\u0131 o abid\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259dik v\u0259 bu g\u00fcn o yerl\u0259rd\u0259 g\u00f6z\u0259l parklar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Sahil park\u0131 yarad\u0131l\u0131bd\u0131r. Y\u0259ni, tarix, \u0259dal\u0259t z\u0259f\u0259r \u00e7ald\u0131. Biz bu g\u00fcn \u00f6z tariximiz\u0259 qay\u0131d\u0131r\u0131q. Tarixin b\u00fct\u00fcn m\u0259qamlar\u0131n\u0131 bilirik, bilm\u0259liyik. G\u0259nc n\u0259sil d\u0259 bilm\u0259lidir ki, xalq\u0131m\u0131z ke\u00e7mi\u015fd\u0259 hans\u0131f\u0259lak\u0259tl\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 2018-ci il yanvar\u0131n 18-d\u0259 \u201c1918-ci il az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 100 illiyi haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. S\u0259r\u0259ncamda deyilir: \u201c\u00dcz\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f tarixi faktlar 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda v\u0259 sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri qanl\u0131 aksiyalar\u0131n co\u011frafiyas\u0131n\u0131n daha geni\u015f v\u0259 faci\u0259 qurbanlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n qat-qat \u00e7ox oldu\u011funu s\u00fcbut etmi\u015fdir\u201d.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259ti soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sini daim \u0259ziz tutur, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 erm\u0259ni fa\u015fizminin i\u00e7 \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu tarixi hadis\u0259l\u0259rd\u0259n ibr\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin mandat\u0131 alt\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n da\u015fnak-bol\u015fevik silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla t\u00f6r\u0259dilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlard\u0131r. Mart\u0131n 31-d\u0259 s\u0259h\u0259r tezd\u0259n bol\u015fevik-da\u015fnak d\u0259st\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan &#8220;K\u0259rpicxana&#8221;, &#8220;M\u0259mm\u0259dli&#8221; v\u0259 dig\u0259r Az\u0259rbaycan m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin\u0259 h\u00fccum etdil\u0259r. S.\u015eaumyan\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 2 t\u0259yyar\u0259 havadan, h\u0259rbi g\u0259mil\u0259r is\u0259 d\u0259nizd\u0259n \u015f\u0259h\u0259rin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":35063,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35061"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35061"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35061\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35062,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35061\/revisions\/35062"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}