{"id":35324,"date":"2021-04-14T01:21:49","date_gmt":"2021-04-13T21:21:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=35324"},"modified":"2021-04-14T01:21:51","modified_gmt":"2021-04-13T21:21:51","slug":"aliml%c9%99r-yerin-r%c9%99q%c9%99msal-oxsarini-yaradacaq-iqlim-d%c9%99yisikliyinin-modell%c9%99sdirilm%c9%99si-ucun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2021\/04\/14\/aliml%c9%99r-yerin-r%c9%99q%c9%99msal-oxsarini-yaradacaq-iqlim-d%c9%99yisikliyinin-modell%c9%99sdirilm%c9%99si-ucun\/","title":{"rendered":"Aliml\u0259r Yerin r\u0259q\u0259msal ox\u015far\u0131n\u0131 yaradacaq- \u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyinin modell\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yer sistemini g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 modell\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f planetimizin r\u0259q\u0259msal ox\u015far\u0131 ekstremal hallara daha yax\u015f\u0131 haz\u0131rla\u015fmaq istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sini, \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyas\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rtac\u00a0\u201cXaytek\u201d sayt\u0131na istinadla x\u0259b\u0259r verir ki, Avropa aliml\u0259rinin v\u0259 \u201cETH Zurich\u201d komp\u00fcter m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 yeni strateji s\u0259n\u0259dd\u0259 buna nec\u0259 nail olma\u011f\u0131n \u00fcsullar\u0131 g\u00f6st\u0259rilir.<\/p>\n<p>M\u00fc\u015fahid\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 Yerin r\u0259q\u0259msal modelinin t\u0259kam\u00fcl prosesini izl\u0259m\u0259k v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin trayektoriyas\u0131n\u0131 proqnozla\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 ox\u015far r\u0259q\u0259msala daxil edil\u0259c\u0259k. Ad\u0259t\u0259n s\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri havan\u0131n v\u0259 iqlimin modell\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 istifad\u0259 olunur. Lakin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar insan\u0131n m\u00fcvafiq f\u0259aliyy\u0259tinin yeni m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 da m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq model\u0259 daxil etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259dirl\u0259r. Yer sisteminin yeni modeli insan\u0131n planetin s\u0259thind\u0259ki dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn prosesl\u0259r\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n su m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259, qida v\u0259 enerjinin, h\u0259m\u00e7inin fiziki sistemd\u0259ki prosesl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131na t\u0259sirini d\u0259 maksimum real \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks etdir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ssenaril\u0259ri \u00f6z\u00fc testd\u0259n ke\u00e7ir\u0259n bu sistem m\u0259lumat xidm\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Sistem davaml\u0131 inki\u015faf n\u00fcmayi\u015f etdirir v\u0259 siyasi qurumlar\u0131 daha yax\u015f\u0131 m\u0259lumatland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Ox\u015far r\u0259q\u0259msal sistem habel\u0259 \u015firin su v\u0259 qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n v\u0259 ya k\u00fcl\u0259k v\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n strateji planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n fikrinc\u0259, bu bax\u0131mdan 1940-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri davam ed\u0259n hava \u015f\u0259raitinin sabit inki\u015faf\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck komp\u00fcterl\u0259rind\u0259 fiziki prosesl\u0259rin modell\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 ilk olaraq meteoroloqlar ba\u015flay\u0131blar. \u0130ndiki hava v\u0259 iqlim modell\u0259ri superkomp\u00fcterl\u0259rd\u0259n v\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 dig\u0259r elmi f\u0259nl\u0259rd\u0259n daha s\u0259m\u0259r\u0259li yeni istifad\u0259 \u00fcsullar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox ideald\u0131r.<\/p>\n<p>strateq.az\/maraqli<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yer sistemini g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 modell\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f planetimizin r\u0259q\u0259msal ox\u015far\u0131 ekstremal hallara daha yax\u015f\u0131 haz\u0131rla\u015fmaq istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sini, \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyas\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Az\u0259rtac\u00a0\u201cXaytek\u201d sayt\u0131na istinadla x\u0259b\u0259r verir ki, Avropa aliml\u0259rinin v\u0259 \u201cETH Zurich\u201d komp\u00fcter m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 yeni strateji s\u0259n\u0259dd\u0259 buna nec\u0259 nail olma\u011f\u0131n \u00fcsullar\u0131 g\u00f6st\u0259rilir. M\u00fc\u015fahid\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 Yerin r\u0259q\u0259msal modelinin t\u0259kam\u00fcl prosesini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":35325,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35324"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35324"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35326,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35324\/revisions\/35326"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35325"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}