{"id":35583,"date":"2021-04-28T13:16:43","date_gmt":"2021-04-28T09:16:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=35583"},"modified":"2021-04-28T13:16:45","modified_gmt":"2021-04-28T09:16:45","slug":"akademik-z%c9%99rif%c9%99-%c9%99liyeva-az%c9%99rbaycan-oftalmologiya-elmini-dunyada-tanidib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2021\/04\/28\/akademik-z%c9%99rif%c9%99-%c9%99liyeva-az%c9%99rbaycan-oftalmologiya-elmini-dunyada-tanidib\/","title":{"rendered":"Akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva Az\u0259rbaycan oftalmologiya elmini d\u00fcnyada tan\u0131d\u0131b"},"content":{"rendered":"<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva b\u0259nz\u0259rsiz, i\u015f\u0131ql\u0131 bir \u00f6m\u00fcr ya\u015fay\u0131b. Bu i\u015f\u0131qdan ham\u0131ya pay \u00e7at\u0131rd\u0131: ail\u0259sin\u0259, \u0259hat\u0259sind\u0259 olan h\u0259r k\u0259s\u0259, g\u00f6z\u00fcn\u00fcn nurunu itirmi\u015f insanlara&#8230;<\/p>\n<p>O, 62 il \u00f6m\u00fcr s\u00fcr\u00fcb. Bu q\u0131sa \u00f6m\u00fcr yolu parlaq s\u0259hif\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Az\u0259rbaycan tibb elmind\u0259 silinm\u0259z iz qoymu\u015f akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131 xat\u0131rlayanda h\u0259m d\u0259 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 m\u0259n\u0259vi kamilliyin uca zirv\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015f g\u00f6rk\u0259mli elm f\u0259daisinin nurlu \u00e7\u00f6hr\u0259si canlan\u0131r. Onun simas\u0131nda n\u0259cib Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131, v\u0259fal\u0131 \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131, f\u0259dakar ana obraz\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Y\u00fcks\u0259k intellekt v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t, d\u0259rin bilik, insanp\u0259rv\u0259rlik, V\u0259t\u0259n\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 xeyirxahl\u0131q kimi keyfiyy\u0259tl\u0259r Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n portretini tamamlayan \u0259sas cizgil\u0259rdir. H\u0259r d\u0259f\u0259 Vaqif Mustafayevin \u201c\u018fsl m\u0259h\u0259bb\u0259t haqq\u0131nda\u201d filmin\u0259 baxanda q\u0259lbimizd\u0259 k\u00f6vr\u0259k hissl\u0259r ba\u015f qald\u0131r\u0131r. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6z \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131na b\u0259sl\u0259diyi m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259h\u0259bb\u0259t duy\u011fular\u0131 insan\u0131 riqq\u0259t\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r t\u0259sirlidir.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m h\u0259yat\u0131 daim m\u00fcbariz\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 \u00e7iyin-\u00e7iyin\u0259 add\u0131mlay\u0131r, \u00e7\u0259tin g\u00fcnl\u0259rd\u0259 ona arxa-dayaq olurdu. Bu a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fc k\u00f6vr\u0259k \u00e7iyinl\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259tan\u0259t v\u0259 f\u0259dakarl\u0131qla da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Eyni zamanda, \u00f6vladlar\u0131n\u0131 v\u0259t\u0259nin layiqli \u00f6vladlar\u0131 kimi, \u00f6z n\u0259slinin y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin varisi kimi yeti\u015fdirirdi. \u00dcst\u0259g\u0259l g\u0259rgin i\u015f v\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259t&#8230;<\/p>\n<p>S\u0131ravi h\u0259kimlikd\u0259n akademikliy\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lmi\u015f Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m oftalmologiya elminin inki\u015faf\u0131na d\u0259y\u0259rli t\u00f6hf\u0259l\u0259r verib. Onun daha bir xidm\u0259ti y\u00fcks\u0259kixtisasl\u0131 kadrlar yeti\u015fdirm\u0259sidir. Akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva z\u0259ngin irs qoyub, \u00f6z t\u0259dqiqatlar\u0131, fundamental \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan tibb elmini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ir\u0259li apar\u0131b.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n do\u011fum g\u00fcn\u00fcnd\u0259 onun h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin b\u0259zi m\u0259qamlar\u0131na bir daha n\u0259z\u0259r sal\u0131r.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m 1923-c\u00fc il aprelin 28-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n \u015e\u0259rur rayonunun \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259, d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi, mahir s\u0259hiyy\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 \u018fziz \u018fliyevin ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131. Atas\u0131 \u018fziz \u018fliyev rektor, nazir, M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin katibi, Ba\u015f nazirin m\u00fcavini kimi y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, d\u0259rin intellekti v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q bacar\u0131\u011f\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazanm\u0131\u015fd\u0131. Onun eni\u015fli-yoxu\u015flu h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri, \u0259slind\u0259, \u00f6vladlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat m\u0259kt\u0259bi idi. Bel\u0259 bir ail\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m, t\u0259bii ki, z\u0259hm\u0259tsev\u0259rliyi, s\u0259mimiliyi, insanlara sevgisi il\u0259 ba\u015fqalar\u0131ndan se\u00e7ilirdi. Bu n\u0259sl\u0259 v\u0259 ail\u0259y\u0259 m\u0259xsus ziyal\u0131l\u0131q, do\u011fma oca\u011fa, xalqa v\u0259 v\u0259t\u0259n\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q kimi n\u0259cib x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r onun \u015f\u0259xsiyy\u0259tind\u0259 \u00f6z t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u00fc tapm\u0131\u015fd\u0131. Pe\u015f\u0259 se\u00e7m\u0259k vaxt\u0131 yeti\u015f\u0259nd\u0259 t\u0259r\u0259dd\u00fcd etm\u0259d\u0259n h\u0259kimliyi se\u00e7di. 1942-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Tibb \u0130nstitutunun m\u00fcalic\u0259-profilaktika fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil oldu v\u0259 institutu \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirdi. Oftalmologiya pe\u015f\u0259sin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259k arzusu il\u0259 Moskva \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00fcz tutdu, \u00dcmumittifaq M\u0259rk\u0259zi H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunda ixtisasart\u0131rma kursu ke\u00e7di.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, h\u0259kim idi, bu pe\u015f\u0259ni \u00e7ox uca tuturdu. H\u0259kimi g\u00fcn\u0259\u015f\u0259 b\u0259nz\u0259d\u0259r\u0259k deyirdi: \u201cH\u0259kim insanlara g\u00fcn\u0259\u015f q\u0259d\u0259r laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>1950-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259ri geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, traxoma deyil\u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli b\u0259la t\u00fc\u011fyan edirdi. \u0130nsanlar\u0131 bu b\u0259ladan xilas etm\u0259k, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r aktual problem olan g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 dair fundamental t\u0259dqiqatlar aparmaq, onlar\u0131n effektli m\u00fcalic\u0259 metodlar\u0131n\u0131 v\u0259 profilaktik t\u0259dbirl\u0259ri i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlamaq laz\u0131m idi. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva m\u0259hz bel\u0259 bir vaxtda Moskvadan v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan Elmi-T\u0259dqiqat G\u00f6z X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunda elmi i\u015f\u00e7i v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r. G\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n m\u00f6vzusunu h\u0259yat \u00f6z\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir v\u0259 o, elmi istiqam\u0259tl\u0259rinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sini traxoman\u0131n m\u00fcalic\u0259sin\u0259 h\u0259sr edir. Traxoma x\u0259st\u0259liyinin daha geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 rayonlara gedir, x\u0259st\u0259lik ocaqlar\u0131n\u0131 a\u015fkarlay\u0131r, g\u00f6z h\u0259kiml\u0259rin\u0259 m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxuyur, \u0259hali aras\u0131nda s\u00f6hb\u0259tl\u0259r apar\u0131rd\u0131. \u00c7ox ke\u00e7m\u0259d\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m traxoma x\u0259st\u0259liyinin ba\u015flan\u011f\u0131c d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sintomisinin t\u0259tbiqind\u0259 u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 nail oldu. T\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n yekunu olaraq 1959-cu ild\u0259 \u201cTraxoman\u0131n dig\u0259r terapiya \u00fcsullar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 sintomisinl\u0259 m\u00fcalic\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131n\u0131 u\u011furla m\u00fcdafi\u0259 etdi. Onun t\u0259klif etdiyi m\u00fcalic\u0259 metodu tezlikl\u0259 geni\u015f t\u0259cr\u00fcbi t\u0259tbiqini tapd\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 respublikada traxoma bir x\u0259st\u0259lik kimi l\u0259\u011fv olundu.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m f\u0259aliyy\u0259tini Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunun oftalmologiya kafedras\u0131nda davam etdirir. Burada dosent, professor, kafedra m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir, oftalmologiyan\u0131n aktual probleml\u0259rin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f \u00e7oxprofilli t\u0259dqiqatlar apar\u0131r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m oftalmologiyan\u0131n aktual probleml\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirirdi. Bu probleml\u0259r aras\u0131nda diaqnostika, qlaukoman\u0131n v\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n iltihab\u0131n\u0131n m\u00fcalic\u0259si x\u00fcsusi yer tutur. Onun diqq\u0259tini oftalmologiyan\u0131n elmi c\u0259h\u0259td\u0259n az ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sah\u0259si &#8211; g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131 c\u0259lb edir. Bu problemin aktuall\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z kimya v\u0259 elektronika s\u0259nayesinin geni\u015f inki\u015faf\u0131 il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 bir \u00e7ox yeni kimy\u0259vi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131na t\u0259sirinin elmi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259dqiqi il\u0259 \u0259laq\u0259dar idi. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m bu sah\u0259nin ilk t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 olub. G\u00f6rk\u0259mli alim d\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 olaraq g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131ran elmi-t\u0259dqiqat laboratoriyas\u0131 yarad\u0131b v\u0259 elm al\u0259mind\u0259 yeni bir istiqam\u0259tin &#8211; pe\u015f\u0259 oftalmologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub. Bak\u0131 M\u0259i\u015f\u0259t Kondisionerl\u0259ri Zavodunda t\u0259\u015fkil edilmi\u015f bu laboratoriyada elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259min zavodun v\u0259 dig\u0259r iri s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 m\u00fcalic\u0259 k\u00f6m\u0259yi d\u0259 g\u00f6st\u0259rilib. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva bu sah\u0259y\u0259 dair ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n ilkin n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u00fcmumil\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k Moskvada, M.Helmholts ad\u0131na Elmi-T\u0259dqiqat G\u00f6z X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunda \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n kimya s\u0259nayesi i\u015f\u00e7il\u0259rind\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti\u201d m\u00f6vzusunda doktorluq dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edib. 1977-ci ild\u0259 Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevaya tibb elml\u0259ri doktoru alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si verilib.<\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli alim uzun ill\u0259r respublikan\u0131n iri s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259sind\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131b. Bu t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201c\u015ein istehsal\u0131nda g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131\u201d, \u201cXroniki yod intoksikasiyas\u0131 zaman\u0131 oftalmologiya\u201d v\u0259 \u201cYod s\u0259nayesind\u0259 g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259liyinin profilaktikas\u0131\u201d kimi d\u0259y\u0259rli monoqrafiyalar\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. 1981-ci ild\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 oftalmologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevaya ke\u00e7mi\u015f ittifaq\u0131n oftalmologiya sah\u0259sind\u0259 \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r m\u00fckafat\u0131 olan SSR\u0130 Tibb Elml\u0259ri Akademiyas\u0131n\u0131n M.\u0130.Averbax ad\u0131na m\u00fckafat\u0131 verilmi\u015fdi. O, h\u0259min m\u00fckafata layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n ilk qad\u0131n alim idi.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur oftalmoloq M.Krasnov Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 h\u0259sr etdiyi t\u0259dqiqatlar\u0131 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k qeyd edib ki, Z\u0259rif\u0259 \u018fziz q\u0131z\u0131 ya\u015fasayd\u0131, oftalmologiya elmi sah\u0259sind\u0259 yeni kamil bir m\u0259kt\u0259b\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva bir s\u0131ra d\u0259rs v\u0259saiti v\u0259 monoqrafiyalar\u0131n m\u00fc\u0259llifidir: \u201cK\u0259skin virus konyuktivitl\u0259ri\u201d, \u201cKeratitl\u0259r, g\u00f6z\u00fcn damarl\u0131 trakt\u0131n\u0131n, torlu qi\u015fan\u0131n, g\u00f6rm\u0259 sinirinin x\u0259st\u0259likl\u0259ri, kataraktalar\u201d, \u201cQlaukoma v\u0259 g\u00f6z\u00fcn hipertenziyas\u0131\u201d, \u201cG\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si\u201d, \u201cG\u00f6z ya\u015f\u0131 axmas\u0131n\u0131n fiziologiya v\u0259 histologiyas\u0131\u201d, \u201c\u015e\u0259k\u0259rli diabetd\u0259 g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259ri\u201d, \u201cG\u00f6z\u00fcn mikroc\u0259rrahiyy\u0259si\u201d, \u201cG\u00f6z b\u0259b\u0259yi ha\u015fiy\u0259sinin adaptasiya v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 funksiyas\u0131\u201d v\u0259 sair. Alimin \u201cYa\u015fapar\u0131c\u0131 yollar\u0131n fiziologiyas\u0131\u201d, \u201cYa\u015fapar\u0131c\u0131 yollar\u0131n c\u0259rrahi m\u00fcalic\u0259si\u201d, \u201cG\u00f6z ya\u015f\u0131 yollar\u0131n\u0131n qoruyucu c\u0259rrahiyy\u0259 \u00fcsullar\u0131\u201d v\u0259 dig\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131r. O, iridodiaqnostika v\u0259 iridoterapiya probleml\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub, bu sah\u0259y\u0259 dair iki monoqrafiya haz\u0131rlay\u0131b. D\u00fcnya miqyas\u0131nda iridodiaqnostikaya aid kitablar\u0131 da ilk d\u0259f\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva yaz\u0131b.<\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli oftalmoloqun tibbi etika v\u0259 deontologiyaya dair bax\u0131\u015flar\u0131 onun \u201cH\u0259kimin \u0259xlaqi t\u0259rbiy\u0259si, deontologiya, tibbi etika v\u0259 \u0259xlaq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 \u0259trafl\u0131 \u0259ks olunub. Bu \u0259s\u0259rd\u0259 h\u0259kim v\u0259 x\u0259st\u0259nin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin h\u0259ssas m\u0259qamlar\u0131, m\u00fcalic\u0259 h\u0259kiminin diaqnostika v\u0259 m\u00fcalic\u0259 prosesind\u0259 apar\u0131c\u0131 rolu, tibb i\u015f\u00e7il\u0259rinin yaln\u0131z t\u0259hsilinin deyil, h\u0259m d\u0259 t\u0259rbiy\u0259sinin vacibliyi \u00f6n planda verilib.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n birba\u015fa r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda g\u0259nc elmi i\u015f\u00e7il\u0259rin v\u0259 h\u0259kim-oftalmoloqlar\u0131n b\u00f6y\u00fck bir n\u0259sli yeti\u015fmi\u015f, o, \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra d\u0259y\u0259rli m\u0259kt\u0259b qoymu\u015fdu.<\/p>\n<p>D\u00fcnya oftalmologiya elminin tan\u0131nm\u0131\u015f simalar\u0131n\u0131n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva haqq\u0131nda b\u0259zi fikirl\u0259rini xat\u0131rlatmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r. Akademik A.Nesterov deyirdi: \u201cZ\u0259rif\u0259 \u018fliyeva b\u00f6y\u00fck professional idi. M\u0259n onu \u00f6z sah\u0259sinin m\u0259\u015fhur alimi hesab edir\u0259m\u201d. Moskva Elmi-T\u0259dqiqat G\u00f6z X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunun direktoru K.Trutneva Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n elmi-t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n s\u0259ciyy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259r\u0259k yaz\u0131rd\u0131: \u201cBu c\u00fcr t\u0259dqiqatlar h\u0259cmin\u0259 v\u0259 vacibliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 se\u00e7ils\u0259 d\u0259, \u00e7ox z\u0259hm\u0259t t\u0259l\u0259b ets\u0259 d\u0259, sosial-iqtisadi bax\u0131mdan \u0259v\u0259zsizdir. Bu nadir t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 z\u0259r\u0259rli istehsal sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015f \u015f\u0259raitini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn metodiki t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanm\u0131\u015f, istehsalata t\u0259tbiq edilmi\u015fdir. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131n \u0259sas mahiyy\u0259ti d\u0259 m\u0259hz bundan ibar\u0259tdir\u201d. Tibb elml\u0259ri doktoru, professor Z.Skripni\u00e7enko alimin elmi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 bel\u0259 qiym\u0259t verirdi: \u201cZ\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n elmi maraq dair\u0259si \u00e7ox geni\u015f idi. O, bir \u00fcmumi d\u0259ft\u0259r\u0259 yeni kitab \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutdu\u011fumuz fikirl\u0259ri qeyd etmi\u015fdi. Bunlar \u0259sas\u0259n toksik kataraktalara v\u0259 toksik qlaukomalara h\u0259sr olunmu\u015f elmi i\u015fl\u0259rd\u0259n, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r v\u0259 oftalmoloq h\u0259kiml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan m\u0259ruz\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi\u201d.<\/p>\n<p>T\u0259bab\u0259td\u0259 \u00f6z d\u0259stx\u0259ti olan novator alim 150-d\u0259n \u00e7ox elmi \u0259s\u0259rin, 10 monoqrafiyan\u0131n, 12 s\u0259m\u0259r\u0259l\u0259\u015fdirici t\u0259klifin v\u0259 d\u0259rs v\u0259saitl\u0259rinin m\u00fc\u0259llifidir. Az\u0259rbaycan oftalmologiya elmini d\u00fcnyada tan\u0131dan Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 yol ild\u0259n-il\u0259 geni\u015fl\u0259nir, z\u0259ngin irsi, pedaqoji f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, \u00f6yr\u0259nilir v\u0259 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rinin m\u00f6vzusuna \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259t d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00f6n\u00fcnd\u0259 i\u015f\u0131ql\u0131 bir obraz \u2013 \u0259sl Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n obraz\u0131 canlan\u0131r. Onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6m\u00fcr ba\u015fdan-ba\u015fa bir i\u015f\u0131q m\u00fcc\u0259ss\u0259m\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>azertag.az<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva b\u0259nz\u0259rsiz, i\u015f\u0131ql\u0131 bir \u00f6m\u00fcr ya\u015fay\u0131b. Bu i\u015f\u0131qdan ham\u0131ya pay \u00e7at\u0131rd\u0131: ail\u0259sin\u0259, \u0259hat\u0259sind\u0259 olan h\u0259r k\u0259s\u0259, g\u00f6z\u00fcn\u00fcn nurunu itirmi\u015f insanlara&#8230; O, 62 il \u00f6m\u00fcr s\u00fcr\u00fcb. Bu q\u0131sa \u00f6m\u00fcr yolu parlaq s\u0259hif\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Az\u0259rbaycan tibb elmind\u0259 silinm\u0259z iz qoymu\u015f akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131 xat\u0131rlayanda h\u0259m d\u0259 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 m\u0259n\u0259vi kamilliyin uca zirv\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015f g\u00f6rk\u0259mli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":35584,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35583"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35583"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35583\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35585,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35583\/revisions\/35585"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}