{"id":36696,"date":"2021-06-21T15:32:06","date_gmt":"2021-06-21T11:32:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=36696"},"modified":"2021-06-21T15:34:14","modified_gmt":"2021-06-21T11:34:14","slug":"elmi-ictimaiyy%c9%99tin-n%c9%99z%c9%99rin%c9%99-%c9%99sl-elmd%c9%99n-danisaq-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2021\/06\/21\/elmi-ictimaiyy%c9%99tin-n%c9%99z%c9%99rin%c9%99-%c9%99sl-elmd%c9%99n-danisaq-2\/","title":{"rendered":"Elmi ictimaiyy\u0259tin n\u0259z\u0259rin\u0259: \u018fsl elmd\u0259n dan\u0131\u015faq"},"content":{"rendered":"<p><b>Birinci yaz\u0131m\u0131zda\u00a0 \u201cWeb of Science\u201d (Clarivate Analytics) jurnallar\u0131ndak\u0131 \u00e7ap olunan m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs etmi\u015fdik. Bu g\u00fcnki yaz\u0131m\u0131zda is\u0259 \u201cWeb of Science\u201d elmi veril\u0259r bazas\u0131ndak\u0131 istinadlar (citations), t\u0259sir \u0259msal\u0131 (impact factor), H-indeks v\u0259 Publons r\u0259yl\u0259ri haqq\u0131nda vacib m\u0259lumatlar\u0131 ver\u0259c\u0259yik, h\u0259m d\u0259 bunlardan sui-istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u201cpsevdo-aliml\u0259rl\u0259\u201d \u0259laq\u0259li neqativ hallara toxunaca\u011f\u0131q.<\/b><\/p>\n<p>\u0130stinadlar. M\u00fcasir elmd\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259r\u0259 istinadlar almaq m\u0259qal\u0259 \u00e7ap el\u0259tdirm\u0259k q\u0259d\u0259r \u00f6n\u0259mlidir. \u0130stinadlar \u00fczr\u0259 \u0259n \u00e7ox populyar olan t\u0259bii ki, elmi veril\u0259rin \u201cWeb of Science\u201d bazas\u0131d\u0131r. \u0130stinadlarda elm adamlar\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259k\u0259n ikinci veri bazas\u0131 Scopus adlanan veri bazas\u0131d\u0131r. Onu da qeyd ed\u0259k ki, Scopus bazas\u0131 Avropa Birliyinin elmi qurumlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131b v\u0259 ke\u00e7\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rinin ortalar\u0131ndan bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r olan elmi veril\u0259ri diqq\u0259t\u0259 al\u0131r, halbuki AB\u015e-\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131cda ISI (Elmi \u0130nformasiyalar \u0130nstitutu) adlanan \u201cWeb Science\u201d bazas\u0131 is\u0259 1945-ci ild\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r olan elmi bilgil\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 istinad \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnd\u0259 elmi ictimaiyy\u0259t daha geni\u015f v\u0259 daha keyfiyy\u0259tli bilgil\u0259ri \u201cWeb of Science\u201d bazas\u0131ndan \u0259id\u0259 edir. Niy\u0259 deyirik ki, \u201cWeb of Science\u201d bazas\u0131ndak\u0131 bilgil\u0259r daha keyfiyy\u0259tlidir: \u00e7\u00fcnki Scopus jurnallar\u0131n\u0131n bir \u00e7oxu \u201cWeb of Science\u201d jurnallar\u0131 siyah\u0131s\u0131na daxil edilm\u0259yib, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu c\u00fcr jurnallardak\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259n al\u0131nan istinadlar Scopus bazas\u0131nda yer al\u0131r, amma \u201cWeb of Science\u201d bazas\u0131nda is\u0259 yer alm\u0131r. \u0130stinadlarda elm adamlar\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259k\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc veri bazas\u0131 \u201cGoogle Scholar\u201d adlanan veri bazas\u0131d\u0131r. Baxmayaraq ki, bu bazadak\u0131 bilgiler \u00e7ox geni\u015fdir, amma keyfiyy\u0259t n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n is\u0259 \u0259n d\u00fc\u015f\u00fckd\u00fcr, \u00e7\u00fcnki bu baza b\u00fct\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn olan jurnallardak\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259n al\u0131nan istinadlar\u0131 diqq\u0259t\u0259 al\u0131r. He\u00e7 bir ciddi elmi jurnal \u00f6z s\u0259hf\u0259sind\u0259 \u201cGoogle Scholar\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n indeksl\u0259ndiyi haqq\u0131nda bir m\u0259lumat vermir, \u0259ksin\u0259 h\u0259r bir ciddi elmi jurnal birinci olaraq \u201cWeb of Science\u201d veri bazas\u0131n\u0131n SCI, SCI-Exp v\u0259 ya ESCI indeksl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n darand\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda m\u0259muniyy\u0259tl\u0259 bilgi verirl\u0259r. \u00c7ox t\u0259\u0259s\u00fcf ki, ucuz \u015f\u00f6hr\u0259t arxas\u0131nca qa\u00e7an b\u0259zi \u201celm\u201d adamlar\u0131 \u00f6zl\u0259rinin \u201cGoogle Scholar\u201d bazas\u0131ndan ald\u0131qlar\u0131 istinadlar\u0131 qabard\u0131rlar. Sonda onu da qeyd edim ki, \u201cGoogle Scholar\u201d bazas\u0131ndaki istinadlar h\u0259r hans\u0131 alim haqq\u0131nda ilkin v\u0259 d\u0259rin olmayan m\u0259lumat verir, ama daha d\u0259rin v\u0259 obyektiv m\u0259lumat\u0131 \u201cWeb of Science\u201d v\u0259ya he\u00e7 olmazsa \u201cScopus\u201d bazas\u0131ndan \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259rsiniz.<\/p>\n<p>\u0130stinad m\u00f6vzusunda bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 toxunmaq ist\u0259yir\u0259m: \u0130stinadlar \u00e7ox vacibdir, amma t\u0259bii ki, m\u0259qal\u0259 yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, ona istinad olsun. Y\u0259ni, m\u0259qal\u0259l\u0259r haqq\u0131nda reytinq bal\u0131 istinadlar haqq\u0131nda reytinq bal\u0131ndan \u0259n az bir add\u0131m \u00f6nd\u0259 olmal\u0131d\u0131r, elmi qurumlar m\u00fcsabiq\u0259l\u0259r ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n bunu m\u00fctl\u0259q diqq\u0259t\u0259 almal\u0131d\u0131r. \u018flav\u0259 olaraq, onu da qeyd ed\u0259k ki, bu m\u00fcsabiq\u0259l\u0259rd\u0259 istinad olunan m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259ki m\u00fc\u0259llif say\u0131na da diqq\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r, bel\u0259 ki, el\u0259 istinad alan m\u0259qal\u0259 var ki, o 10 m\u00fc\u0259llif t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131l\u0131b, el\u0259si d\u0259 var ki, 1 m\u00fc\u0259llif t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131l\u0131b, onda bunlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcsabiq\u0259 ballar\u0131 aras\u0131nda 10 qat f\u0259rq olmal\u0131d\u0131r. Bu yana\u015fma bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259r\u0259 veril\u0259n ballarda da t\u0259tbiq edilir, v\u0259 obyektiv yana\u015fmad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130mpakt faktor. M\u0259qal\u0259l\u0259rin y\u00fcks\u0259k impakt faktorlu jurnallarda \u00e7ap olunmas\u0131 q\u0259d\u0259r, onlar\u0131n bu c\u00fcr jurnallardan istinad almas\u0131 da \u00f6n\u0259mlidir. \u0130mpakt faktor, jurnal\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 istinadlar\u0131n say\u0131n\u0131 jurnaldak\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rin say\u0131na b\u00f6l\u00fcnm\u0259kl\u0259 \u0259ld\u0259 edi\u0259n bir \u0259d\u0259dl\u0259 g\u00f6st\u0259rilir. Qeyd ed\u0259k ki, m\u00fcxt\u0259lif veri bazas\u0131nda jurnallar \u00e7ox f\u0259rqli impakt faktora sahib olur. M\u0259s\u0259l\u0259n,\u201dGoogle Scholar\u201d-da \u00e7ox y\u00fcks\u0259k impakt faktora sahib ola bil\u0259rs\u0259n, amma \u201cWeb of Science\u201d-de impakt faktorun is\u0259 s\u0131f\u0131ra yax\u0131n olur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 hans\u0131 bazadak\u0131 impakt faktordan s\u00f6hb\u0259t getdiyi \u00f6n\u0259mlidir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 d\u0259 \u0259n d\u0259rin v\u0259 keyfiyy\u0259tli bilgini \u201cWeb of Scince\u201d t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u201celmi\u201d veri bazalar\u0131 yag\u0131\u015fdan sonra \u00e7oxalan g\u00f6b\u0259l\u0259k kimi artmaqdad\u0131r. Bu veri bazalar\u0131nda b\u0259zi jurnallar\u0131n el\u0259 y\u00fcks\u0259k impakt faktorlar\u0131ndan b\u0259hs olunur ki, \u0259sl aliml\u0259ri d\u0259rhal \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259ndirir. Bu jurnallar\u0131 \u201cWeb of Science\u201d-da kontrol etdikd\u0259 m\u0259lum olur ki, onlar\u0131n bu bazadak\u0131 impakt fakt\u00f6r\u00fc s\u0131f\u0131rd\u0131r. \u00c7ox t\u0259\u0259s\u00fcf ki, b\u0259zi aliml\u0259r bu jurnallar\u0131n \u201cqarma\u011f\u0131na\u201d d\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 h\u0259tta f\u0259xr edir ki, y\u00fcks\u0259k impakt faktorlu jurnalda m\u0259qal\u0259 \u00e7ap el\u0259tdirib. Bu \u201cqarma\u011fa\u201d d\u00fc\u015f\u0259n aliml\u0259r haqq\u0131nda onu dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bu \u0259n az\u0131ndan onlar\u0131n qeyri-professionall\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Son zamanlar \u201dWeb of Science\u201d, jurnallar \u00fc\u00e7\u00fcn impakt faktordan daha keyfiyy\u0259tli \u00f6l\u00e7\u00fc al\u0259tini t\u0259tbiq etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 2008-ci ild\u0259 Va\u015finqton Universitesi t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulan \u201cEigen factor (M\u0259xsusi faktor)\u201d \u0259sl elmin \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnd\u0259 daha d\u00fczg\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259r verir. M\u00fcr\u0259kk\u0259b riyazi d\u00fcsturla hesablanan bu faktorun mahiyy\u0259ti ondan ibar\u0259tdir ki, eigenfaktor h\u0259r bir istinad\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alm\u0131r, yaln\u0131z impakt faktoru \u00f6z\u00fcnd\u0259n daha y\u00fcks\u0259k olan jurnallardan g\u0259l\u0259n istinadlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131r, h\u0259m d\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq, jurnal\u0131n \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 istinadlar\u0131n\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 alm\u0131r. Bu eigenfaktor \u0259sas\u0131nda \u201cWeb of Science\u201d jurnallar\u0131nda \u00e7ap olunan m\u0259qal\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cArticle Influnce Score\u201d (M\u0259qal\u0259 n\u00fcfuz bal\u0131) \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. S\u00f6yl\u0259n\u0259nl\u0259rd\u0259n ayd\u0131n olur ki, impakt faktoru \u00e7ox y\u00fcks\u0259k olan v\u0259 bunu qabardan b\u0259zi \u201cWeb of Science\u201d jurnallar\u0131n\u0131n \u201cM\u0259qal\u0259 n\u00fcfuz bal\u0131\u201d \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. B\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131nda \u201cWeb of Scince\u201d jurnallar\u0131nda \u00e7ap olunan m\u0259qal\u0259l\u0259r\u0259 pul t\u0259\u015fviqi m\u00fckafatlar\u0131 y\u00fcks\u0259k impakt faktora g\u00f6r\u0259 deyil, y\u00fcks\u0259k \u201cM\u0259qal\u0259 n\u00fcfuz bal\u0131\u201d-na g\u00f6r\u0259 verilir.<\/p>\n<p>H-indeks. Prof. J.Hirsch t\u0259r\u0259find\u0259n 2005-ci ild\u0259 daxil edilmi\u015f H-indeksinin m\u0259qs\u0259di \u0259sl elmd\u0259 k\u0259miyy\u0259t il\u0259 keyfiyy\u0259ti birl\u0259\u015fdirm\u0259kdir. Bel\u0259 ki, \u0259g\u0259r m\u00fc\u0259llifin H-indeksi 5-\u0259 b\u0259rab\u0259rdirs\u0259, bu o dem\u0259kdir ki, onun \u201cWeb of Science\u201d bazas\u0131ndak\u0131 jurnallarda \u00e7ap olunan m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259n 5-i bu bazada \u00e7ap olunan jurnallardan \u0259n az 5 istinad al\u0131b. Qeyd ed\u0259k ki, H-indeks h\u0259m m\u00fc\u0259llifl\u0259r, h\u0259m d\u0259 jurnallar \u00fc\u00e7\u00fcn hesaplan\u0131r. Qeyd ed\u0259k ki, b\u00fct\u00fcn veri bazalar\u0131 H-indeksini daxil edir. Amma t\u0259bii ki, ciddi elmi dair\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cWeb of Science\u201d bazas\u0131ndak\u0131 H-indeks diqq\u0259t\u0259 al\u0131n\u0131r. B\u0259zi aliml\u0259rimiz H-indeksi dey\u0259nd\u0259 \u201cGoogle Scholar\u201d-da olan H-indeksini \u201cqabard\u0131rlar\u201d. Yuxar\u0131da anlatd\u0131qlar\u0131mdan anla\u015f\u0131l\u0131r ki, bu \u0259sl elmd\u0259 do\u011fru yana\u015fma deyil.<\/p>\n<p>Publons \u00fczr\u0259 r\u0259yl\u0259r. Publons \u201cWeb of Science\u201d bazas\u0131na integr\u0259 olunmu\u015f bir alt elmi veri bazas\u0131d\u0131r, \u0259sas\u0259n elmi jurnallara veril\u0259n r\u0259yl\u0259r \u00fczr\u0259 ixtisasla\u015f\u0131b (r\u0259yl\u0259r m\u00fcsb\u0259t v\u0259 ya m\u0259nfi ola bil\u0259r). T\u0259bii ki, Publons qrupu \u201cWeb of Science\u201d jurnallar\u0131na t\u0259qdim olunan m\u0259qal\u0259l\u0259r\u0259 yaz\u0131lan r\u0259yl\u0259ri \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 bu r\u0259yl\u0259rin say\u0131 h\u0259r il g\u00fcnc\u0259ll\u0259nir v\u0259 \u0259sl elm adamlar\u0131na yazd\u0131qlar\u0131 r\u0259yin say\u0131na g\u00f6r\u0259 reytinq c\u0259dv\u0259li verilir. Yax\u015f\u0131 olar ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n elmi m\u00fcsabiq\u0259l\u0259rd\u0259 r\u0259yl\u0259rin say\u0131 bu bazadan t\u0259min edilsin.<\/p>\n<p><b>Qeyd ed\u0259k ki,n\u00fcfuzlu \u201cWeb of Science\u201d jurnallar\u0131na r\u0259y yazan aliml\u0259r \u00f6z sah\u0259sind\u0259 n\u00fcfuzlu v\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f elm adamlar\u0131 olurlar. \u00c7ox t\u0259\u0259s\u00fcf ki, d\u0259qiq elml\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq humanitar elml\u0259r sah\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin aliml\u0259rind\u0259n n\u00fcfuzlu \u201cWeb of Science\u201d jurnallar\u0131ndak\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r\u0259 r\u0259y yazanlar dem\u0259k olar ki, yoxdur. \u018fg\u0259r bizim bu sah\u0259nin aliml\u0259ri d\u0259 aktiv f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rs\u0259l\u0259r, onda \u00e7ox n\u00fcfuzlu \u201cWeb of Science\u201d jurnallar\u0131n\u0131n ba\u015f redaktorlar\u0131 \u00f6lk\u0259mizl\u0259 \u0259laq\u0259li olan h\u0259r hans\u0131 m\u0259qal\u0259y\u0259 r\u0259y almaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlara da m\u00fctl\u0259q m\u00fcraci\u0259t ed\u0259c\u0259kl\u0259r v\u0259 onlar da \u00f6z r\u0259yl\u0259ri il\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f qeyri-obyektiv yana\u015fmalar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 k\u0259smi\u015f olacaqlar.<\/b><\/p>\n<p><b>Arif S\u0259limov<\/b><\/p>\n<p><b>\u018fm\u0259kdar elm xadimi,<\/b><\/p>\n<p><b>Fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru, professor,<\/b><\/p>\n<p><b>BDU-nun &#8220;C\u0259br v\u0259 h\u0259nd\u0259s\u0259&#8221; kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri<\/b><\/p>\n<p><em><strong>https:\/\/www.adalet.az\/<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birinci yaz\u0131m\u0131zda\u00a0 \u201cWeb of Science\u201d (Clarivate Analytics) jurnallar\u0131ndak\u0131 \u00e7ap olunan m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs etmi\u015fdik. Bu g\u00fcnki yaz\u0131m\u0131zda is\u0259 \u201cWeb of Science\u201d elmi veril\u0259r bazas\u0131ndak\u0131 istinadlar (citations), t\u0259sir \u0259msal\u0131 (impact factor), H-indeks v\u0259 Publons r\u0259yl\u0259ri haqq\u0131nda vacib m\u0259lumatlar\u0131 ver\u0259c\u0259yik, h\u0259m d\u0259 bunlardan sui-istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u201cpsevdo-aliml\u0259rl\u0259\u201d \u0259laq\u0259li neqativ hallara toxunaca\u011f\u0131q. \u0130stinadlar. M\u00fcasir elmd\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259r\u0259 istinadlar almaq m\u0259qal\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":36699,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36696"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36696"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36701,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36696\/revisions\/36701"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36699"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}