{"id":37854,"date":"2021-10-26T22:26:27","date_gmt":"2021-10-26T18:26:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=37854"},"modified":"2021-10-26T22:26:27","modified_gmt":"2021-10-26T18:26:27","slug":"aliml%c9%99r-yer-kur%c9%99sind%c9%99-h%c9%99yatin-n%c9%99-zaman-mumkun-olmayacagini-aciqlayiblar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2021\/10\/26\/aliml%c9%99r-yer-kur%c9%99sind%c9%99-h%c9%99yatin-n%c9%99-zaman-mumkun-olmayacagini-aciqlayiblar\/","title":{"rendered":"Aliml\u0259r Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 h\u0259yat\u0131n n\u0259 zaman m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131blar"},"content":{"rendered":"<p>Beyn\u0259lxalq aliml\u0259r komandas\u0131 ne\u00e7\u0259 ild\u0259n sonra Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 h\u0259yat\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 bunun hans\u0131 s\u0259b\u0259b\u0259 g\u00f6r\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259yini \u00f6yr\u0259nib. Kanadadan v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyadan olan aliml\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqat apar\u0131blar v\u0259 h\u0259min t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n\u00a0iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri\u00a0s\u0259b\u0259bil\u0259 art\u0131q 500 ild\u0259n sonra Yer k\u00fcr\u0259si h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u015f\u0259rait\u0259 sahib olmayacaq. H\u0259min vaxta kimi insan sivilizasiyas\u0131 faktiki olaraq m\u0259hv olma astanas\u0131nda olacaq. Bu, g\u0259l\u0259c\u0259yin m\u00fcmk\u00fcn ssenaril\u0259rind\u0259n biridir. \u00dcmumilikd\u0259 aliml\u0259r 3 potensial v\u0259ziyy\u0259ti modell\u0259\u015fdiribl\u0259r. \u018fn pis halda\u00a0qlobal\u00a0istil\u0259\u015fm\u0259, qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u00fcnbit torpa\u011f\u0131n olmama s\u0259b\u0259bl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 2500-c\u00fc il\u0259 kimi Yer k\u00fcr\u0259sinin b\u0259zi regionlar\u0131nda ya\u015famaq m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq.<\/p>\n<p>Elmi t\u0259dqiqatlar \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00e7oxlu sayda hesabat var v\u0259 h\u0259min heabatlarda iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin uzunm\u00fcdd\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259ri qeyd edilib. T\u0259rtib edilmi\u015f hesabatlarda parnik qazlar\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259l\u0259rinin, temperaturun v\u0259 d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sinin 2100-c\u00fc il\u0259 kimi Yer k\u00fcr\u0259sin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259yi qiym\u0259tl\u0259ndirilib. Yeni t\u0259dqiqatda aliml\u0259r daha da ir\u0259li gedibl\u0259r v\u0259 \u00e7oxlu sayda g\u00f6st\u0259ricini qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131raraq 2500-c\u00fc il\u0259 kimi Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin nec\u0259 olaca\u011f\u0131 bar\u0259sind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131blar. Aliml\u0259r qlobal iqlim modelinin proqnozlar\u0131n\u0131 atmosferd\u0259 m\u00f6vcud olan parnik qazlar\u0131 konsentrasiyalar\u0131n\u0131n xarakterik traektoriyalar\u0131 \u0259sas\u0131nda t\u0259rtib edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259rin t\u0259rtib etdikl\u0259ri 3 proqnozda iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin 3 variant\u0131 (parnik qazlar\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131,\u00a0orta v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 ifraz olunmalar\u0131) hesaba al\u0131n\u0131b. Bundan \u0259lav\u0259 olaraq aliml\u0259r\u00a0bitkil\u0259rin paylanmas\u0131n\u0131,\u00a0istilik stressini\u00a0(orqanizmin art\u0131q istilikd\u0259n qurtula bilm\u0259diyi v\u0259ziyy\u0259t) v\u0259\u00a0\u0259sas\u00a0k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n\u00a0yeti\u015fdirilm\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259rini modell\u0259\u015fdiribl\u0259r. B\u00fct\u00fcn bunlar 22-ci \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259n ba\u015flayaraq insanlar\u0131n hans\u0131 ekoloji probleml\u0259r il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015facaqlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn edilib. 3 proqnozdan ikisin\u0259 \u0259sas\u0259n bitkil\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti v\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131 \u0259kin sah\u0259l\u0259ri q\u00fctbl\u0259rd\u0259 olacaqlar.\u00a0Amazon \u00e7ay\u0131\u00a0kimi vacib ekosisteml\u0259r bar verm\u0259y\u0259n\u00a0regionlara \u00e7evril\u0259c\u0259kl\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259 olaraq\u00a0tropik regionlarda\u00a0istilik stressi s\u0259viyy\u0259si insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00fcmc\u00fcl h\u0259dd\u0259 \u00e7ata bil\u0259r. Bu c\u00fcr regionlarda ya\u015famaq m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq. N\u0259tic\u0259d\u0259 insanlar n\u0259 ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn yer tapa bil\u0259c\u0259kl\u0259r n\u0259 d\u0259 qidalanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259rzaq.<\/p>\n<p><em>https:\/\/hightech.fm\/2021<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Beyn\u0259lxalq aliml\u0259r komandas\u0131 ne\u00e7\u0259 ild\u0259n sonra Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 h\u0259yat\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 bunun hans\u0131 s\u0259b\u0259b\u0259 g\u00f6r\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259yini \u00f6yr\u0259nib. Kanadadan v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyadan olan aliml\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqat apar\u0131blar v\u0259 h\u0259min t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n\u00a0iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri\u00a0s\u0259b\u0259bil\u0259 art\u0131q 500 ild\u0259n sonra Yer k\u00fcr\u0259si h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u015f\u0259rait\u0259 sahib olmayacaq. H\u0259min vaxta kimi insan sivilizasiyas\u0131 faktiki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37854"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37854"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37854\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37855,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37854\/revisions\/37855"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37854"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37854"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37854"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}