{"id":38742,"date":"2021-12-28T15:47:00","date_gmt":"2021-12-28T11:47:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=38742"},"modified":"2021-12-28T15:48:25","modified_gmt":"2021-12-28T11:48:25","slug":"andrey-kolmoqorov-20-ci-%c9%99srin-riyaziyyat-dahisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2021\/12\/28\/andrey-kolmoqorov-20-ci-%c9%99srin-riyaziyyat-dahisi\/","title":{"rendered":"Andrey Kolmoqorov. 20-ci \u0259srin riyaziyyat dahisi"},"content":{"rendered":"<p>Andrey Nikolaevich Kolmogorov 20-ci \u0259srin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131ndan v\u0259 geni\u015f riyazi d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 malik aliml\u0259rind\u0259n biridir. Andrey Nikolaevi\u00e7 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 riyaziyyat\u0131n topologiya, h\u0259nd\u0259s\u0259, funksional analiz, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, diferensial t\u0259nlikl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, dinamik sisteml\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, informasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259si, klassik mexanika v\u0259 bir \u00e7ox ba\u015fqa sah\u0259l\u0259r\u0259 ayr\u0131lmaz t\u00f6hf\u0259si il\u0259 tan\u0131n\u0131r. \u00a0\u00a0Andrey Nikolaevi\u00e7 1903-c\u00fc il aprelin 12-d\u0259 Tambovda Nikolay Matveyevi\u00e7 Katayev v\u0259 Mariya Yakovlevna Kolmoqorovan\u0131n \u00a0ail\u0259sind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Valideynl\u0259rini \u00a0ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan itirdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Yaroslavlda anas\u0131n\u0131n bac\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rbiy\u0259 olunub.\u00a0 O, h\u0259l\u0259 ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan\u00a0 \u00a0heyr\u0259tamiz riyazi qabiliyy\u0259tl\u0259r n\u00fcmayi\u015f etdirdi.\u00a0\u00a0 1920-ci ild\u0259 Andrey Nikolayevi\u00e7 Moskva Universitetinin riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olur. Kursun b\u00fct\u00fcn imtahanlar\u0131n\u0131 el\u0259 ilk aylarda ver\u0259n Kolmoqorov elmi karyeras\u0131na ba\u015flay\u0131r, getdikc\u0259 daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b probleml\u0259ri t\u0259dric\u0259n h\u0259ll edir. Bel\u0259likl\u0259, Andrey Nikolaevi\u00e7i m\u0259\u015fhur real t\u0259hlil n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7isi Nikolay Nikolaevich Luzinin n\u0259z\u0259rind\u0259n qa\u00e7m\u0131r v\u0259 sonralar onun elmi m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7isi oldu.\u00a0\u00a0 20-ci \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fc n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin, real t\u0259hlilin bir \u00e7ox n\u0259z\u0259ri c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ruri suallar\u0131 \u00e7ox populyar idi; funksional analiz v\u0259 ehtimal n\u0259z\u0259riyy\u0259si t\u0259dric\u0259n inki\u015faf edirdi. Bir \u00e7ox g\u00f6rk\u0259mli riyaziyyat\u00e7\u0131lar, David Hilbert, Richard Courant, A.Y. Xinchin, \u00a0N.N. Luzin, bu sah\u0259d\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7ox \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Onlarla yana\u015f\u0131 \u00a0Andrey Nikolayevi\u00e7 Kolmoqorovun da ad\u0131 k\u0259narda qalm\u0131rd\u0131. Kolmoqorov ilk d\u0259f\u0259\u00a0 1933-c\u00fc ild\u0259 m\u0259\u015fhur &#8220;Ehtimal n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin \u0259sas anlay\u0131\u015flar\u0131&#8221; \u0259s\u0259rini alman dilind\u0259 \u00a0n\u0259\u015fr etdi. Bu \u0259s\u0259r\u00a0 ehtimal n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin d\u0259qiq aksiomatikas\u0131n\u0131 t\u0259msil edirdi.\u00a0\u00a0 1931-ci ild\u0259 Kolmoqorov Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetinin professoru, 1933-1939-cu ill\u0259rd\u0259 Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Mexanika \u0130nstitutunun direktoru oldu. Mexanika-Riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin Ehtimal n\u0259z\u0259riyy\u0259si kafedras\u0131n\u0131 v\u0259 fak\u00fclt\u0259l\u0259raras\u0131 statistik metodlar laboratoriyas\u0131n\u0131 yaradaraq uzun ill\u0259r r\u0259hb\u0259rlik etdi..\u00a0 Kolmoqorova 1935-ci ild\u0259 dissertasiya m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259d\u0259n fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru elmi d\u0259r\u0259c\u0259si verilmi\u015fdir. 1939-cu ild\u0259 35 ya\u015fl\u0131 Kolmoqorov d\u0259rhal SSR\u0130 Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc, Akademiyan\u0131n R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc v\u0259 O.Y.\u015emidtin t\u0259klifi il\u0259 fizika-riyaziyyat b\u00f6lm\u0259nin akademik-katibi se\u00e7ilir. \u00a0\u00a0\u00a0B\u00fct\u00fcn bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Andrey Nikolaevi\u00e7 t\u0259kc\u0259 n\u0259z\u0259ri probleml\u0259rl\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 praktiki m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015fdur. Bel\u0259likl\u0259, m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 o, m\u0259rmil\u0259rin da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6r\u0259 bilir turbulentlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur. X\u00fcsusil\u0259, Andrey Nikolayevi\u00e7 s\u0259ma mexanikas\u0131ndan bir s\u0131ra faktlar\u0131 s\u00fcbut edir, dinamik sisteml\u0259rl\u0259, m\u0259\u015fhur KAM n\u0259z\u0259riyy\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00a0bir \u00e7ox n\u0259tic\u0259l\u0259r al\u0131r. \u00d6mr\u00fcn\u00fcn sonunda Andrey Nikolaevi\u00e7pedaqoji f\u0259aliyy\u0259t\u0259 v\u0259 elmi\u00a0 maarif\u00e7iliy\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirir. Bel\u0259 ki, 1970-ci ill\u0259rd\u0259 akademik \u0130.K. Kikoin il\u0259 birlikd\u0259 \u00a0\u201cKvant\u201d jurnal\u0131n\u0131 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirirl\u0259r.\u00a0 Akademik A.N. Kolmoqorov 20 oktyabr 1987-ci ild\u0259 Moskvada 84 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat edib v\u0259 Novodevi\u00e7i q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131nda d\u0259fn olunub.<\/p>\n<p><em>https:\/\/mel.fm\/zhizn\/istorii\/8251647-kolmogorov_math<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Andrey Nikolaevich Kolmogorov 20-ci \u0259srin \u0259n g\u00f6rk\u0259mli riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131ndan v\u0259 geni\u015f riyazi d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 malik aliml\u0259rind\u0259n biridir. Andrey Nikolaevi\u00e7 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 riyaziyyat\u0131n topologiya, h\u0259nd\u0259s\u0259, funksional analiz, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, diferensial t\u0259nlikl\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, dinamik sisteml\u0259r n\u0259z\u0259riyy\u0259si, informasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259si, klassik mexanika v\u0259 bir \u00e7ox ba\u015fqa sah\u0259l\u0259r\u0259 ayr\u0131lmaz t\u00f6hf\u0259si il\u0259 tan\u0131n\u0131r. \u00a0\u00a0Andrey Nikolaevi\u00e7 1903-c\u00fc il aprelin 12-d\u0259 Tambovda Nikolay Matveyevi\u00e7 Katayev [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":38748,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38742"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38742"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38749,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38742\/revisions\/38749"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}