{"id":39198,"date":"2022-01-24T01:27:17","date_gmt":"2022-01-23T21:27:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=39198"},"modified":"2022-01-24T01:27:17","modified_gmt":"2022-01-23T21:27:17","slug":"himalay-buzlaqlari-40-il-%c9%99vv%c9%99lkind%c9%99n-10-d%c9%99f%c9%99-tez-%c9%99riyir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2022\/01\/24\/himalay-buzlaqlari-40-il-%c9%99vv%c9%99lkind%c9%99n-10-d%c9%99f%c9%99-tez-%c9%99riyir\/","title":{"rendered":"Himalay buzlaqlar\u0131 40 il \u0259vv\u0259lkind\u0259n 10 d\u0259f\u0259 tez \u0259riyir"},"content":{"rendered":"<p>Yer k\u00fcr\u0259sinin 2 milyard sakini\u00a0Himalay da\u011flar\u0131n\u0131n\u00a0buzlaqlar\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r v\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 h\u0259min insanlar i\u00e7m\u0259li sudan m\u0259hrum ola bil\u0259rl\u0259r. \u018fsas s\u0259b\u0259b is\u0259\u00a0Himalay buzlaqlar\u0131n\u0131n\u00a0s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u0259rim\u0259sidir. Himalay da\u011flar\u0131n\u0131n buzlaqlar\u0131 700 il bundan \u0259vv\u0259lki v\u0259ziyy\u0259td\u0259n\u00a0f\u0259rqli olaraq son 40 il \u0259rzind\u0259 10 d\u0259f\u0259 daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u0259riyirl\u0259r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u0259mindirl\u0259r ki, bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi\u00a0iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ridir. Himalay da\u011flar\u0131 2500 km sah\u0259ni \u0259hat\u0259 edirl\u0259r v\u0259 32.000 \u0259d\u0259d buzla\u011fa sahibdirl\u0259r. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n \u00e7ox buzlu v\u0259 qarl\u0131 dig\u0259r regionlar\u0131\u00a0Antarktida\u00a0il\u0259\u00a0Arktikad\u0131r. Lakin Antarktik buzlaqlardan f\u0259rqli olaraq Himalay buzlaqlar\u0131 vacib \u00e7ay sisteml\u0259rini qidaland\u0131r\u0131rlar v\u0259 birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 yolla milyonlarla yerli sakinin h\u0259yatlar\u0131n\u0131 t\u0259min edirl\u0259r. Planetin dig\u0259r hiss\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi Himalay buzlaqlar\u0131 da il \u0259rzind\u0259 artan temperatur g\u00f6st\u0259ricisi s\u0259b\u0259bil\u0259 \u0259riyirl\u0259r. Lakin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, Himalay buzlaqlar\u0131 dig\u0259r regionlardan f\u0259rqli olaraq illik temperatur art\u0131m\u0131ndan daha ciddi t\u0259sir g\u00f6r\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259rin yeni t\u0259dqiqatlar\u0131na \u0259sas\u0259n Himalay da\u011flar\u0131n\u0131n buz \u00f6rt\u00fckl\u0259ri son onillikl\u0259rd\u0259\u00a0\u00f6z buz ehtiyatlar\u0131n\u0131 10 d\u0259f\u0259 daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 itirm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar. Aliml\u0259r bunu qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. Aliml\u0259r Himalay da\u011flar\u0131n\u0131n 14.798 \u0259d\u0259d buzla\u011f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rini v\u0259 s\u0259thl\u0259rini\u00a0Ki\u00e7ik Buz D\u00f6vr\u00fcn\u0259\u00a0\u0259sas\u0259n modell\u0259\u015fdiribl\u0259r. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Ki\u00e7ik Buz D\u00f6vr\u00fc Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 14-19-cu \u0259srl\u0259rd\u0259 ba\u015f verib. Bel\u0259likl\u0259 aliml\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n Himalay buzlaqlar\u0131n\u0131n sah\u0259si h\u0259min vaxtdan 40% ki\u00e7ilib. S\u00f6z\u00fcged\u0259n buzlaqlar\u0131n sah\u0259si 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n 28.000 kvadrat kilmetrd\u0259n 2021-ci ild\u0259 19.600 kvadrat kilometr\u0259 ki\u00e7ilib. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259riznd\u0259 Himalay buzlaqlar\u0131 390-586 kub kilometr buz ehtiyat\u0131 itiribl\u0259r.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu \u0259rimi\u015f buzlar is\u0259 d\u00fcnya okean\u0131 s\u0259viyy\u0259sini 0.92-1.38 mm y\u00fcks\u0259ldibl\u0259r. Himalay da\u011flar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n Asiya regionu sakinl\u0259ri n\u0259tic\u0259d\u0259 f\u0259rqli m\u0259hvedici t\u0259bi\u0259t hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131blar. Bura h\u0259m\u00e7inin ya\u011f\u0131\u015f sezonunun d\u0259yi\u015film\u0259si, \u0259kin sah\u0259l\u0259rind\u0259ki m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 su elektrik stansiyalar vasit\u0259sil\u0259 elektrik enerjisinin istehsal\u0131ndak\u0131 probleml\u0259r d\u0259 daxildirl\u0259r. Peyk fotolar\u0131n\u0131n analizi onu g\u00f6st\u0259rib ki, buzlaqlar daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 Himalay da\u011flar\u0131n\u0131n \u015f\u0259rq hiss\u0259sind\u0259 \u0259riyirl\u0259r. Bu, da\u011f silsil\u0259sinin co\u011frafi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin f\u0259rqliliyi v\u0259 onun atmosfer il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259si s\u0259b\u0259bil\u0259 ba\u015f verir.\u00a0Bundan \u0259lav\u0259 olaraq t\u0259yin edilib ki, g\u00f6ll\u0259r il\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259 olan buzlaqlar daha aktiv \u015f\u0259kild\u0259 \u0259riyirl\u0259r.<\/p>\n<p><em>https:\/\/zen.yandex.ru\/<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yer k\u00fcr\u0259sinin 2 milyard sakini\u00a0Himalay da\u011flar\u0131n\u0131n\u00a0buzlaqlar\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r v\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 h\u0259min insanlar i\u00e7m\u0259li sudan m\u0259hrum ola bil\u0259rl\u0259r. \u018fsas s\u0259b\u0259b is\u0259\u00a0Himalay buzlaqlar\u0131n\u0131n\u00a0s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u0259rim\u0259sidir. Himalay da\u011flar\u0131n\u0131n buzlaqlar\u0131 700 il bundan \u0259vv\u0259lki v\u0259ziyy\u0259td\u0259n\u00a0f\u0259rqli olaraq son 40 il \u0259rzind\u0259 10 d\u0259f\u0259 daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u0259riyirl\u0259r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u0259mindirl\u0259r ki, bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi\u00a0iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ridir. Himalay da\u011flar\u0131 2500 km sah\u0259ni \u0259hat\u0259 edirl\u0259r v\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39198"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39198"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39198\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39200,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39198\/revisions\/39200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39198"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39198"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39198"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}