{"id":40285,"date":"2022-04-13T11:27:08","date_gmt":"2022-04-13T07:27:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=40285"},"modified":"2022-04-13T11:29:37","modified_gmt":"2022-04-13T07:29:37","slug":"mu%c9%99lliml%c9%99r-mu%c9%99llimi-maqsud-cavadov-misir-m%c9%99rdanov-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2022\/04\/13\/mu%c9%99lliml%c9%99r-mu%c9%99llimi-maqsud-cavadov-misir-m%c9%99rdanov-yazir\/","title":{"rendered":"M\u00fc\u0259lliml\u0259r M\u00fc\u0259llimi &#8211; Maqsud Cavadov &#8211;\u00a0Misir M\u0259rdanov yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><i><b>Misir M\u018fRDANOV<\/b><\/i><br \/>\n<b><i>AMEA Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun direktoru, fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru, professor<\/i><\/b><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan tarixinin son minillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rd\u0259n\u00a0 biri hesab edil\u0259n V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki parlaq q\u0259l\u0259b\u0259mizin qazan\u0131lmas\u0131nda, do\u011fma torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131ndan azad edilm\u0259sind\u0259 \u015f\u00fcca\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n igidl\u0259rimizin z\u0259f\u0259rind\u0259 he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz m\u00fc\u0259lliml\u0259rin d\u0259 \u00f6z pay\u0131, x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259ri vard\u0131r. M\u0259hz m\u00fc\u0259lliml\u0259rimizin a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 v\u0259t\u0259n sevgisi, ilk olaraq biz\u0259 &#8220;ana&#8221; k\u0259lm\u0259si il\u0259 &#8220;v\u0259t\u0259n&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6yr\u0259tm\u0259si, sinifl\u0259rd\u0259 as\u0131lan Qaraba\u011f nisgilli plakatlar, &#8220;\u00f6nc\u0259 V\u0259t\u0259ndir&#8221; hayq\u0131ran t\u0259dbirl\u0259r, \u015f\u00fcurlar\u0131m\u0131za h\u0259kk olunan &#8220;V\u0259t\u0259ni sevm\u0259y\u0259n insan olmaz&#8221; h\u0259qiq\u0259ti g\u0259ncl\u0259rimizi inan\u0131lmaz q\u0259hr\u0259manl\u0131qlara apara bildi. M\u00fc\u0259lliml\u0259rin xalq\u0131m\u0131z\u0131n taleyind\u0259ki \u0259v\u0259zsiz roluna bel\u0259 b\u00f6y\u00fck sevgi il\u0259 yana\u015fmaq v\u0259 onu d\u0259y\u0259rinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k bizim milli mentalitetimizd\u0259n ir\u0259li g\u0259lir. D\u00fcnyan\u0131n, b\u0259lk\u0259 d\u0259 yegan\u0259 xalq\u0131y\u0131q ki, \u0259n h\u00f6rm\u0259tli adama &#8220;c\u0259nab&#8221;,&#8221;m\u00fcsyo&#8221;,&#8221;pan&#8221;,&#8221;a\u011fa&#8221; yox, m\u0259hz &#8220;m\u00fc\u0259llim&#8221; dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirik. Biz onlar\u0131n say\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131m\u0131zla xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259srl\u0259rin s\u0131na\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131xan ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f\u0131q, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz, h\u0259yata sa\u011flam bax\u0131\u015f\u0131m\u0131z formala\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259r \u00f6z m\u00fc\u0259llimi Aristotel haqq\u0131nda demi\u015fdir ki, &#8220;Valideynl\u0259rim m\u0259ni g\u00f6yd\u0259n yer\u0259 endirdi, m\u00fc\u0259llimim is\u0259 yerd\u0259n g\u00f6y\u0259 qald\u0131rd\u0131&#8221;. H\u0259r k\u0259sin taleyind\u0259 \u00f6z rolu, yeri olan m\u00fc\u0259llim m\u0259nim h\u0259yat\u0131mda da m\u00fch\u00fcm yer tutmu\u015f, &#8220;yerd\u0259n g\u00f6y\u0259 qalxma\u011f\u0131mda&#8221; m\u00fcst\u0259sna\u00a0 rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Orta m\u0259kt\u0259b ill\u0259rind\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6yr\u0259ndiyim\u00a0 bilikl\u0259r\u0259, ilk yazd\u0131\u011f\u0131m h\u0259rfl\u0259rd\u0259n \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b riyazi hesablamalara q\u0259d\u0259r ed\u0259 bildikl\u0259rim\u0259 g\u00f6r\u0259 onlara borcluyam. Allaha \u015f\u00fck\u00fcr\u00a0 ki, k\u00f6rp\u0259 ya\u015flar\u0131mdan h\u0259r zaman qar\u015f\u0131ma m\u00fck\u0259mm\u0259l insanlar, s\u0259n\u0259tinin f\u0259daisi, \u00f6yr\u0259tm\u0259k ehtiras\u0131 il\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fc \u015fam kimi q\u0259tr\u0259-q\u0259tr\u0259 \u0259rid\u0259n m\u00fc\u0259lliml\u0259r \u00e7\u0131x\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u00f6yl\u0259diyi\u00a0 &#8220;M\u0259n yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 m\u00fc\u0259llimd\u0259n y\u00fcks\u0259k ad tan\u0131m\u0131ram&#8221; fikrini q\u0259lbimiz\u0259 nur, beynimiz\u0259 ziya ver\u0259n, c\u0259miyy\u0259tin \u00f6z g\u0259l\u0259c\u0259yini etibar etdiyi m\u00fc\u0259lliml\u0259rin\u00a0 \u0259v\u0259zsiz missiyas\u0131na veril\u0259n\u00a0 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t kimi h\u0259mi\u015f\u0259 xat\u0131rlay\u0131ram.<\/p>\n<p>H\u0259r zaman xo\u015f duy\u011fularla yada\u00a0 sald\u0131\u011f\u0131m, g\u0259ncliyimd\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6mr\u00fcm\u0259 mayak kimi b\u0259l\u0259d\u00e7ilik ed\u0259n bel\u0259 insanlardan biri d\u0259 b\u00f6y\u00fck alim, nurlu insan, alic\u0259nab, q\u0259lbi b\u00fcllur kimi saf, Az\u0259rbaycanda m\u00fcasir riyaziyyat elminin v\u0259 riyazi t\u0259hsilin yaranmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259 misilsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, \u018fm\u0259kdar elm xadimi, m\u00fc\u0259lliml\u0259r m\u00fc\u0259llimi, professor Maqsud Cavadovdur. Xo\u015fb\u0259xt\u0259m ki, onunla t\u0259masda olmaq, bu b\u00f6y\u00fck insan\u0131n d\u0259rin z\u0259kas\u0131n\u0131, q\u00fcrurlu yeri\u015fini, \u0259z\u0259m\u0259tli duru\u015funu, \u0259traf\u0131ndak\u0131lara s\u0259mimi m\u00fcnasib\u0259tini, insanlara diqq\u0259tini, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k v\u0259 ondan d\u0259rs almaq, \u00f6yr\u0259nm\u0259k imkan\u0131m olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259n 60 il\u0259 yax\u0131n vaxt ke\u00e7s\u0259 d\u0259, onun xo\u015f r\u0259ftar\u0131, g\u00fcl\u0259r \u00fcz\u00fc, h\u0259r bir t\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 do\u011fma \u00f6vlad m\u00fcnasib\u0259ti, \u0259sl ziyal\u0131ya m\u0259xsus \u00fcnsiyy\u0259t m\u0259d\u0259niyy\u0259ti n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259si, y\u00fcks\u0259k riyazi biliyi v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131, m\u0259\u011frur bax\u0131\u015f\u0131, a\u011fayana yeri\u015fi, sad\u0259liyi v\u0259 s\u0259mimiliyi, yaz\u0131 taxtas\u0131nda riyazi d\u00fcsturlar\u0131 bir-birinin ard\u0131nca g\u00f6z\u0259l x\u0259tl\u0259 muncuq kimi d\u00fczm\u0259si yadda\u015flara h\u0259kk olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Hesab edir\u0259m ki, xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixinin, elminin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015f insanlar\u0131n\u00a0 h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda yazmaq z\u0259rur\u0259ti t\u0259kc\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015f h\u0259min b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin m\u00fcq\u0259dd\u0259s ruhlar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 m\u0259n\u0259vi borcumuz deyil, h\u0259m d\u0259 tarix v\u0259 mill\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcumuzdan ir\u0259li g\u0259lir. Elmimizin, t\u0259hsilimizin v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin\u00a0 be\u015fiyi ba\u015f\u0131nda durmu\u015f b\u00f6y\u00fck insanlar haqq\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 yazmal\u0131 v\u0259 onlar\u0131n t\u00fck\u0259nm\u0259z irsin\u0259 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259liyik. \u018fks halda, mill\u0259t \u00f6z tarixini, g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rini\u00a0 unuda bil\u0259r. Unutqanl\u0131q is\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli b\u0259lad\u0131r v\u0259 tarixin\u00a0 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 s\u00fcbut etdiyi kimi, milli nihilizmin b\u00fcn\u00f6vr\u0259sidir.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 120 illik yubileyini qeyd etdiyimiz g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259t, b\u00f6y\u00fck alim v\u0259 m\u00fcdrik m\u00fc\u0259llim Maqsud Cavadovun \u0259ziz xatir\u0259sini yad etm\u0259k h\u0259r bir Az\u0259rbaycan ziyal\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcudur.<\/p>\n<p>Maqsud \u018flisimran o\u011flu Cavadov 1902-ci il aprelin 13-d\u0259 \u0130smay\u0131ll\u0131 rayonunun Basqal k\u0259ndind\u0259 yoxsul bir ail\u0259d\u0259 anadan olmu\u015fdur. Atas\u0131 \u018flisimran Cavadov 1913-c\u00fc ild\u0259, anas\u0131 M\u0259l\u0259k Qulu q\u0131z\u0131 is\u0259 1918-ci ild\u0259 v\u0259fat etmi\u015f, 16 ya\u015fl\u0131 Maqsud valideyn himay\u0259sind\u0259n m\u0259hrum olmu\u015fdur. O, ibtidai t\u0259hsilini Basqal k\u0259nd m\u0259kt\u0259bind\u0259 alm\u0131\u015f, 1914-1918-ci ill\u0259rd\u0259 \u015e\u0259kid\u0259 ya\u015fayan day\u0131s\u0131 A\u011fa\u0259li Quliyevin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 t\u0259hsilini \u015e\u0259ki gimnaziyas\u0131nda davam etdirmi\u015fdir. Anas\u0131 M\u0259l\u0259k xan\u0131m\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra 1918-ci ild\u0259 \u00f6z do\u011fma k\u0259ndin\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015f, orada \u00f6z\u00fcnd\u0259n ki\u00e7ik olan iki qarda\u015f\u0131n\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k\u00a0 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 1919-cu ild\u0259 k\u0259ndd\u0259 ba\u015f ver\u0259n b\u0259db\u0259xt hadis\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 onun sol \u0259li amputasiya olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Maqsud Cavadov 1920-ci ild\u0259 sonra nahiy\u0259 h\u0259rbi komissarl\u0131\u011f\u0131nda i\u015f\u0259 d\u00fcz\u0259lir v\u0259 1923-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r orada katib, 1923-1924-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 is\u0259 Basqal k\u0259ndind\u0259 nahiy\u0259 K\u0259nd sovetinin katibi v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259yir.<\/p>\n<p>O,1924-c\u00fc ild\u0259 \u015eamax\u0131 rayon nahiy\u0259 T\u0259hsil \u015e\u00f6b\u0259sinin g\u00f6nd\u0259ri\u015fi il\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji \u0130nstitutuna daxil olmu\u015f, 1927-ci ild\u0259 h\u0259min institutu orta m\u0259kt\u0259bl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn riyaziyyat m\u00fc\u0259llimi ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 bitirmi\u015fdir. Pedaqoji \u0130nstitutu bitirdikd\u0259n sonra x\u00fcsusi istedad\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq Maarif Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131da saxlan\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 t\u0259hsilini davam etdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetin\u0259 (indiki BDU) g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdir. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn qaydalar\u0131na g\u00f6r\u0259 aspiranturaya aspiranturaya (indiki doktorantura) q\u0259bul olunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ADU-da iki il oxumaq t\u0259l\u0259b olunurdu. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Maqsud Cavadov 1927-1930-cu ill\u0259rd\u0259 universitetin Fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131r. O,1930-cu ild\u0259 universitetin Fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sini\u00a0 bitirib, Az\u0259rbaycan Elmi T\u0259dqiqat \u0130nstitutunun aspiranturas\u0131na q\u0259bul olunmu\u015fdur. 1932-ci ild\u0259 h\u0259min institutun aspiranturas\u0131n\u0131 &#8220;Ali m\u0259kt\u0259b m\u00fc\u0259llimi&#8221; ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 bitirmi\u015fdir. Onun \u015f\u0259xsi i\u015fi il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olduqda m\u0259lum olur ki, Maqsud m\u00fc\u0259llim eyni zamanda, 1927-1928-ci ill\u0259rd\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259si oldu\u011fu universitetin Ali riyaziyyat kafedras\u0131nda elmi i\u015f\u00e7i kimi \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Maqsud Cavadov pedaqoji f\u0259aliyy\u0259t\u0259 1927-ci ild\u0259 Bak\u0131 \u0130qtisadiyyat v\u0259 S\u0259naye texnikumunda ba\u015flam\u0131\u015f, 1930-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r burada i\u015fl\u0259mi\u015fdir. 1930-1934-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan S\u0259naye \u0130nstitutunun (indiki Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft v\u0259 S\u0259naye Universiteti) Ali riyaziyyat kafedras\u0131nda assistent, 1934-1938-ci ill\u0259rd\u0259 h\u0259min institutda v\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 dosent \u0259v\u0259zi v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. O, 1938-ci ild\u0259n universitetin Riyaziyyat kafedras\u0131nda dosent kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0 Maqsud m\u00fc\u0259llim eyni zamanda\u00a0 1932-1939-cu ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Qiyabi Pedaqoji \u0130nstitutunda, 1936-1941-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji \u0130nstitutunda i\u015fl\u0259mi\u015fdir. O, 1940-c\u0131 il iyunun 21-d\u0259 Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Dissertasiya m\u00fcdafi\u0259si \u015euras\u0131nda &#8220;Honometrik sisteml\u0259r&#8221; m\u00f6zusunda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015f, 1940-c\u0131 ilin 07 oktyabr\u0131nda fizika-riyaziyyat elml\u0259ri namiz\u0259di elmi d\u0259r\u0259c\u0259sini alm\u0131\u015fd\u0131r. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Maqsud Cavadov Az\u0259rbaycanda riyaziyyat \u00fczr\u0259 ilk alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si alm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n biri olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Maqsud Cavadov 1938-ci ild\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 H\u0259nd\u0259s\u0259 kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri, eyni zamanda 1943-c\u00fc ilin mart\u0131ndan, 1944-c\u00fc ilin dekabr\u0131na q\u0259d\u0259r universitetin Fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin dekan\u0131, 1944-c\u00fc ilin dekabr\u0131ndan 1952-ci ilin sentyabr\u0131na q\u0259d\u0259r universitetin T\u0259dris i\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 prorektoru v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015fdir. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 ADU-nun iki\u015faf\u0131nda, burada elm v\u0259 t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda, \u0259dal\u0259tli v\u0259 sa\u011flam t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 m\u00fchitinin formala\u015fla\u015fmas\u0131nda, yeni fak\u00fclt\u0259l\u0259rin, kafedralar\u0131n v\u0259 laboratoriyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131nda, milli kadrlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sind\u0259\u00a0 Maqsud Cavadovun m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Maqsud m\u00fc\u0259llimin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 T\u0259dris i\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 prorektor yan\u0131nda\u00a0 yarad\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dris-metodiki \u015fura t\u0259drisin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131rd\u0131. \u015euran\u0131n t\u0259rkibin\u0259 fak\u00fclt\u0259 dekanlar\u0131, kafedra m\u00fcdirl\u0259ri, g\u00f6rk\u0259mli m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r, professor v\u0259 dosentl\u0259r daxil edilmi\u015fdi. T\u0259dris-metodik \u015furan\u0131n 6 b\u00f6lm\u0259si var idi: Filologiya elml\u0259ri, tarix-f\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri, h\u00fcquq v\u0259 iqtisad elml\u0259ri, fizika-riyaziyyat elml\u0259ri, t\u0259biyyat elml\u0259ri, h\u0259rbi-b\u0259d\u0259n t\u0259rbiy\u0259si elml\u0259ri. Metodik i\u015f fak\u00fclt\u0259 v\u0259 kafedralarda apar\u0131l\u0131r, t\u0259dris-metodiki \u015fura is\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259 v\u0259 \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 r\u0259hb\u0259rlik funksiyalar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirirdi. T\u0259dris-metodiki \u015furan\u0131n \u0259sas xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri &#8220;A\u00e7\u0131q m\u00fchazir\u0259l\u0259rin&#8221; ke\u00e7irilm\u0259si idi. M\u00fchazir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra onun geni\u015f t\u0259hlili ke\u00e7irilir, \u00fcst\u00fcn v\u0259 n\u00f6qsanl\u0131 c\u0259h\u0259tl\u0259ri qeyd edilir, m\u00fc\u0259llimin i\u015fin\u0259 qiym\u0259t verilirdi. Universitetin tarixind\u0259 ilk a\u00e7\u0131q m\u00fchazir\u0259 1949-cu il mart\u0131n 29-da Fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin II kursunda H\u0259nd\u0259s\u0259 kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri, dosent Maqsud Cavadov t\u0259r\u0259find\u0259n oxunmu\u015fdu. \u0130kinci m\u00fchazir\u0259ni 1949-cu il aprelin 5-d\u0259 Biologiya fak\u00fclt\u0259sinin III kursunda professor Abdulla Qarayev (sonralar Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin rektoru, Respublika Ali v\u0259 orta ixtisas t\u0259hsili Komit\u0259sinin s\u0259dri, akademik)\u00a0 oxumu\u015fdu. Hesab edir\u0259m ki, Maqsud Cavadovun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 vaxtil\u0259 \u00f6lk\u0259 ali t\u0259hsil sistemind\u0259 t\u0259tbiq edilmi\u015f v\u0259 t\u0259dris prosesinin\u00a0 t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f h\u0259min \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 davam etdim\u0259k yax\u015f\u0131 olard\u0131.<\/p>\n<p>Maqsud Cavadovun Az\u0259rbaycanda riyaziyyat\u0131n t\u0259drisi metodikas\u0131n\u0131n bir elm kimi inki\u015faf\u0131nda v\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 riyaziyyat\u0131n t\u0259drisind\u0259, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 riyazi terminl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131nda v\u0259 formala\u015fmas\u0131nda da b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. O, 30 ild\u0259n art\u0131q\u00a0 m\u00fcdd\u0259td\u0259 Maarif Nazirliyinin Elmi Metodik \u015euras\u0131n\u0131n riyaziyyat b\u00f6lm\u0259sin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Onun respublikan\u0131n ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 ali riyaziyyat\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l m\u00fchazir\u0259l\u0259rin oxunmas\u0131nda, ana dilind\u0259 d\u0259rslik v\u0259 d\u0259rs v\u0259saitl\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131nda xidm\u0259tl\u0259ri \u0259v\u0259zsizdir. Maqsud m\u00fc\u0259llimin 1934-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan S\u0259naye \u0130nstitutunun m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f &#8220;Diferensial h\u0259nd\u0259s\u0259&#8221;, 1936-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan Qiyabi Pedaqoji \u0130nstitutunun m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f &#8220;Analitik h\u0259nd\u0259s\u0259&#8221;, 1941-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f &#8220;X\u0259tti kvadratik formalar&#8221;, 1942-ci ild\u0259 professor Yaroslav Borisovi\u00e7 Lopatinski il\u0259 birg\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f &#8220;Qruplar n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin elementl\u0259ri&#8221;, 1949-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f &#8220;Vektor hesab\u0131n\u0131n analitik h\u0259nd\u0259s\u0259y\u0259 t\u0259tbiql\u0259ri&#8221;, 1954-c\u00fc ild\u0259 Qiyabi Pedaqoji \u0130nstitutun m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f &#8220;Determinantlar n\u0259z\u0259riyy\u0259si&#8221;, 1957-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin m\u0259tb\u0259\u0259sind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f &#8220;Vektor hesab\u0131&#8221; kitablar\u0131, rus dilind\u0259n Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdiyi professor Segey Sergeyevi\u00e7 Byu\u015fgensin &#8220;Analitik h\u0259nd\u0259s\u0259&#8221; I, II cildl\u0259r, &#8220;Diferensial h\u0259nd\u0259s\u0259&#8221; I cild, professor Nil Aleksandrovi\u00e7 Qlaqolyevin &#8220;Proyektiv h\u0259nd\u0259s\u0259&#8221;, professor\u00a0 B.N Pobedinskinin &#8220;Proyektiv h\u0259nd\u0259s\u0259&#8221; kitablar\u0131n\u0131n vaxtil\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 riyazi t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck rolu olmu\u015f, bu g\u00fcn d\u0259 \u00f6z \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2022\/04\/13\/mu%c9%99lliml%c9%99r-mu%c9%99llimi-maqsud-cavadov-misir-m%c9%99rdanov-yazir\/222827_5at91s7k0a\/\" rel=\"attachment wp-att-40286\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-40286\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/222827_5at91s7k0a-235x300.jpg\" alt=\"\" width=\"235\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/222827_5at91s7k0a-235x300.jpg 235w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/222827_5at91s7k0a.jpg 549w\" sizes=\"(max-width: 235px) 100vw, 235px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Maqsud m\u00fc\u0259llim analitik h\u0259nd\u0259s\u0259, diferensial h\u0259nd\u0259s\u0259, h\u0259nd\u0259s\u0259 \u0259saslar\u0131 f\u0259nl\u0259rind\u0259n sad\u0259c\u0259 d\u0259rs demirdi, g\u00f6zl\u0259rimiz qar\u015f\u0131s\u0131nda onu sanki yenid\u0259n yarad\u0131r, inc\u0259likl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r a\u00e7\u0131qlay\u0131r, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin\u0259 ana laylas\u0131 kimi\u00a0 sevdirirdi.\u00a0 Auditoriyada \u00e7ox ciddi m\u00fc\u0259llim idi, ancaq bilikli, savadl\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259 g\u00f6r\u0259nd\u0259 u\u015faq kimi sevin\u0259rdi. Bir yadda qalan x\u00fcsusiyy\u0259ti d\u0259 var idi ki, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin geyimin\u0259, s\u0259liq\u0259sin\u0259 \u00e7ox fikir ver\u0259rdi. Maqsud Cavadov ensiklopedik biliy\u0259 malik h\u0259rt\u0259r\u0259fli insan idi. O, \u0259d\u0259biyyat\u0131, x\u00fcsus\u0259n poeziyan\u0131n \u00e7ox yax\u015f\u0131 bilicisi idi. Nizami G\u0259nc\u0259vi, M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli, \u00d6m\u0259r X\u0259yyam, Mirz\u0259\u00a0 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir, S\u0259m\u0259d Vur\u011fun, R\u0259sul Rza, Nazim Hikm\u0259ti v\u0259 dig\u0259rl\u0259rini\u00a0 d\u0259rind\u0259n bilir, \u015feirl\u0259rini \u0259zb\u0259r s\u00f6yl\u0259yirdi.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n qocaman riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri, professor Nadir S\u00fcleymanov \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131r ki, &#8220;1966-c\u0131 ild\u0259 Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 Maqsud m\u00fc\u0259llimin qarda\u015f\u0131 o\u011flu Mais Cavadov doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edirdi. H\u0259min g\u00fcn ax\u015fam Mais m\u00fc\u0259llimin dissertasiya m\u00fcdafi\u0259si m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 Moskvan\u0131n &#8220;Budape\u015ft&#8221; restoran\u0131nda geni\u015f bir ziyaf\u0259t t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu. Ziyaf\u0259td\u0259 Maqsud Cavadova h\u00f6rm\u0259t \u0259lam\u0259ti olaraq Rusiyan\u0131n\u00a0 n\u00fcfuzlu aliml\u0259ri, b\u0259zil\u0259ri h\u0259tta \u00f6z h\u0259yat yolda\u015flar\u0131 il\u0259 i\u015ftirak edirdil\u0259r. H\u0259min m\u0259clisd\u0259 Lenin m\u00fckafat\u0131 Laureat\u0131, Sosialist \u018fm\u0259yi q\u0259hr\u0259man\u0131 akademik A.N.Tixonov, akademik L.A.Lyusternik h\u0259yat yolda\u015flar\u0131 il\u0259,\u00a0 Rusiyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f aliml\u0259ri, professorlar V.V.Nem\u0131tskiy,\u00a0 V.A.\u0130lin, \u00a0A.Q.Kostyu\u00e7enko, M.\u0130.Vi\u015fik,\u00a0 B.A.Rozenfeld,\u00a0 V.B.Lidskiy,\u00a0 M.G.Qas\u0131mov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 var idi.<\/p>\n<p>M\u0259clisi Maqsud m\u00fc\u0259llim apar\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00fcn m\u0259clis boyu t\u0259miz rus dilind\u0259 onun m\u0259zmunlu, yumorla dolu, \u015f\u0259rq z\u0259rb-m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 z\u0259ngin s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri, m\u00fcdrik k\u0259lamlar\u0131, yerli-yerind\u0259 hikm\u0259t dolu l\u0259tif\u0259l\u0259ri m\u0259clis i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 m\u0259ftun etmi\u015fdi. H\u0259tta Qurani &#8211; K\u0259rimd\u0259n, Nizami G\u0259nc\u0259vid\u0259n, S\u0259di \u015eirazid\u0259n, Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabird\u0259n, \u00d6m\u0259r X\u0259yyamdan, m\u0259\u015fhur rus yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n\u00a0 sitatlar, beytl\u0259r v\u0259 ibr\u0259tamiz s\u00f6zl\u0259r s\u0259sl\u0259ndi. Az\u0259rbaycan z\u0259rb-m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini \u0259vv\u0259l \u00f6z dilimizd\u0259 deyib, sonra rus dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edirdi.\u00a0 Ham\u0131 bu m\u00fcdrik insan\u0131n t\u0259miz rus dilind\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 bel\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r\u0259, aforizml\u0259r\u0259, deyiml\u0259r\u0259 heyranl\u0131qla qulaq as\u0131r v\u0259 bu insan\u0131n intellektin\u0259 valeh olurdular.<\/p>\n<p>Do\u011frusu, o zamana q\u0259d\u0259r m\u0259n d\u0259 Maqsud m\u00fc\u0259llimin bel\u0259 geni\u015f diapazonlu m\u00fcdrik bir insan oldu\u011funu bilmirdim. O d\u00f6vrd\u0259 \u00f6zl\u0259rini &#8220;b\u00f6y\u00fck qarda\u015f&#8221; kimi bizd\u0259n art\u0131q hesab ed\u0259n,\u00a0 bir \u00e7ox hallarda\u00a0 biz\u0259 yuxar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 baxan ruslar onlar\u0131n tarixin\u0259 v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131na d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d olan, onlar\u0131n ana dilind\u0259 s\u0259rb\u0259st dan\u0131\u015fan,\u00a0 m\u00fcdrik misallar \u00e7\u0259k\u0259n, yaln\u0131z riyaziyyat sah\u0259sind\u0259 yox, h\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259biyyat, inc\u0259s\u0259n\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 bel\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rin biliy\u0259 malik bu z\u0259ngin insan\u0131n z\u0259kas\u0131na heyran olmu\u015fdular. Onlar he\u00e7 a\u011f\u0131llar\u0131na da s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131ra\u00a0 bilm\u0259zdil\u0259r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n ucqar bir k\u0259ndind\u0259 valideyn himay\u0259sind\u0259n m\u0259hrum b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015f bu adam t\u0259hsilini k\u0259nd m\u0259kt\u0259binin Az\u0259rbaycan b\u00f6lm\u0259sind\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259clisin sonunda ham\u0131n\u0131n e\u015fid\u0259c\u0259yi bir t\u0259rzd\u0259 akademik L.A.Lyusternik Maqsud m\u00fc\u0259llim\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259 dedi ki, Maqsud m\u00fc\u0259llim, biz ham\u0131m\u0131z bu ax\u015fam Sizin d\u0259rin z\u0259kan\u0131za heyran olduq, biz Sizi ancaq b\u00f6y\u00fck riyaziyyat\u00e7\u0131 kimi tan\u0131y\u0131rd\u0131q, bu q\u0259d\u0259r d\u0259rin v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli biliy\u0259 malik oldu\u011funuzu bilmirdik.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur Sovet riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131 Boris Abramovi\u00e7 Rozenfeld \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131r ki, &#8220;1946-c\u0131 ilin pay\u0131z\u0131nda Moskva D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259, vektor v\u0259 tenzor analizi il\u0259 ba\u011fl\u0131 seminarda professor P. K. Ra\u015fevski m\u0259ni Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin H\u0259nd\u0259s\u0259 kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri Maqsud Cavadovla tan\u0131\u015f etdi. Professor P. K. Ra\u015fevski Maqsud Cavadovun namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131n\u0131n elmi r\u0259hb\u0259ri olmu\u015fdu. Maqsud Cavadov m\u0259nd\u0259n xahi\u015f etdi ki, Bak\u0131ya g\u0259lib onun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi kafedrada i\u015fl\u0259yim. 1950-ci ild\u0259 m\u0259n onun d\u0259v\u0259ti il\u0259 Bak\u0131ya g\u0259ldim. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 o, universitetin t\u0259dris i\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 prorektoru v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. O, m\u0259ni r\u0259hb\u0259rlik etdiyi kafedraya professor v\u0259zif\u0259sin\u0259 q\u0259bul etdi. 1950-ci ilin sentyabr ay\u0131n\u0131n birind\u0259n universitetd\u0259 i\u015f\u0259 ba\u015flad\u0131m. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 universitet indiki \u0130stiqlaliyy\u0259t prospektind\u0259 yerl\u0259\u015firdi. M\u0259n rus b\u00f6lm\u0259sind\u0259 h\u0259nd\u0259s\u0259d\u0259n m\u00fchazir\u0259 oxumal\u0131, V kursun be\u015f t\u0259l\u0259b\u0259sinin, III kursun s\u0259kkiz t\u0259l\u0259b\u0259sinin v\u0259 Az\u0259rbaycan b\u00f6lm\u0259sind\u0259 IV kursun d\u00f6rd t\u0259l\u0259b\u0259sinin kurs i\u015fl\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259li idim. Az\u0259rbaycan b\u00f6lm\u0259sinin t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin\u0259 qeyri- Evklid h\u0259nd\u0259s\u0259sind\u0259n rus dilind\u0259\u00a0 m\u00fchazir\u0259 oxuyurd\u0131m. Bu zaman Maqsud Cavadov m\u0259nim yan\u0131mda oturar, dedikl\u0259rimi Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259r v\u0259 \u00a0t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin suallar\u0131na cavab ver\u0259rdi. O, \u00e7ox istedadl\u0131 v\u0259 bilikli alim, m\u00fcdrik insan, Az\u0259rbaycanda riyaziyyat m\u0259kt\u0259binin v\u0259 riyazi t\u0259hsilin yarad\u0131c\u0131lar\u0131ndan biri idi&#8221;.<\/p>\n<p>O, xeyirxahl\u0131\u011f\u0131, g\u0259ncl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti, imkans\u0131z ail\u0259l\u0259rd\u0259n olanlara x\u00fcsusi diqq\u0259ti v\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 h\u0259r k\u0259s\u0259 n\u00fcmun\u0259 olan bir insan idi. T\u0259krars\u0131z insani keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t idi, xarakterin\u0259 xas olan sad\u0259lik, t\u0259biilik, s\u0259mimiyy\u0259t, xeyirxahl\u0131q, alic\u0259nabl\u0131q, m\u00fcst\u0259sna qay\u011f\u0131ke\u015flik v\u0259 nikbinlik onu \u0259traf\u0131ndak\u0131larla do\u011fmala\u015fd\u0131ran \u0259n m\u00fch\u00fcm keyfiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n idi. Maqsud m\u00fc\u0259llim bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi ke\u015fm\u0259ke\u015fli h\u0259yat ya\u015fad\u0131\u011f\u0131ndan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 ul\u0259 yana\u015far, onlara d\u0259rin inam b\u0259sl\u0259yirdi ki, bu da g\u0259ncl\u0259r\u0259 h\u0259yatda v\u0259 elmi\u00a0 probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 aradan qald\u0131rmaqda b\u00f6y\u00fck psixoloji yard\u0131m g\u00f6st\u0259rirdi.<\/p>\n<p>C\u0259sar\u0259tl\u0259 dem\u0259k olar ki, Maqsud Cavadov d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259ti qazanm\u0131\u015f g\u00f6rk\u0259mli alim N\u0259sir\u0259ddin Tusid\u0259n sonra h\u0259nd\u0259s\u0259 sah\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yetirdiyi ikinci b\u00f6y\u00fck alim idi. O, 1957-ci ild\u0259 Kazan D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 &#8220;C\u0259brl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan h\u0259nd\u0259s\u0259l\u0259r&#8221; m\u00f6vzusunda doktorluq dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdi. Maqsud m\u00fc\u0259llim g\u0259nc elmi kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na ciddi s\u0259y v\u0259 diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. Respublikam\u0131zda v\u0259 respublikadan k\u0259narda g\u0259nc aliml\u0259r\u00a0 onun i\u015fl\u0259rini m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 davam etdirirdil\u0259r. Az\u0259rbaycan riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir qrupu bilavasit\u0259 onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 dissertasiya m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k alimlik d\u0259r\u0259c\u0259sini alm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>Maqsud Cavadov respublikam\u0131zda riyaziyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 tarixin\u0259 dair bir ne\u00e7\u0259 qiym\u0259tli m\u0259qal\u0259nin m\u00fc\u0259llifidir. Respublikada riyaziyyat t\u0259drisi metodikas\u0131n\u0131n bir elm kimi inki\u015faf\u0131nda onun b\u00f6y\u00fck\u00a0 xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. Ali m\u0259kt\u0259bd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsa da, elmi-pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tinin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si\u00a0 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015f, 20 -y\u0259 yax\u0131n kitab\u0131n, 80-d\u0259n \u00e7ox elmi-metodik m\u0259qal\u0259nin m\u00fc\u0259llifi olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 i\u015fl\u0259diyi ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Maqsud m\u00fc\u0259llimin analitik h\u0259nd\u0259s\u0259, diferensial h\u0259nd\u0259s\u0259 v\u0259 h\u0259nd\u0259s\u0259nin \u0259saslar\u0131 f\u0259nnl\u0259rind\u0259n b\u00f6y\u00fck pedaqoji ustal\u0131qla dediyi m\u00fchazir\u0259l\u0259r indinin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n xat\u0131rlan\u0131r v\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Maqsud m\u00fc\u0259llim qad\u0131nlar\u0131n riyaziyyat sah\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259m\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirirdi. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, onun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi H\u0259nd\u0259s\u0259 kafedras\u0131nda t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri S\u0259nub\u0259r Qas\u0131mova, Bibixan\u0131m Salayeva v\u0259 G\u00fcll\u00fc Quliyeva \u00f6m\u00fcrl\u0259rinin sonuna q\u0259d\u0259r h\u0259min kafedrada i\u015fl\u0259dil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn m\u0259nal\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 riyaziyyat\u0131n v\u0259 xalq maarifinin inki\u015faf\u0131na h\u0259sr etmi\u015f Maqsud Cavadovun \u0259m\u0259yi Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdir. O, 1943-c\u00fc ild\u0259 respublikan\u0131n \u018fm\u0259kdar m\u00fc\u0259llimi, 1962-ci ild\u0259 respublikan\u0131n \u018fm\u0259kdar elm xadimi f\u0259xri ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n y\u00fcks\u0259k mukafatlar\u0131 olan Lenin ordeni, iki d\u0259f\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 \u018fm\u0259k Bayra\u011f\u0131\u00a0 v\u0259 \u015e\u0259r\u0259f ni\u015fan\u0131 ordenl\u0259ri il\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Professor Maqsud Cavadov Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Sovetinin 4 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f deputat\u0131 se\u00e7ilmi\u015fdir. O, \u00dcmumittifaq m\u00fc\u0259lliml\u0259r qurultay\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, SSR\u0130 Ali v\u0259 Orta \u0130xtisas T\u0259hsili Nazirliyi n\u0259zdind\u0259ki elmi metodiki sovetin \u00fczv\u00fc olmu\u015fdur. Maqsud m\u00fc\u0259llim orta m\u0259kt\u0259b m\u00fc\u0259lliml\u0259ri v\u0259 m\u0259kt\u0259blil\u0259ri aras\u0131nda riyaziyyat\u0131n t\u0259bli\u011fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. O, M\u0259kt\u0259blil\u0259rin Respublika riyaziyyat olimpiadas\u0131 t\u0259\u015fkilat komit\u0259sinin daimi s\u0259dri kimi b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz sahibi idi. M\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 rayon m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r v\u0259 \u015fagirdl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda riyaziyyata v\u0259 onun t\u0259drisi metodikas\u0131na aid silsil\u0259 m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxumu\u015fdur.<\/p>\n<p>Riyaziyyat elmi sah\u0259sind\u0259 qiym\u0259tli i\u015fl\u0259rin\u0259 v\u0259 h\u0259nd\u0259s\u0259 sah\u0259sind\u0259 maraql\u0131 elmi n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 o, 1962-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc se\u00e7ilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1968-ci ild\u0259 Maqsud Cavadov biz\u0259 &#8220;H\u0259nd\u0259s\u0259 \u0259saslar\u0131&#8221; f\u0259nnind\u0259n m\u00fchazir\u0259 oxumu\u015fdu. Onun auditoriyaya g\u0259li\u015fi, gedi\u015fi, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti, m\u00fchazir\u0259 dem\u0259k qabiliyy\u0259ti, m\u00fchazir\u0259 dediyi f\u0259nni d\u0259rind\u0259n duymas\u0131, imtahanlara x\u00fcsusi yana\u015fmas\u0131\u00a0 indiy\u0259d\u0259k xatirimizd\u0259dir. Ka\u015f o b\u00f6y\u00fck m\u00fc\u0259llimin v\u0259 m\u00fcdrik insan\u0131n dediyi m\u00fchazir\u0259l\u0259r zaman\u0131nda lent\u0259 al\u0131n\u0131b arxivl\u0259rd\u0259 saxlana idi. \u0130ndi onlara baxmaqla t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r, h\u0259tta m\u00fc\u0259lliml\u0259r \u00e7ox \u015fey \u00f6yr\u0259n\u0259 bil\u0259rdil\u0259r. Fak\u00fclt\u0259d\u0259 v\u0259 universitetd\u0259 ham\u0131 ona b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t &#8211; ehtiramla yana\u015fard\u0131. Bu h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiram\u0131 o \u00f6z biliyi, bacar\u0131\u011f\u0131, t\u0259l\u0259b\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti, ist\u0259nil\u0259n q\u0259rar\u0131n verilm\u0259sind\u0259 \u0259dal\u0259tin pozulmas\u0131na imkan verm\u0259m\u0259si il\u0259 qazanm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Maqsud m\u00fc\u0259llim kimi m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n saf insanlar\u0131n hesab\u0131na h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 t\u0259hsil sistemind\u0259 neqativ hallar yox d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259 idi. Yax\u015f\u0131 oxuyan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r bilikl\u0259rin\u0259 uy\u011fun qiym\u0259t alar, oxuya bilm\u0259y\u0259nl\u0259r kimliyind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq ali m\u0259kt\u0259bd\u0259n xaric olunard\u0131lar. Yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram ki, &#8220;O ill\u0259rd\u0259 \u0130qtisadiyyat fak\u00fclt\u0259sini Xalq T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0130nstitutundan Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetin\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r. H\u0259min fak\u00fclt\u0259nin riyaziyyat d\u0259rsl\u0259ri h\u0259nd\u0259s\u0259 kafedras\u0131n\u0131n d\u0259rs y\u00fck\u00fcn\u0259 daxil edilmi\u015fdi. D\u0259rs y\u00fck\u00fcn\u00fcn b\u00f6lg\u00fcs\u00fc zaman\u0131 m\u00fc\u0259lliml\u0259rd\u0259n biri kafedran\u0131n laborant\u0131 Zeyn\u0259b xan\u0131mdan xahi\u015f edir ki, Maqsud m\u00fc\u0259llim\u0259 deyin ki, ail\u0259d\u0259 u\u015faqlar\u0131m\u0131n say\u0131n\u0131n \u00e7ox oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b m\u0259nim d\u0259rs y\u00fck\u00fcm\u00fc iqtisadiyyat fak\u00fclt\u0259sind\u0259n versin. Bu xahi\u015fd\u0259n bir \u015fey anlamayan Maqsud m\u00fc\u0259llim deyir ki, q\u0131z\u0131m, Zeyn\u0259b, m\u0259g\u0259r h\u0259min fak\u00fclt\u0259d\u0259 d\u0259rs dey\u0259nl\u0259rin \u0259m\u0259k haqq\u0131 dig\u0259r fak\u00fclt\u0259l\u0259rd\u0259kind\u0259n \u00e7oxdurmu? B\u0259li, bel\u0259 insan idi Maqsud m\u00fc\u0259llim.<\/p>\n<p>Onu da yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u00fcasir riyaziyyat m\u0259kt\u0259binin yarad\u0131c\u0131lar\u0131 olmu\u015f akademikl\u0259r Zahid X\u0259lilov, \u018f\u015fr\u0259f H\u00fcseynov v\u0259 \u0130brahim \u0130brahimov h\u0259r d\u0259f\u0259 Mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 Maqsud m\u00fc\u0259llim\u0259 h\u00f6rm\u0259t \u0259lam\u0259ti olaraq h\u00f6km\u0259n onun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi H\u0259nd\u0259s\u0259 kafedras\u0131na ba\u015f \u00e7\u0259k\u0259r, onunla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259rdil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t, g\u00f6rk\u0259mli alim, m\u00fc\u0259lliml\u0259r m\u00fc\u0259llimi professor Maqsud Cavadovun \u0259ziz xatir\u0259si h\u0259r zaman q\u0259lbimizd\u0259 ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>Allah r\u0259hm\u0259t el\u0259sin.<\/p>\n<p><em>525.az<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Misir M\u018fRDANOV AMEA Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun direktoru, fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru, professor Az\u0259rbaycan tarixinin son minillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rd\u0259n\u00a0 biri hesab edil\u0259n V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki parlaq q\u0259l\u0259b\u0259mizin qazan\u0131lmas\u0131nda, do\u011fma torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131ndan azad edilm\u0259sind\u0259 \u015f\u00fcca\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n igidl\u0259rimizin z\u0259f\u0259rind\u0259 he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz m\u00fc\u0259lliml\u0259rin d\u0259 \u00f6z pay\u0131, x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259ri vard\u0131r. M\u0259hz m\u00fc\u0259lliml\u0259rimizin a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 v\u0259t\u0259n sevgisi, ilk olaraq biz\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40285"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40285"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40285\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40292,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40285\/revisions\/40292"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}