{"id":40545,"date":"2022-04-27T12:36:43","date_gmt":"2022-04-27T08:36:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=40545"},"modified":"2022-04-27T12:36:44","modified_gmt":"2022-04-27T08:36:44","slug":"aliml%c9%99r-b%c9%99s%c9%99riyy%c9%99tin-kardasev-skalasi-il%c9%99-i-tip-sivilizasiyaya-n%c9%99-zaman-catacagini-hesablayiblar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2022\/04\/27\/aliml%c9%99r-b%c9%99s%c9%99riyy%c9%99tin-kardasev-skalasi-il%c9%99-i-tip-sivilizasiyaya-n%c9%99-zaman-catacagini-hesablayiblar\/","title":{"rendered":"Aliml\u0259r b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin Karda\u015fev \u015fkalas\u0131 il\u0259 I tip sivilizasiyaya n\u0259 zaman \u00a0\u00e7ataca\u011f\u0131n\u0131 hesablay\u0131blar"},"content":{"rendered":"<p>1964-c\u00fc ild\u0259 sovet astrofiziki Nikolay Karda\u015fev insanlar\u0131n ist\u0259nil\u0259n vaxt istifad\u0259 etdiyi enerjinin miqdar\u0131n\u0131 hesablayaraq b\u0259\u015f\u0259r sivilizasiyas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259qqisini \u00f6l\u00e7m\u0259yi t\u0259klif ed\u0259n \u015fkala t\u0259qdim edib.<strong>\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><strong>Kaliforniya<\/strong> <strong>Texnologiya<\/strong><strong> \u0130<\/strong><strong>nstitutunun\u00a0<\/strong>aliml\u0259ri \u00f6z yeni elmi i\u015fl\u0259rind\u0259 bizim sivilizasiyan\u0131n\u00a0<a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Karda%C5%9Fev_%C5%9Fkalas%C4%B1\">Karda\u015fev \u015fkalas\u0131<\/a>\u00a0\u00fczr\u0259\u00a0<strong>I<\/strong> <strong>tip<\/strong> <strong>sivilizasiyaya<\/strong>\u00a0uy\u011fun g\u0259l\u0259n texnoloji inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131b-\u00e7atmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. \u0130nsan sivilizasiyas\u0131n\u0131n inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sini \u00f6l\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f bir ne\u00e7\u0259 \u00fcsul m\u00f6vcuddur. H\u0259min \u00fcsullardan biri bizim n\u0259 q\u0259d\u0259r enerji istehlak etm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131m\u0131za \u0259saslan\u0131r. \u018fg\u0259r enerji istehlak\u0131n\u0131 bizim \u0259n faydal\u0131 bacar\u0131qlar\u0131m\u0131zdan biri kimi q\u0259bul ets\u0259k, o zaman kainatdak\u0131 dig\u0259r sivilizasiyalar\u0131n da h\u0259min bacar\u0131qlara sahib olduqlar\u0131n\u0131 g\u00fcman etm\u0259k olar. Bu is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 sivilizasiya t\u0259r\u0259find\u0259n enerji istehlak\u0131n\u0131n onun texnoloji inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sini t\u0259yin ed\u0259n g\u00f6st\u0259ricidir. Karda\u015fev \u015fkalas\u0131 da m\u0259hz bu prinsip\u0259 \u0259saslan\u0131r. \u00d6z \u015fkalas\u0131nda Karda\u015fev sivilizasiyalar\u0131 3 tip\u0259 b\u00f6l\u00fcb: \u00a0planetar, ulduz v\u0259 qalaktik.<\/p>\n<p><strong>1 <\/strong><strong>tip<\/strong> <strong>sivilizasiya<\/strong> \u00f6z planetin\u0259 do\u011fma ulduzundan g\u0259l\u0259n enerji miqdar\u0131na b\u0259rab\u0259r olan miqdarda enerji istehlak etm\u0259yi bacar\u0131r,\u00a0<strong>II<\/strong> <strong>tip<\/strong> <strong>sivilizasiya<\/strong> \u00f6z ulduzunun b\u00fct\u00fcn enerjisini istifad\u0259 ed\u0259 bilir,\u00a0<strong>III<\/strong> <strong>tip<\/strong> <strong>sivilizasiya<\/strong> \u00a0el\u0259 bir inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131b ki, o, \u00f6z do\u011fma qalaktikas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn enerjisind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259 bilir.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r qeyd edibl\u0259r ki, insanlar\u0131n b\u00f6y\u00fck miqdarda enerjid\u0259n istifad\u0259 etm\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayaraq, biz h\u0259tta I tip sivilizasiyaya da daxil deyilik. \u00a0Yer k\u00fcr\u0259sin\u0259 t\u0259qribi olaraq\u00a0<strong>10 \u00fcst\u00fc 16 vatt\u00a0<\/strong>h\u0259cmind\u0259\u00a0<strong>G\u00fcn\u0259\u015f enerjisi\u00a0<\/strong>g\u0259lib \u00e7at\u0131r. Lakin bizim sivilizasiya onun\u00a0<strong>10 \u00fcst\u00fc 13 vatt<\/strong>\u00a0h\u0259cmini istifad\u0259 edir. Saqan s\u00fcr\u00fc\u015fm\u0259 \u015fkalas\u0131na g\u00f6r\u0259 bu, t\u0259xmin\u0259n 0,73 \u00e7at\u0131r.Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 aliml\u0259r \u00f6zl\u0259rin\u0259 bel\u0259 bir sual veribl\u0259r: \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 biz Karda\u015fev \u015fkalas\u0131 \u00fczr\u0259 I tip sivilizasiya s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7ata bil\u0259rikmi? Aliml\u0259rin g\u0259ldiyi q\u0259na\u0259t\u0259\u00a0 \u0259sas\u0259n\u00a0 enerji istehlak\u0131n\u0131n laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259sin\u0259 h\u0259min enerjinin Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 prioritetli istehsal\u0131 vasit\u0259sil\u0259 \u00e7atmaq olar. \u00c7\u00fcnki b\u00fct\u00fcn G\u00fcn\u0259\u015f enerjisini \u0259ld\u0259 etm\u0259k v\u0259 eyni zamanda Yer k\u00fcr\u0259sini h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u015f\u0259raitd\u0259 saxlamaq is\u0259\u00a0 m\u00fcmk\u00fcn deyil. Apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dqiqatlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 aliml\u0259r 3 \u0259sas enerji m\u0259nb\u0259yini ara\u015fd\u0131r\u0131blar: <a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Qal%C4%B1q_yanacaqlar\">qal\u0131q yanacaq<\/a><strong>\u00a0n\u00f6v\u00fcnd\u0259n \u0259ld\u0259 edil\u0259n enerji,<\/strong><strong>\u00a0atom elektrostansiyalar\u0131ndan \u0259ld\u0259 edil\u0259n enerji, b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259ri. <\/strong>H\u0259r bir enerji m\u0259nb\u0259yinin \u00f6z m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri var. Qal\u0131q yanacaqlar\u0131n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istifad\u0259si is\u0259 el\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r ki, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t sa\u011f qala bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259 aliml\u0259r iddia edirl\u0259r ki, iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rind\u0259n yan ke\u00e7m\u0259k yolunda Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259ki enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 say\u0259sind\u0259 I tip sivilizasiya s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atmaq olar. Lakin bu, 2371-ci ild\u0259n tez ba\u015f verm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>https:\/\/habr.com\/ru\/news\/t\/662409\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1964-c\u00fc ild\u0259 sovet astrofiziki Nikolay Karda\u015fev insanlar\u0131n ist\u0259nil\u0259n vaxt istifad\u0259 etdiyi enerjinin miqdar\u0131n\u0131 hesablayaraq b\u0259\u015f\u0259r sivilizasiyas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259qqisini \u00f6l\u00e7m\u0259yi t\u0259klif ed\u0259n \u015fkala t\u0259qdim edib.\u00a0\u00a0\u00a0 Kaliforniya Texnologiya \u0130nstitutunun\u00a0aliml\u0259ri \u00f6z yeni elmi i\u015fl\u0259rind\u0259 bizim sivilizasiyan\u0131n\u00a0Karda\u015fev \u015fkalas\u0131\u00a0\u00fczr\u0259\u00a0I tip sivilizasiyaya\u00a0uy\u011fun g\u0259l\u0259n texnoloji inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131b-\u00e7atmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. \u0130nsan sivilizasiyas\u0131n\u0131n inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sini \u00f6l\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f bir ne\u00e7\u0259 \u00fcsul m\u00f6vcuddur. H\u0259min [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40545"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40545"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40545\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40547,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40545\/revisions\/40547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}