{"id":42028,"date":"2022-10-18T12:07:11","date_gmt":"2022-10-18T08:07:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=42028"},"modified":"2022-10-18T12:09:27","modified_gmt":"2022-10-18T08:09:27","slug":"t%c9%99hsilin-inkisafinda-%c9%99sas-amil-mu%c9%99llim-nufuzu-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2022\/10\/18\/t%c9%99hsilin-inkisafinda-%c9%99sas-amil-mu%c9%99llim-nufuzu-2\/","title":{"rendered":"T\u0259hsilin inki\u015faf\u0131nda \u0259sas amil &#8211; m\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzu"},"content":{"rendered":"<p><i><b>Misir M\u018fRDANOV<\/b><\/i><br \/>\n<b><i>AMEA Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun direktoru, fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru, professor<\/i><\/b><\/p>\n<p><em><strong>M\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzunun y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si, hesab edir\u0259m ki, \u00fc\u00e7 \u0259sas amild\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r: m\u00fc\u0259llimin \u00f6z\u00fcnd\u0259n, d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131ndan v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcnasib\u0259tind\u0259n. Bu yaz\u0131da h\u0259min amill\u0259rd\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131r, n\u00fcfuza t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r \u015f\u0259rh edilir, probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 yollar\u0131na sistemli m\u00fcnasib\u0259t bildirilir, m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259klif v\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>(\u018fvv\u0259li d\u00fcn\u0259nki say\u0131m\u0131zda)<\/strong><\/em><\/p>\n<p>H\u0259r bir \u015fagird m\u0259kt\u0259b\u0259 bir f\u0259rd kimi g\u0259lir. Z\u0259ruri \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u015fagird \u015f\u0259xsiyy\u0259ti v\u0259 onun n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131d\u0131r. \u018fsl m\u00fc\u0259llim unutmamal\u0131d\u0131r ki, onun qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259trafdak\u0131 hadis\u0259l\u0259ri \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00f6z prizmas\u0131ndan ke\u00e7irib d\u0259rk etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan, geni\u015f a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, al\u0131\u015f\u0131b-yanan g\u00f6zl\u0259rini ona dik\u0259n balaca, ancaq \u00e7ox a\u011f\u0131ll\u0131, h\u0259ssas, k\u00f6vr\u0259k v\u0259\u00a0 perspektivli bir varl\u0131q dayanm\u0131\u015fd\u0131r. Onun g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259yat\u0131, f\u0259aliyy\u0259ti, u\u011furlar\u0131, h\u0259tta taleyi bel\u0259 birba\u015fa m\u00fc\u0259llimd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. M\u00fc\u0259llimin \u015fagird\u0259 subyekt kimi yana\u015fmas\u0131, ona fikirl\u0259rini s\u00f6yl\u0259m\u0259kd\u0259 m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259si, onun f\u0259rdi v\u0259 ya\u015f x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 almas\u0131, yax\u015f\u0131 c\u0259h\u0259tl\u0259rini g\u00f6rm\u0259si onda m\u00fc\u0259llim\u0259 inam v\u0259 etimad yaradar.<\/p>\n<p>\u015eagird\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fmaq, bizd\u0259 q\u0259bul edilm\u0259s\u0259 d\u0259, Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, ona &#8220;Siz&#8221;l\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k m\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzuna m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir ed\u0259n dig\u0259r bir amildir. M\u00fc\u0259llim h\u0259r bir \u015fagirdin m\u0259n\u0259vi al\u0259mini d\u0259rind\u0259n d\u0259rk etm\u0259li, onun m\u00fcst\u0259qil v\u0259 s\u0259rb\u0259st fikir s\u00f6yl\u0259m\u0259sini stimulla\u015fd\u0131rmal\u0131, \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259li\u015fin\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259li, h\u0259r k\u0259sin h\u00fcququnu eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 qorumal\u0131d\u0131r. M\u00fcasir \u015fagirdl\u0259rin diqq\u0259tini daha \u00e7ox maraq effekti c\u0259lb edir. Bel\u0259 olan t\u0259qdird\u0259 m\u00fc\u0259llim \u015fagirdin f\u0259rdi-intelektual maraq v\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcrm\u0259lidir. T\u0259lim materiallar\u0131n\u0131n se\u00e7ilm\u0259sind\u0259, d\u0259rs m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131nda \u015fagird amilini \u00f6n planda saxlamal\u0131d\u0131r. M\u00fc\u0259llim \u015fagirdl\u0259rin d\u0259rin v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli bilik qazanmalar\u0131, ya\u015fad\u0131qlar\u0131 d\u00f6vr\u00fcn probleml\u0259rind\u0259n ba\u015f \u00e7\u0131xarmalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 s\u0259rf etm\u0259lidir. \u015eagirdi c\u0259miyy\u0259t\u0259 bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi t\u0259qdim etm\u0259k h\u0259r bir m\u00fc\u0259llimin borcudur. \u0130lk d\u0259f\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259 q\u0259d\u0259m qoyan \u015fagirdin t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259si, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ruhunda yeti\u015fm\u0259si v\u0259 n\u0259hay\u0259t, bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015fmas\u0131 m\u0259hz m\u00fc\u0259llimin \u00f6hd\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, u\u015faqlar\u0131n h\u0259yat\u0131nda olan &#8220;ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fc&#8221; onlar\u0131n &#8220;\u00e7\u0259tin d\u00f6vr\u00fc&#8221; hesab\u00a0 olunur v\u0259 h\u0259min m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259n\u0259vi-psixoloji bo\u015fluqlar ola bil\u0259r. M\u00fc\u0259llim h\u0259min bo\u015fluqlar\u0131 g\u00f6rm\u0259yi bacarmal\u0131, bu hal\u0131n ba\u015f verm\u0259 s\u0259b\u0259bl\u0259rini\u00a0 \u00f6yr\u0259nm\u0259li, onlar\u0131n hans\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 apara bil\u0259c\u0259yini proqnozla\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131r. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 dialoqa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259li, m\u00fc\u0259llim-valideyn \u0259laq\u0259l\u0259ri intensivl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. Davran\u0131\u015flar\u0131nda\u00a0 q\u00fcsura yol ver\u0259n v\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 mara\u011f\u0131\u00a0 olmayan \u015fagirdl\u0259r\u0259 yana\u015fma t\u0259rzi d\u0259yi\u015fm\u0259li, f\u0259rdi yana\u015fmalar olmal\u0131d\u0131r. Ancaq b\u00fct\u00fcn hallarda \u015fagird q\u0131naq obyekti\u00a0 olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259xmin\u0259n 50 il bundan \u0259vv\u0259lki u\u015faqlara yaln\u0131z ya\u015fad\u0131qlar\u0131 m\u00fchit v\u0259 valideynl\u0259r \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rirdi v\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alanda ki, sosializm c\u0259miyy\u0259tind\u0259 m\u00fchit, dem\u0259k olar ki, eyni idi, valideynl\u0259r d\u0259, ham\u0131 \u00f6vlad\u0131n\u0131 oxutmaq arzusunda, t\u0259xmin\u0259n eyni d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259d\u0259 idi, m\u00fc\u0259llim xeyli asan bir v\u0259zif\u0259 yerin\u0259 yetirirdi. Bu g\u00fcn s\u0259rh\u0259dl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131, d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n bir-birin\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131, d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki yenilikl\u0259rin an\u0131ndaca biz\u0259 \u00e7atmas\u0131, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ged\u0259n m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, texnologiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 u\u015faqlar\u0131n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00e7ox d\u0259yi\u015fdirmi\u015fdir. Bel\u0259 bir m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 yaln\u0131z f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 malik valideynl\u0259rin t\u0259siri il\u0259 yox, h\u0259m d\u0259 virtual d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcdaxil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif psixologiyaya malik 20-25 m\u00fcasir m\u0259kt\u0259blini idar\u0259 etm\u0259k, onlar\u0131 oxuma\u011fa, \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. S\u0259ri\u015ft\u0259si, pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131, haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ist\u0259nil\u0259n s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmayan m\u00fc\u0259llim \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0259lb\u0259tt\u0259, bel\u0259 sinfi \u0259l\u0259 almaq \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n bel\u0259 bir\u00a0 h\u0259qiq\u0259ti q\u0259bul etm\u0259liyik ki, m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn m\u0259kt\u0259blil\u0259ri v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259ri \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 f\u0259rqli m\u00fc\u0259llim g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Bu ist\u0259k m\u0259kt\u0259blinin daxili t\u0259l\u0259bat\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir v\u0259 onun formala\u015fan z\u00f6vq\u00fcn\u00fcn g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzuna b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n amill\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u015fagird biliyinin d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sidir. Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 b\u00fct\u00fcn hallarda \u0259sasland\u0131r\u0131lmal\u0131, veril\u0259n qiym\u0259tin s\u0259b\u0259bi \u015fagirdl\u0259r\u0259 \u015f\u0259rh edilm\u0259lidir. \u015e\u0259rhsiz veril\u0259n qiym\u0259t k\u0259nardan ya &#8220;\u015fi\u015firdilmi\u015f&#8221;, ya da &#8220;k\u0259silmi\u015f&#8221; kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r, bu da n\u00fcfuza \u00f6z m\u00fctl\u0259q t\u0259sirini g\u00f6st\u0259r\u0259r. \u015eagirdl\u0259r \u00f6z bilikl\u0259rinin, bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n obyektiv\u00a0 qiym\u0259tl\u0259ndirildiyini hiss ed\u0259nd\u0259 yeni\u00a0 nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259nirl\u0259r. Onlar\u0131n f\u0259rdi-psixoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri bilik, bacar\u0131q, v\u0259rdi\u015fl\u0259rin qazan\u0131lmas\u0131 prosesind\u0259 ayd\u0131n\u00a0 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr v\u0259 d\u00fczg\u00fcn yana\u015fma t\u0259rzi \u015fagirdin\u00a0 t\u0259lim n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. S\u0259m\u0259r\u0259li, m\u00fcnbit \u00f6yr\u0259nm\u0259 m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131 bu prosesi asanla\u015fd\u0131r\u0131r, bu da t\u0259limd\u0259 u\u011fura s\u0259b\u0259b olur. M\u00fc\u0259llim d\u0259rs f\u0259aliyy\u0259tini nizamlayan el\u0259 qayda v\u0259 normalar haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r ki, \u015fagirdl\u0259r onlara \u015f\u00fcurlu \u015f\u0259kild\u0259, \u0259lav\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f olmadan riay\u0259t etsinl\u0259r, b\u00fct\u00fcn \u015fagirdl\u0259r t\u0259lim prosesin\u0259 c\u0259lb olunsunlar v\u0259 d\u0259rsin h\u0259r an\u0131ndan faydalans\u0131nlar.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, m\u00fc\u0259llimlik \u00e7\u0259tin v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b i\u015fdir, \u00e7\u00fcnki m\u00fc\u0259llimin f\u0259aliyy\u0259t obyekti olan insan \u00f6z\u00fc m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 d\u0259yi\u015fk\u0259n, pedaqoji proses is\u0259 \u00e7oxc\u0259h\u0259tli v\u0259 \u00e7\u0259tindir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259llim eyni vaxtda m\u00fcxt\u0259lif tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 qadir \u00e7ox\u015fax\u0259li f\u0259aliyy\u0259t s\u0259ri\u015ft\u0259sin\u0259 malik olmal\u0131d\u0131r. D\u0259rs prosesind\u0259 u\u015faqlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini d\u00fczg\u00fcn planla\u015fd\u0131rmal\u0131, problemi \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n duyub, onu vaxt\u0131nda aradan qald\u0131rmal\u0131, hissl\u0259rini d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 etm\u0259li, m\u00fclayimliyi v\u0259 ciddiliyi uzla\u015fd\u0131rmal\u0131, s\u0259birli olmal\u0131d\u0131r. O, t\u0259hsilin humanistl\u0259\u015fdirilm\u0259si, diferensialla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 f\u0259rdil\u0259\u015fdirilm\u0259si, t\u0259hsild\u0259 \u00e7eviklik, varislik prinsipl\u0259rini d\u0259rind\u0259n m\u0259nims\u0259y\u0259r\u0259k onlara riay\u0259t etm\u0259lidir. Y\u00fcks\u0259k \u0259hvali-ruhiyy\u0259, m\u00fcsb\u0259t enerjili olmaq da m\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzunu qoruyan amill\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Bel\u0259 \u0259hvali-ruhiyy\u0259 \u015fagirdi m\u00fc\u0259lliminin professional s\u0259ri\u015ft\u0259sin\u0259 heyran edir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzunun y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n motivasiya yarad\u0131r. M\u00fc\u0259llim \u0259n \u00e7\u0259tin g\u00f6r\u00fcn\u0259n material\u0131 bel\u0259 el\u0259 haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r ki, \u015fagirdl\u0259r onu sev\u0259-sev\u0259 \u00f6yr\u0259nsinl\u0259r v\u0259 onlar m\u00fcr\u0259kk\u0259b elmi probleml\u0259rin h\u0259llini tapmaqda \u00f6z m\u00fc\u0259lliml\u0259rin\u0259 daim g\u00fcv\u0259nsinl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, pedaqoji konsepsiyada b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 &#8220;kimi \u00f6yr\u0259tm\u0259k&#8221;, &#8220;n\u0259yi \u00f6yr\u0259tm\u0259k&#8221; v\u0259 &#8220;nec\u0259 \u00f6yr\u0259tm\u0259k&#8221; suallar\u0131na cavab axtar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 axtar\u0131lmaqdad\u0131r. M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00f6nc\u0259 &#8220;kim \u00f6yr\u0259dir&#8221; sual\u0131na cavab tapmaq laz\u0131md\u0131r. M\u00fc\u0259llim hans\u0131 keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olmal\u0131d\u0131r ki, onun \u015fagirdl\u0259ri \u00f6z \u00f6lk\u0259sin\u0259 v\u0259 mill\u0259tin\u0259 layiq v\u0259t\u0259nda\u015f kimi yeti\u015fsin. Z\u0259nnimc\u0259, m\u00fcasir m\u00fc\u0259llim \u015fagirdin potensial imkanlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almaqla onu istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259yi bacarmal\u0131, yarad\u0131c\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Obrazl\u0131 des\u0259k, m\u00fc\u0259llimlik yarad\u0131c\u0131l\u0131qd\u0131r, m\u00fc\u0259llim \u0259m\u0259yind\u0259ki yarad\u0131c\u0131l\u0131q yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n, b\u0259st\u0259kar\u0131n v\u0259 r\u0259ssam\u0131n \u0259m\u0259yind\u0259ki yarad\u0131c\u0131l\u0131qdan he\u00e7 d\u0259 az deyil, b\u0259lk\u0259 d\u0259 onlardan daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tlidir. M\u00fc\u0259llim insan ruhuna b\u0259st\u0259kar kimi musiqi, r\u0259ssam kimi boyalar vasit\u0259si il\u0259 deyil, birba\u015fa m\u00fcraci\u0259t edir. G\u00f6rk\u0259mli t\u00fcrk \u015fairi Ziya Pa\u015fa deyib ki:<\/p>\n<p>Ayin\u0259si i\u015fdir ki\u015finin, laf\u0259 bax\u0131lmaz,<\/p>\n<p>\u015e\u0259xsin g\u00f6r\u00fcn\u0259r r\u00fctbeyi-\u0259qli \u0259s\u0259rind\u0259n.<\/p>\n<p>Y\u0259ni insan\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin meyar\u0131, g\u00f6st\u0259ricisi onun i\u015fi, \u0259m\u0259ll\u0259ridir. H\u0259r k\u0259sin a\u011fl\u0131n\u0131n d\u0259r\u0259c\u0259si, biliyinin s\u0259viyy\u0259si onun \u0259s\u0259rind\u0259n, y\u0259ni \u0259m\u0259ll\u0259rinin n\u0259tic\u0259sind\u0259n m\u0259lum olar. M\u00fc\u0259llimin is\u0259 s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259ri onun yeti\u015fdirdiyi \u015fagirdl\u0259r &#8211; t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rdir. \u00d6z z\u0259hm\u0259tinin b\u0259hr\u0259sini g\u00f6r\u0259nd\u0259, bil\u0259nd\u0259 ki, bilikl\u0259r, bacar\u0131qlar a\u015f\u0131lamaq, onlara yol g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u015fagirdl\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131q potensial\u0131n\u0131 a\u015fkar edib, onlarda \u00f6z\u00fcn\u0259 inam yarada bilib, iftixar hissi ke\u00e7irir ki, taleyi ona misilsiz bir h\u0259diyy\u0259 edib v\u0259 o, M\u00fc\u0259llimdir!<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llim el\u0259 bir insan &#8211; m\u00fct\u0259x\u0259ssis olmal\u0131d\u0131r ki, u\u015faqlar, g\u0259ncl\u0259r ondan \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 can ats\u0131nlar. Nahaq yer\u0259 demirl\u0259r ki, h\u0259r \u00f6yr\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259llim deyil, o k\u0259s m\u00fc\u0259llimdir ki, ondan \u00f6yr\u0259nirl\u0259r, onun yan\u0131na sev\u0259-sev\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 gedirl\u0259r. Xalq aras\u0131nda bel\u0259 bir deyim d\u0259 formala\u015f\u0131b ki, &#8220;m\u00fc\u0259llim o k\u0259s deyil ki, \u00f6yr\u0259dir, o k\u0259sdir ki, ondan \u00f6yr\u0259nirl\u0259r&#8221;. \u018flb\u0259tt\u0259, o m\u00fc\u0259llimd\u0259n \u00f6yr\u0259nirl\u0259r ki, o, yax\u015f\u0131 \u00f6yr\u0259dilib, yax\u015f\u0131 haz\u0131rlan\u0131b. &#8220;O k\u0259s yax\u015f\u0131 \u00f6yr\u0259d\u0259 bil\u0259r ki, onu yax\u015f\u0131 \u00f6yr\u0259dibl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, s\u0259ri\u015ft\u0259li, pe\u015f\u0259kar m\u00fc\u0259llim olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn daim axtar\u0131\u015fda olmaq, oxumaq, \u00f6yr\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r. M\u00fcq\u0259dd\u0259s kitab\u0131m\u0131z Qurani-K\u0259rimd\u0259 buyruldu\u011fu kimi, &#8220;insan be\u015fikd\u0259n q\u0259bir evin\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6yr\u0259nm\u0259lidir&#8221;. H\u0259r bir m\u00fc\u0259llim yadda saxlamal\u0131d\u0131r ki, insana xas olan q\u00fcsurlar\u0131n \u0259n pisi qeyri-pe\u015f\u0259karl\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llim t\u0259rbiy\u0259 i\u015fin\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n ba\u015flamal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki \u00f6z\u00fcnd\u0259 olmayan keyfiyy\u0259ti ba\u015fqalar\u0131na \u00f6t\u00fcrm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmaz. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, b\u00fct\u00fcn insanlar h\u0259yatlar\u0131 boyu m\u00fc\u0259llimd\u0259n \u00f6yr\u0259nir. B\u0259z\u0259n m\u00fc\u0259llim sinifd\u0259, auditoriyada bilavasit\u0259 pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmadan da adama n\u0259yi is\u0259 \u00f6yr\u0259dir. Onun yeri\u015fi, geyimi, duru\u015fu, davran\u0131\u015f\u0131, insanlara m\u00fcnasib\u0259ti, haz\u0131rcavabl\u0131\u011f\u0131, humanistliyi, xeyirxahl\u0131\u011f\u0131 b\u0259z\u0259n adama kitablardan v\u0259 d\u0259rsl\u0259rd\u0259n\u00a0 daha \u00e7ox \u015fey \u00f6yr\u0259dir. Fikrimc\u0259, m\u00fc\u0259llimin b\u00fct\u00fcn davran\u0131\u015f\u0131 il\u0259 n\u00fcmun\u0259 olmas\u0131 t\u0259l\u0259bi d\u0259 m\u0259hz bu bax\u0131mdan z\u0259ruri hesab edilir. U\u015faqlar \u00e7ox vaxt valideynl\u0259rind\u0259n sonra \u0259n \u00e7ox \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu m\u00fc\u0259llimi ideal kimi q\u0259bul edir, ona b\u0259nz\u0259m\u0259y\u0259, onu t\u0259krar etm\u0259y\u0259 meyilli olurlar. Bu zaman m\u00fc\u0259llimin yersiz bir h\u0259r\u0259k\u0259ti, yanl\u0131\u015f bir r\u0259ftar\u0131, h\u0259tta kobud bir s\u00f6z\u00fc, yaxud s\u0259liq\u0259siz geyimi u\u015fa\u011f\u0131n daxili d\u00fcnyas\u0131n\u0131 alt-\u00fcst ed\u0259 bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, m\u00fc\u0259llim b\u00fct\u00fcn hallarda \u00f6z l\u0259yaq\u0259tini,\u00a0 alic\u0259nabl\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u0259ncl\u0259r\u0259 n\u00fcmun\u0259 olmaq keyfiyy\u0259tl\u0259rini qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llim d\u0259rin biliy\u0259, erudisiyaya malik olmal\u0131d\u0131r. Bilik m\u00fc\u0259llimin \u0259sas silah\u0131d\u0131r. Biliksiz m\u00fc\u0259llim i\u015f\u0131qs\u0131z lampaya, susuz\u00a0 bula\u011fa b\u0259nz\u0259yir. Bel\u0259 &#8220;m\u00fc\u0259llim&#8221; u\u015faqlara\u00a0 he\u00e7 n\u0259 ver\u0259 bilm\u0259z. D\u0259rin bilik,\u00a0\u00a0\u00a0 m\u0259d\u0259nilik, m\u0259n\u0259viyyat n\u00fcmun\u0259si olan\u00a0 m\u00fc\u0259llimin n\u00fcfuzu da y\u00fcks\u0259k olur. H\u0259r bir m\u00fcasir m\u00fc\u0259llim \u00f6z ixtisas\u0131n\u0131, t\u0259dris etdiyi f\u0259nni m\u00fck\u0259mm\u0259l bilm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, y\u00fcks\u0259k intellekt\u0259 sahib olmal\u0131, \u0130KT bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131na yiy\u0259l\u0259nm\u0259li, m\u00fcasir metod v\u0259 \u00fcsullardan istifad\u0259 etm\u0259yi bacarmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, m\u00fc\u0259llimin dig\u0259r pe\u015f\u0259 sahibl\u0259rind\u0259n he\u00e7 birind\u0259 olmayan bir imkan\u0131 da vard\u0131r &#8211; h\u0259yat\u0131n d\u0259rk edilm\u0259si, bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 yolunda \u00f6z \u015fagirdi il\u0259 yana\u015f\u0131 getm\u0259k, onunla b\u0259rab\u0259r \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259 daim kamill\u0259\u015fm\u0259k. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, u\u015faqlara b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131, daim yeni bilikl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259k h\u0259v\u0259si, \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k s\u0259yl\u0259ri, m\u0259n\u0259vi inki\u015faf m\u00fc\u0259llimin \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri olmal\u0131d\u0131r. Bu bax\u0131mdan tan\u0131nm\u0131\u015f pedaqoq Anton Rubin\u015fteynin fikirl\u0259ri \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r: &#8220;\u018fg\u0259r birc\u0259 g\u00fcn \u00f6yr\u0259nmir\u0259ms\u0259 &#8211; bunu \u00f6z\u00fcm hiss edir\u0259m, \u0259g\u0259r iki g\u00fcn \u00f6yr\u0259nmir\u0259ms\u0259, bunu m\u0259n\u0259 yax\u0131n olanlar hiss edirl\u0259r, \u0259g\u0259r \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6yr\u0259nmir\u0259ms\u0259 &#8211; bunu ham\u0131 hiss edir&#8221;.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, m\u00fc\u0259llim yaln\u0131z \u00f6z\u00fcn\u00fc inki\u015faf etdirdikd\u0259n, t\u0259kmill\u0259\u015fdirdikd\u0259n sonra m\u00fcasir d\u00fcnyan\u0131n insan\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u0259 etibar ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Hesab edir\u0259m ki, bu g\u00fcn t\u0259hsil sisteminin \u0259n ciddi h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259n biri m\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzunun nec\u0259 &#8211; hans\u0131 yollarla y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sind\u0259n ibar\u0259t olmal\u0131d\u0131r. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, m\u00fc\u0259lliml\u0259r \u00f6zl\u0259ri bu m\u0259suliyy\u0259ti d\u0259rind\u0259n hiss etm\u0259li, daxil\u0259n safla\u015fmal\u0131, m\u00fc\u0259llimlik pe\u015f\u0259sinin m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyini d\u0259rk etm\u0259lidirl\u0259r. H\u0259r hans\u0131 bir pe\u015f\u0259 sahibi s\u0259hv ed\u0259 bil\u0259r v\u0259 onun s\u0259hvind\u0259n ziyan \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r d\u0259 olar, lakin bu s\u0259hvi aradan qald\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Amma m\u00fc\u0259llimin s\u0259hvi \u00e7ox sayda insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yini t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259 qoyur, bu s\u0259hvi aradan qald\u0131rmaq is\u0259 bir \u00e7ox hallarda m\u00fcmk\u00fcn olmur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, m\u00fc\u0259llim \u00f6z pe\u015f\u0259sin\u0259 daim m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 yana\u015fmal\u0131, bu m\u0259nada \u00f6z n\u00fcfuzunu qoruma\u011fa v\u0259 y\u00fcks\u0259ltm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259si etibar edil\u0259n u\u015faqlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k taleyi \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi m\u0259suliyy\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n m\u00fc\u0259lliml\u0259rimiz \u00e7oxdur, lakin t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s ada, ali n\u00fcfuza x\u0259l\u0259l g\u0259tir\u0259nl\u0259r d\u0259 vard\u0131r. M\u0259kt\u0259bi bu t\u0259sad\u00fcfi adamlardan t\u0259mizl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sistemli \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin ciddi, q\u0259r\u0259zsiz, \u0259dal\u0259tli attestasiyas\u0131 ke\u00e7irilm\u0259lidir. Bu, zaman\u0131n v\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 apar\u0131lan islahatlar\u0131n t\u0259l\u0259bidir. Yax\u015f\u0131d\u0131r ki, bununla ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcvafiq h\u00fcquqi baza yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rinin icras\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t olmal\u0131d\u0131r. S\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 etiraf etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bir s\u0131ra k\u00f6kl\u00fc islahatlar apar\u0131lsa da, m\u0259nim t\u0259hsil prosesin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 b\u00fct\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutduqlar\u0131m\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, yuxar\u0131da qeyd edil\u0259nl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. Bu proses n\u0259 q\u0259d\u0259r a\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b olsa da, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, onlar\u0131 realla\u015fd\u0131rmaq \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131na v\u0259 m\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzunun b\u0259rpa olunmas\u0131na s\u0259b\u0259b olar.<\/p>\n<p>Fikrimc\u0259, m\u0259kt\u0259bl\u0259ri m\u00fc\u0259llim ad\u0131n\u0131 do\u011frultmayan, bu y\u00fcks\u0259k ada l\u0259k\u0259 g\u0259tir\u0259n t\u0259sad\u00fcfi adamlardan t\u0259mizl\u0259m\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, m\u00fc\u0259llim pe\u015f\u0259sin\u0259 q\u0259bul prosesind\u0259 d\u0259 ciddi d\u00f6n\u00fc\u015f olmal\u0131d\u0131r: yaln\u0131z bu pe\u015f\u0259nin a\u011f\u0131rl\u0131qlar\u0131n\u0131 \u00e7iyinl\u0259rind\u0259 da\u015f\u0131ya bil\u0259n, m\u00fc\u0259llimlik keyfiyy\u0259tl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n, h\u0259tta dey\u0259rdim pedaqoji istedad\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib onlar\u0131n m\u00fc\u0259llim kimi yeti\u015fm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. M\u00fc\u0259lliml\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti valideynl\u0259r v\u0259 \u015fagirdl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259y sor\u011fular\u0131 ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 vaxta\u015f\u0131r\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259li, sertifikasiya zaman\u0131 bu n\u0259tic\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r; d\u0259rs m\u00fc\u0259llimin biliyini n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259 m\u0259kan\u0131 yox, daha \u00e7ox, \u015fagirdl\u0259rin elml\u0259rin \u0259saslar\u0131na yiy\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259rini t\u0259min etm\u0259yin optimal yollar\u0131n\u0131 t\u0259tbiq etm\u0259kl\u0259 qar\u015f\u0131ya qoyulan m\u0259qs\u0259d\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kollektiv \u00e7al\u0131\u015fma prosesi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n yararlanaraq m\u00fc\u0259llim f\u0259aliyy\u0259ti lisenziyala\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. M\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n q\u0259bul imtahanlar\u0131 zaman\u0131 se\u00e7im aparmaq m\u00fcmk\u00fcn olmasa v\u0259 yaxud, \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 pedaqoji ali m\u0259kt\u0259bl\u0259ri bitirmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi lisenziya almal\u0131d\u0131rlar. M\u00fc\u0259llim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z n\u00fcfuzlu ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 apar\u0131lmal\u0131, bu prosesd\u0259 h\u0259kimlik v\u0259 dig\u0259r pe\u015f\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunan internatura modeli t\u0259tbiq edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Fikrimc\u0259, ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 ilkin m\u00fc\u0259llim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na m\u00fcnasib\u0259t d\u0259 k\u00f6kl\u00fc olaraq d\u0259yi\u015fm\u0259li, bu i\u015fin keyfiyy\u0259ti y\u00fcks\u0259ldilm\u0259li, t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdd\u0259td\u0259 pe\u015f\u0259y\u0259 yiy\u0259l\u0259n\u0259 bilm\u0259y\u0259n v\u0259 m\u00fcvafiq keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olmayanlara m\u00fc\u0259llimlik diplomu verilm\u0259m\u0259lidir. Pedaqoji ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri m\u0259zunlar\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259rin\u0259 ciddi yiy\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259ri,\u00a0 m\u00fc\u0259llimlik f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 tam haz\u0131r olmalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn pedaqoji t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259t d\u0259 beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun olaraq k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fm\u0259li, ona ayr\u0131lan vaxt n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 m\u00fc\u0259llim\u0259 ixtisas d\u0259r\u0259c\u0259si veril\u0259rk\u0259n buna x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Onu da qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, son ill\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzunun b\u0259rpa edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259kt\u0259bl\u0259rin infrastrukturunun yenil\u0259\u015fdirilm\u0259si, \u0259lveri\u015fli t\u0259lim m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131, t\u0259hsil i\u015f\u00e7il\u0259rinin y\u00fcks\u0259k d\u00f6vl\u0259t t\u0259ltifl\u0259rin\u0259, f\u0259xri adlara layiq g\u00f6r\u00fclm\u0259l\u0259ri, onlar\u0131n \u0259m\u0259k haqq\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, b\u0259zi ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 bilavasit\u0259 Riyaziyyat m\u00fc\u0259llimliyi, Fizika m\u00fc\u0259llimliyi, Kimya m\u00fc\u0259llimliyi v\u0259 sair ixtisaslar \u00fczr\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259 q\u0259bulunun stimulla\u015fd\u0131r\u0131laraq apar\u0131lmas\u0131, h\u0259min ixtisaslara s\u0259n\u0259d ver\u0259nl\u0259rin say\u0131n\u0131n\u00a0 v\u0259 q\u0259bul imtahanlar\u0131 zaman\u0131 bu ixtisaslara ke\u00e7id bal\u0131n\u0131n ilb\u0259il artmas\u0131, bununla yana\u015f\u0131, m\u00fc\u0259llim se\u00e7imin\u0259 daha m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 yana\u015fmaqla onun imtahanla apar\u0131lmas\u0131, haz\u0131rda m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fc\u0259lliml\u0259rin sertfitikasiyas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si d\u0259 m\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzunun y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n amill\u0259r kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. Sevindirici hald\u0131r ki, son ill\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n innovativ t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 ideal m\u00fc\u0259llim olmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n v\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n \u0259ziyy\u0259t m\u00fcqabilind\u0259 \u0259ld\u0259 olunan u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rd\u0259n z\u00f6vq alan m\u00fc\u0259lliml\u0259rimizin say\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 artmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin y\u00fcks\u0259k qay\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycanda prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilir, bu sah\u0259d\u0259 keyfiyy\u0259t, t\u0259hsil i\u015f\u00e7il\u0259rinin sosial rifah\u0131 ilb\u0259il yax\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Bu m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 son ill\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzunun, m\u00fc\u0259lliml\u0259rin pe\u015f\u0259karl\u0131q s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, istedadl\u0131 insanlar\u0131n m\u00fc\u0259llim pe\u015f\u0259sin\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 ciddi add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fc\u0259lliml\u0259rin i\u015f\u0259 q\u0259bulu qaydalar\u0131 \u015f\u0259ffafl\u0131q v\u0259 obyektivlik bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f, m\u00fc\u0259lliml\u0259rin yerd\u0259yi\u015fm\u0259si v\u0259 m\u00fcdd\u0259tli \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si \u0259sas\u0131nda i\u015f\u0259 q\u0259bulu m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 son ill\u0259rd\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin m\u00fc\u0259llim t\u0259rkibi keyfiyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan xeyli yax\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f, c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzu y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, bu da bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, m\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzunu h\u0259r hans\u0131 q\u0259rarla, \u0259mrl\u0259, g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259 v\u0259 inqilabi yolla y\u00fcks\u0259ltm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu i\u015f t\u0259kam\u00fcl prosesind\u0259, t\u0259dric\u0259n v\u0259 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 realla\u015fmal\u0131d\u0131r. M\u00fc\u0259llimin t\u0259klif olunan \u00fcsul v\u0259 vasit\u0259l\u0259rl\u0259 pe\u015f\u0259sinin n\u00fcfuzunu y\u00fcks\u0259ltm\u0259si \u00f6z yerind\u0259, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t, ictimaiyy\u0259t v\u0259 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri, m\u0259kt\u0259b r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 t\u0259hsili idar\u0259etm\u0259 orqanlar\u0131 mill\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yi namin\u0259 eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259llimin n\u00fcfuzunu qoruma\u011fa v\u0259 y\u00fcks\u0259ltm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131rlar. Kompleks i\u015fl\u0259rin m\u0259cmusundan ibar\u0259t olan bu b\u00f6y\u00fck v\u0259 strateji m\u0259qs\u0259d\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259t eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>525.az\/news<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Misir M\u018fRDANOV AMEA Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun direktoru, fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru, professor M\u00fc\u0259llim n\u00fcfuzunun y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si, hesab edir\u0259m ki, \u00fc\u00e7 \u0259sas amild\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r: m\u00fc\u0259llimin \u00f6z\u00fcnd\u0259n, d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131ndan v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcnasib\u0259tind\u0259n. Bu yaz\u0131da h\u0259min amill\u0259rd\u0259n s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131r, n\u00fcfuza t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r \u015f\u0259rh edilir, probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 yollar\u0131na sistemli m\u00fcnasib\u0259t bildirilir, m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259klif v\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":42032,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42028"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42028"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42028\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42033,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42028\/revisions\/42033"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}