{"id":42726,"date":"2022-12-27T02:11:37","date_gmt":"2022-12-26T22:11:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=42726"},"modified":"2022-12-27T02:11:54","modified_gmt":"2022-12-26T22:11:54","slug":"2022-ci-ilin-nobel-mukafati-laureatlarinin-adlari-aciqlanib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2022\/12\/27\/2022-ci-ilin-nobel-mukafati-laureatlarinin-adlari-aciqlanib\/","title":{"rendered":"2022-ci ilin\u00a0Nobel m\u00fckafat\u0131 laureatlar\u0131n\u0131n adlar\u0131 a\u00e7\u0131qlan\u0131b"},"content":{"rendered":"<p>\u0130sve\u00e7in paytaxt\u0131 Stokholmda ke\u00e7iril\u0259n m\u0259rasimd\u0259 2022-ci ilin Nobel m\u00fckafatlar\u0131 t\u0259qdim edilib.<\/p>\n<p>\u0130lk qalib \u201cFiziologiya v\u0259 ya tibb\u201d nominasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis \u2013 isve\u00e7li bioloq Svante Paabo olub. O, bu m\u00fckafata\u00a0insan t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u00fcn genetik \u0259saslar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259ndiyin\u0259 g\u00f6r\u0259\u00a0layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin fizika \u00fczr\u0259 2022-ci il Nobel m\u00fckafat\u0131 qalibl\u0259ri frans\u0131z fizik, kvant optikas\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis Alain Aspect, kvant mexanikas\u0131 \u00fczr\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f amerikal\u0131 fizik John F. Clauser v\u0259 kvant informasiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan avstriyal\u0131 alim Anton Zeilinger olub. Onlar bu m\u00fckafata \u201cBell b\u0259rab\u0259rsizlikl\u0259rinin pozulmas\u0131n\u0131 t\u0259yin ed\u0259n v\u0259 Kvant m\u0259lumat elmi olan dola\u015f\u0131q fotonlara dair t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u201d layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>Kimya \u00fczr\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131 laureatlar\u0131 amerikal\u0131 kimya\u00e7\u0131, Stenford Universitetinin professoru Karolin\u00a0Rut Bertozzi, danimarkal\u0131 kimya\u00e7\u0131, Kopenhagen Universitetinin professoru Morten P. Meldal v\u0259 amerikal\u0131 kimya\u00e7\u0131, 2001-ci il Nobel m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 Karl Barri \u015earplessdir. Onlar m\u00fckafatlar\u0131n\u0131 klik kimyas\u0131\u00a0(ayr\u0131-ayr\u0131 ki\u00e7ik elementl\u0259rin \u00f6z aralar\u0131nda birl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rin daha s\u00fcr\u0259tli v\u0259 effektiv al\u0131nmas\u0131n\u0131 ehtiva ed\u0259n kimy\u0259vi reaksiyalar \u2013 red.) v\u0259 bioortoqonal kimyan\u0131n inki\u015faf\u0131na g\u00f6r\u0259 al\u0131blar.<\/p>\n<p>\u0130sve\u00e7 Milli Bank\u0131n\u0131n 2022-ci il \u0130qtisadiyyat Elml\u0259ri \u00fczr\u0259 Alfred Nobel Memorial M\u00fckafat\u0131 banklar v\u0259 maliyy\u0259 b\u00f6hranlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na g\u00f6r\u0259 Ben Bernanke, Douglas Diamond v\u0259 Philip Dybvig-\u0259 verilib.\u00a0 Elmi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq potensial Nobel m\u00fckafat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k\u0259n Clarivate bu il \u00c7ikaqo Universitetind\u0259n James A. Robinson, Daron Acemo\u011flu v\u0259 Massa\u00e7usets Texnologiya \u0130nstitutundan Saymon Consonun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi s\u0259kkiz yeni potensial iqtisadi Nobel m\u00fckafat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6z siyah\u0131s\u0131na \u0259lav\u0259 edib. H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc siyasi v\u0259 iqtisadi institutlar\u0131n \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131na nec\u0259 t\u0259sir etdiyini t\u0259hlil edib. Robinson v\u0259 Acemo\u011flu \u00f6z ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na \u0259saslanaraq \u201cNiy\u0259 b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r z\u0259ngin, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 kas\u0131bd\u0131r\u201d kitab\u0131n\u0131 yaz\u0131blar.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Nobel H\u0259ft\u0259si oktyabr\u0131n 3-d\u0259n 10-d\u0259k ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Nobel m\u00fckafat\u0131 1895-ci ild\u0259 isve\u00e7li ixtira\u00e7\u0131-alim Alfred Nobelin v\u0259siyy\u0259ti \u0259sas\u0131nda t\u0259sis edilib.<\/p>\n<p>\u0130lk d\u0259f\u0259 sahibin\u0259 1901-ci ild\u0259 t\u0259qdim olunub.\u00a0 M\u00fckafat q\u0131z\u0131l medal v\u0259 pul m\u00fckafat\u0131ndan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Nobel m\u00fckafat\u0131 \u0130sve\u00e7 Kral Elml\u0259r Akademiyas\u0131, Karolinska \u0130nstitutu v\u0259 Norve\u00e7 Nobel Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259 ya t\u0259\u015fkilatlara fizika, kimya, \u0259d\u0259biyyat, s\u00fclh v\u0259 tibb sah\u0259sind\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 u\u011furlara g\u00f6r\u0259 verilir.<\/p>\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130sve\u00e7in paytaxt\u0131 Stokholmda ke\u00e7iril\u0259n m\u0259rasimd\u0259 2022-ci ilin Nobel m\u00fckafatlar\u0131 t\u0259qdim edilib. \u0130lk qalib \u201cFiziologiya v\u0259 ya tibb\u201d nominasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis \u2013 isve\u00e7li bioloq Svante Paabo olub. O, bu m\u00fckafata\u00a0insan t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u00fcn genetik \u0259saslar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259ndiyin\u0259 g\u00f6r\u0259\u00a0layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. H\u0259m\u00e7inin fizika \u00fczr\u0259 2022-ci il Nobel m\u00fckafat\u0131 qalibl\u0259ri frans\u0131z fizik, kvant optikas\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis Alain Aspect, kvant mexanikas\u0131 \u00fczr\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42726"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42726"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42726\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42728,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42726\/revisions\/42728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}