{"id":43555,"date":"2023-03-02T15:25:57","date_gmt":"2023-03-02T11:25:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=43555"},"modified":"2023-03-02T15:25:58","modified_gmt":"2023-03-02T11:25:58","slug":"pol-qoqenin-cavabsiz-suallari-biz-kimik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/03\/02\/pol-qoqenin-cavabsiz-suallari-biz-kimik\/","title":{"rendered":"Pol Qoqenin cavabs\u0131z suallar\u0131: Biz kimik?"},"content":{"rendered":"<p>M\u0259\u015fhur frans\u0131z postimpressionist r\u0259ssam\u0131 Pol Qoqenin ilk bax\u0131\u015fdan h\u0259dd\u0259n art\u0131q adi, primitiv g\u00f6r\u00fcn\u0259n, \u0259slind\u0259 is\u0259, son d\u0259r\u0259c\u0259 a\u011f\u0131r, d\u0259rin, m\u00fc\u0259mmal\u0131 suallar\u0131 insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259rk etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 q\u0259dim zamanlardan bu yana \u00f6n\u0259mini qoruyub saxlay\u0131r:\u00a0<em><strong>\u201cBiz haradan g\u0259lmi\u015fik?\u201d, \u201cBiz kimik?\u201d, \u201cBiz haraya gedirik?\u201d\u2026<\/strong><\/em><\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n \u015f\u0259kli, h\u0259yat t\u0259rzimiz Buddan\u0131n, Konfutsinin, Sokrat\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 antik d\u00f6vrl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bir xeyli d\u0259yi\u015fs\u0259 d\u0259, beynimizd\u0259 h\u0259l\u0259 u\u015faql\u0131qdan yuva salan t\u0259m\u0259l f\u0259ls\u0259fi suallar d\u0259yi\u015fm\u0259yib, eyn\u0259n oldu\u011fu kimi qal\u0131b. D\u00fcnyaya g\u0259li\u015fimizin s\u0259b\u0259bini, h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131, kainat\u0131 kimin, nec\u0259, niy\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259r k\u0259s bilm\u0259k ist\u0259yir. B\u0259z\u0259n dolay\u0131 cavablar tap\u0131b yar\u0131 k\u00f6n\u00fcll\u00fc, yar\u0131 k\u00f6n\u00fcls\u00fcz qane oluruq, b\u0259z\u0259n d\u0259 suallar\u0131n havada as\u0131l\u0131 qalmas\u0131ndan t\u0259ng\u0259 g\u0259lib daha bu haqda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259kd\u0259n vaz ke\u00e7irik. Ola da bilsin, ba\u015f\u0131m\u0131z h\u0259yat qay\u011f\u0131lar\u0131na qar\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131ndan bu m\u00f6vzunu, sad\u0259c\u0259, unuduruq, g\u0259r\u0259ksiz \u0259\u015fya kimi bir k\u00fcnc\u0259 at\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>S\u00f6hb\u0259t yuxar\u0131da sadalanan, daim aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyan t\u0259m\u0259l f\u0259ls\u0259fi suallara cavab axtarmaqdan gedirs\u0259, g\u0259lin bir \u015feyi \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n q\u0259bul ed\u0259k: yaz\u0131n\u0131 oxudu\u011funuz bu g\u00fcn etibar\u0131 il\u0259 \u2013 he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, \u0259n az\u0131 yax\u0131n onillikl\u0259rd\u0259 d\u0259 \u2013 kainat\u0131n niy\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131na, h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131na dair m\u00f6vzularda d\u0259qiq bir cavab tapa bilm\u0259y\u0259c\u0259yik. \u201cA\u011fl\u0131m\u0131zdak\u0131 sual i\u015far\u0259l\u0259ri getm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259, bu bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yin, yazma\u011f\u0131n, \u00fcst\u0259lik, geni\u015f bir yaz\u0131 oxuyub beynimizi daha da qar\u0131\u015fd\u0131rma\u011f\u0131n n\u0259 m\u0259nas\u0131 var?!\u201d deyiriks\u0259, h\u00f6km \u00e7\u0131xarma\u011fa t\u0259l\u0259sm\u0259m\u0259liyik.<\/p>\n<p>Tarix yaranandan elm m\u0259hz cavabs\u0131z suallar \u00fcz\u0259rind\u0259 inki\u015faf edib. \u018fks\u0259r hallarda dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r adi, subyektiv maraq namin\u0259 n\u0259y\u0259s\u0259 ba\u015f s\u0131nd\u0131r\u0131blar, h\u0259tta ki\u00e7icik d\u0259 olsa, bir n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc \u00f6m\u00fcrl\u0259rini h\u0259sr edibl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259, tarix\u0259 y\u00f6n ver\u0259n yenilikl\u0259r, k\u0259\u015ffl\u0259r, icadlar ortaya \u00e7\u0131x\u0131b. M\u0259\u015fhur ingilis filosofu Bertran Rasselin d\u0259 dediyi kimi:\u00a0<em>\u201cElm bizim bildikl\u0259rimiz, f\u0259ls\u0259f\u0259 is\u0259 bilm\u0259dikl\u0259rimizdir\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong>\u201cH\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131 n\u0259dir?\u201d\u00a0<\/strong>sual\u0131na cavab axtarmazdan \u00f6nc\u0259 \u00e7oxumuzun beynin\u0259 h\u0259kk olunmu\u015f bir inc\u0259 m\u0259qama diqq\u0259t yetirm\u0259liyik: \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u201cm\u0259na\u201d, \u201canlam\u201d deyil\u0259n \u015feyin \u00f6z\u00fc n\u0259dir? Bu s\u00f6zl\u0259rin arxas\u0131nda nec\u0259 bir \u015fey dayan\u0131r? Burada bizim \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131sa konkret, a\u011f\u0131la, m\u0259ntiq\u0259 s\u0131\u011fan bir fikir varm\u0131?<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259,\u00a0<strong>\u201cm\u0259na\u201d, \u201canlam\u201d<\/strong>\u00a0kimi k\u0259lm\u0259l\u0259r Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 nitq qabiliyy\u0259tin\u0259 malik olan, ya\u015fam v\u0259 varl\u0131\u011fa dair d\u0259rin-d\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r\u0259 dalan, f\u0259ls\u0259fi m\u00fchakim\u0259l\u0259r, m\u00fcbahis\u0259l\u0259r aparan yegan\u0259 canl\u0131n\u0131n \u2013 insan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 anlay\u0131\u015fd\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f fiziki olaraq yoxdur, kitab, d\u0259ft\u0259r, q\u0259l\u0259m kimi materiyada yer tutmur, g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr, \u0259ll\u0259 toxunulmur. Bel\u0259 s\u00f6zl\u0259r m\u00fcc\u0259rr\u0259ddir, yaln\u0131z t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259d\u0259 m\u00f6vcuddur. \u00d6t\u0259n \u0259srin tan\u0131nm\u0131\u015f psixoanalitiki Karl Qustav Yunqun t\u0259birinc\u0259 des\u0259k,\u00a0<em>\u201ckollektiv \u015f\u00fcur\u201d<\/em>da.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 axtarmaq v\u0259 ya tapmaq dey\u0259nd\u0259 \u2013 x\u00fcsus\u0259n, axtarmaq, tapmaq s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259\u2013 biz\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, haradasa bir yerd\u0259, a\u011flag\u0259lm\u0259z, \u0259l\u00e7atmaz bir k\u00fcncd\u0259 n\u0259s\u0259 gizl\u0259dilib. H\u0259min o n\u0259s\u0259ni \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmaq, k\u0259\u015ff etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Halbuki bu bel\u0259 deyil. B\u0259s \u0259g\u0259r \u201cm\u0259na\u201d ancaq insanlar\u0131n kollektiv t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcnd\u0259 formala\u015f\u0131b ortaya \u00e7\u0131xan anlay\u0131\u015fd\u0131rsa, onu haradasa axtar\u0131b tapmaq m\u00fcmk\u00fcn deyils\u0259, onda nec\u0259 olsun? Dodaqlar\u0131m\u0131z\u0131 b\u00fcz\u00fcb, \u00e7iyinl\u0259rimizi a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131b pessimizm\u0259, nihilizm\u0259mi qap\u0131lmal\u0131y\u0131q?<\/p>\n<p><strong><em>Sizin \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131 ola bil\u0259c\u0259k yaz\u0131:\u00a0<a href=\"https:\/\/sciencearc.com\/heyatinizi-deyisecek-meselehet\/\">H\u0259yat\u0131n\u0131z\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k 10 m\u0259sl\u0259h\u0259t<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n<p>Burada a\u00e7ar rolunu oynaya bil\u0259c\u0259k bir n\u00fcans var.\u00a0<em>\u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 tapmaqda deyil, onu yaratmaqdad\u0131r.<\/em>\u00a0\u0130nsanlar lap q\u0259dim zamanlardan, h\u0259l\u0259 t\u0259z\u0259-t\u0259z\u0259 \u015f\u00fcura yiy\u0259l\u0259ndikl\u0259ri d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 tapmaqdan \u0259ll\u0259rini \u00fcz\u00fcb t\u0259x\u0259yy\u00fcll\u0259rini i\u015f\u0259 sald\u0131lar, onu \u00f6zl\u0259ri yaratd\u0131lar. \u0130btidai d\u00f6vrl\u0259rin q\u0259bil\u0259 mifl\u0259rind\u0259n m\u00fcasir zamanlar\u0131n qlobal miqyasl\u0131 metafizik-ezoterik, f\u0259ls\u0259fi konsepsiyalar\u0131na, ideologiyalar\u0131na q\u0259d\u0259r uzanan yolda h\u0259r k\u0259s bir c\u00fcr m\u0259nadan yap\u0131\u015fd\u0131, d\u00fckanda al\u0131\u015f-veri\u015f edirmi\u015f kimi, t\u0259klif olunan haz\u0131r \u201cm\u0259hsul\u201dlardan yararland\u0131.<\/p>\n<p>Kimisi varl\u0131\u011f\u0131n anlam\u0131n\u0131 xeyirin \u015f\u0259r\u0259 qalib g\u0259lm\u0259si u\u011frunda q\u0259hr\u0259manl\u0131q etm\u0259kd\u0259 g\u00f6rd\u00fc. Kimisi ondan \u00f6tr\u00fc t\u0259yin olunmu\u015f b\u00f6y\u00fck-ki\u00e7ik hans\u0131sa missiyan\u0131, hind f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259ki kimi dharmas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259kd\u0259 \u2013 dulus\u00e7udursa, qab-qacaq d\u00fcz\u0259ltm\u0259kd\u0259, pin\u0259\u00e7idirs\u0259, ayaqqab\u0131 yamamaqda tapd\u0131. Kimisi d\u0259 inzivaya \u00e7\u0259kilib ruhi dincliy\u0259, nirvanaya \u00e7atma\u011fa can atd\u0131. H\u0259yat\u0131 tamam ba\u015fqa c\u00fcr g\u00f6r\u0259nl\u0259r d\u0259 oldu: \u0259xlaqi-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 m\u0259h\u0259l qoymadan hedonizm prinsipl\u0259ri il\u0259 z\u00f6vq-s\u0259fa, h\u0259zz arxas\u0131nca qa\u00e7anlar, g\u00fcc\u0259, hakimiyy\u0259t\u0259, \u015fan-\u015f\u00f6hr\u0259t\u0259 sar\u0131 dart\u0131nanlar, \u00f6mr\u00fcn\u00fc siyas\u0259t\u0259, din\u0259, v\u0259t\u0259n\u0259, s\u0259n\u0259t\u0259 v\u0259 ya elm\u0259 h\u0259sr ed\u0259nl\u0259r\u2026<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u0259 b\u0259nz\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259r k\u0259s m\u0259nan\u0131 bir c\u00fcr g\u00f6r\u00fcr. \u018fsas f\u0259rq ba\u015fqa \u015feyl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, burada da se\u00e7im imkan\u0131n\u0131n bollu\u011fudur. \u018fslind\u0259, h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 konkret bir \u015feyd\u0259 g\u00f6rm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259ti yoxdur. M\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n m\u0259nas\u0131 h\u0259m b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131q ola bil\u0259r, h\u0259m idman etm\u0259k, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 fayda verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq. Yarad\u0131c\u0131l\u0131q sevgisi, idman h\u0259v\u0259si, c\u0259miyy\u0259t\u0259 fayda verm\u0259k ist\u0259yi bir-birl\u0259rin\u0259 \u0259ng\u0259l deyill\u0259r. \u00d6m\u00fcrl\u0259rini hans\u0131sa missiyaya qurban ver\u0259nl\u0259ri \u2013 dini, siyasi, milli, elmi fanatikl\u0259ri bir k\u0259nara qoysaq, \u0259ks\u0259riyy\u0259timiz m\u0259hz bel\u0259yik: beynimizin m\u00fcxt\u0259lif k\u00fcncl\u0259rind\u0259 f\u0259rqli-f\u0259rqli \u201cm\u0259na\u201dlar ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259yat\u0131n anlam\u0131n\u0131 t\u0259k bir \u015feyd\u0259 g\u00f6rm\u0259k, \u0259slind\u0259, \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Dig\u0259r b\u00fct\u00fcn alternativl\u0259ri r\u0259dd etm\u0259k insan\u0131 radikall\u0131\u011fa, ba\u015fqalar\u0131na qar\u015f\u0131 d\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fcy\u0259, b\u0259db\u0259xtliy\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r. \u018fg\u0259r \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc inand\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z, t\u0259p\u0259d\u0259n d\u0131rna\u011fa b\u00fct\u00fcn h\u00fcceyr\u0259l\u0259rimiz\u0259c\u0259n varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 h\u0259sr etdiyimiz h\u0259min o yegan\u0259 \u201cm\u0259na\u201d q\u0259fil yoxa \u00e7\u0131xsa, d\u0259rin bir bo\u015flu\u011fa, he\u00e7liy\u0259 yuvarlanar\u0131q. M\u0259nas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n vahim\u0259si h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u0259r, bizi qat\u0131 qaranl\u0131qda qoyar.<\/p>\n<p>Amma burada da m\u00fctl\u0259qlik yoxdur.\u00a0<em>G\u00f6r\u0259s\u0259n, \u201cm\u0259na\u201dya bu q\u0259d\u0259r m\u0259na y\u00fckl\u0259m\u0259yin bir m\u0259nas\u0131 varm\u0131?<\/em><em>\u00a0<\/em><em>B\u0259lk\u0259 d\u0259, \u201cm\u0259na\u201dn\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 \u00e7ox \u015fi\u015firtmi\u015fik.<\/em>\u00a0Normal ya\u015famaq, \u00f6z\u00fcm\u00fczl\u0259 harmoniya qurmaq, imkan tapd\u0131qca h\u0259yatdan daha \u00e7ox z\u00f6vq almaq, xo\u015f hissl\u0259r ke\u00e7irm\u0259k h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n \u0259srl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131m\u0131zda b\u00f6y\u00fck qap\u0131lar a\u00e7an elmi inqilab biz\u0259 yeni-yeni bilikl\u0259r qazand\u0131r\u0131b. T\u0259m\u0259l f\u0259ls\u0259fi suallar eyni olsa da, elmin say\u0259sind\u0259 art\u0131q h\u0259yata bax\u0131\u015f\u0131m\u0131z bir s\u0131ra c\u0259h\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Buddadan, Konfutsid\u0259n, Sokratdan f\u0259rql\u0259nir. \u0130nsan\u0131, t\u0259bi\u0259ti, kainat\u0131 elmin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00f6yr\u0259nir, m\u0259hz elml\u0259 t\u0259sdiqini tapm\u0131\u015f bilikl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nib d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259, fikir ir\u0259li s\u00fcrm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259\u00a0<em><strong>\u201cNiy\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015fik?\u201d, \u201cVarl\u0131\u011f\u0131n anlam\u0131 n\u0259dir?\u201d, \u201cH\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131 nec\u0259 ya\u015famal\u0131y\u0131q?\u201d<\/strong><\/em><strong>\u00a0<\/strong>kimi suallar \u00fcz\u0259rind\u0259 ba\u015f s\u0131nd\u0131rmazdan \u00f6nc\u0259 m\u00f6vcud elmi bilikl\u0259ri, n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259ri ara\u015fd\u0131rmaqda fayda var.<\/p>\n<p><em>sciencearc.com<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259\u015fhur frans\u0131z postimpressionist r\u0259ssam\u0131 Pol Qoqenin ilk bax\u0131\u015fdan h\u0259dd\u0259n art\u0131q adi, primitiv g\u00f6r\u00fcn\u0259n, \u0259slind\u0259 is\u0259, son d\u0259r\u0259c\u0259 a\u011f\u0131r, d\u0259rin, m\u00fc\u0259mmal\u0131 suallar\u0131 insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259rk etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 q\u0259dim zamanlardan bu yana \u00f6n\u0259mini qoruyub saxlay\u0131r:\u00a0\u201cBiz haradan g\u0259lmi\u015fik?\u201d, \u201cBiz kimik?\u201d, \u201cBiz haraya gedirik?\u201d\u2026 D\u00fcnyan\u0131n \u015f\u0259kli, h\u0259yat t\u0259rzimiz Buddan\u0131n, Konfutsinin, Sokrat\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 antik d\u00f6vrl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bir xeyli d\u0259yi\u015fs\u0259 d\u0259, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43555"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43555"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43555\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43557,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43555\/revisions\/43557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}