{"id":43600,"date":"2023-03-03T14:08:24","date_gmt":"2023-03-03T10:08:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=43600"},"modified":"2023-03-03T14:08:25","modified_gmt":"2023-03-03T10:08:25","slug":"elm-adamlarindan-h%c9%99yatlarina-yon-ver%c9%99n-kitab-tovsiy%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/03\/03\/elm-adamlarindan-h%c9%99yatlarina-yon-ver%c9%99n-kitab-tovsiy%c9%99l%c9%99ri\/","title":{"rendered":"Elm adamlar\u0131ndan h\u0259yatlar\u0131na y\u00f6n ver\u0259n kitab t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p>\u018fg\u0259r elm il\u0259 bir ah\u0259ng\u0259 sahibsinizs\u0259, elm adamlar\u0131n\u0131n kitab t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri siz\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 maraql\u0131 olur. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin var olu\u015funun, ke\u00e7mi\u015finin, bu g\u00fcn\u00fcn\u00fcn v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yinin t\u0259m\u0259lind\u0259 dayanan, b\u0259sit g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u0259ksin\u0259\u00a0 t\u0259sir g\u00fcc\u00fc m\u00fcqayis\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259z bir vasit\u0259 var. Kitab. Kitablar haqq\u0131nda dan\u0131\u015faq bu g\u00fcn. Kitablar texnologiyalar\u0131n \u0259n \u00fcst\u00fcn inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 bel\u0259 insanl\u0131\u011f\u0131n \u0259n etibarl\u0131 s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131 olma\u011fa davam ed\u0259c\u0259kdir. El\u0259 d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m s\u00f6z sahibl\u0259rind\u0259n biri olan Stephen Kingin s\u00f6zl\u0259rini xat\u0131rlayaq: \u201cDig\u0259r h\u0259r \u015fey sizi yar\u0131 yolda qoyduqda kitabxanan\u0131n yolunu tutun\u201d. Q\u0131sa, sad\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00fcn probleml\u0259rin h\u0259ll edil\u0259c\u0259yi z\u0259man\u0259tini ver\u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259l bir c\u00fcml\u0259.<\/p>\n<p>Axtard\u0131\u011f\u0131m\u0131z suallar\u0131n cavab\u0131n\u0131 tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn edil\u0259c\u0259k \u0259n etibarl\u0131 bir \u00fcsul var, kitablara baxmaq. Hans\u0131 d\u00f6vr olur olsun, texnologiya hans\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 inki\u015faf edir etsin, f\u0259rq etm\u0259z, \u0259n sad\u0259 probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259n tutmu\u015f, h\u0259yat\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu \u201cSol\u011fun Mavi N\u00f6qt\u0259\u201dd\u0259n ayr\u0131laraq kainat\u0131n ba\u015fqa bir n\u00f6qt\u0259sin\u0259 da\u015f\u0131ya bilm\u0259mizin yollar\u0131 da m\u0259hz kitablardan ke\u00e7ir.<\/p>\n<p>Kitablar axtard\u0131\u011f\u0131m\u0131z suallar\u0131n cavab\u0131n\u0131 tapmaqda, daha c\u0259sar\u0259tli suallar verm\u0259kd\u0259 v\u0259 ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131m\u0131zdan h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131 \u015f\u0259kill\u0259ndirm\u0259kd\u0259 biz\u0259 effektiv t\u0259sir ed\u0259n sehrli vasit\u0259l\u0259rdir. Bel\u0259likl\u0259, sizl\u0259r\u0259 elm d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259\u015fhur n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin h\u0259yatlar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdiyini iddia etdikl\u0259ri kitablar\u0131 t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><strong>Michio Kaku \u2013 N\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7i fizik<\/strong><strong>\u00a0(kitab t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri)<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyaca m\u0259\u015fhur n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7i fizik Michio Kaku h\u0259r f\u00fcrs\u0259td\u0259 elmi fantastika janr\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini vur\u011fulay\u0131r. O, elmi fantastikan\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259yi d\u0259yi\u015fdir\u0259 bil\u0259c\u0259k fikirl\u0259r yarada bilm\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259lveri\u015fli bir vasit\u0259 hesab edir, h\u0259r \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda buna dair n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir.\u00a0Onun da maraql\u0131 kitab t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri var.<\/p>\n<p>O iddia edir ki, h\u0259yata bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259n kitablar s\u0131ras\u0131nda Arthur Clarke v\u0259 Robert Heinleinl\u0259 birg\u0259 elmi fantastikan\u0131n \u201cB\u00f6y\u00fck \u00dc\u00e7l\u00fcy\u00fcn\u0259\u2019\u201d daxil olan Isaac Azimovun \u201cV\u0259qf\u201d seriyas\u0131 (The Foundation series) ba\u015fda g\u0259lir. Bu seriyada insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259skunla\u015f\u0131lm\u0131\u015f on milyonlarla planetd\u0259n ibar\u0259t \u00f6l\u00e7\u00fcy\u0259g\u0259lm\u0259z Qalaktika \u0130mperiyas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 ba\u015flayan qaranl\u0131q d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n v\u0259 buna qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xan azsayl\u0131 elm insan\u0131n\u0131n m\u00fcbariz\u0259sind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Kaku deyir ki, \u201cKi\u00e7ik bir u\u015faq olark\u0259n zehnimi a\u00e7an bu kitab g\u0259l\u0259c\u0259k karyeram\u0131n da m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 d\u0259 istiqam\u0259t vermi\u015f oldu. Kitab\u0131 oxuyark\u0259n \u00f6z\u00fcm\u0259 bu sual\u0131 verdim: Bu g\u00fcn m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz hesab etdiyimiz hans\u0131 texnologiyalar\u0131n icad\u0131 n\u00f6vb\u0259ti min ild\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259r? Aliml\u0259r ulduzlararas\u0131 kosmik g\u0259mil\u0259r, g\u00f6r\u00fcnm\u0259zlik, zaman ma\u015f\u0131n\u0131 fikirl\u0259rinin m\u00fcmk\u00fcns\u00fczl\u00fcy\u00fc haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n, \u0259slind\u0259 bug\u00fcnk\u00fc texnoloji inki\u015faf\u0131n yet\u0259rsizliyini qeyd etmi\u015f olurlar. Azimovun \u0259s\u0259rl\u0259rini oxuduqda \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u0259 bu sual\u0131 verirsiniz: G\u00f6r\u0259s\u0259n, burada qeyd olunan texnologiyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alacaq h\u0259r hans\u0131 bir fizika qanunu varm\u0131?\u201d T\u0259qrib\u0259n 30 il \u0259rzind\u0259 trilogiya olan \u201cV\u0259qf\u201d seriyas\u0131 sonradan Azimovun yazd\u0131\u011f\u0131 kitablarla geni\u015fl\u0259ndi, Robot seriyas\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fdi v\u0259 n\u0259hay\u0259t 12 kitabdan ibar\u0259t m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bir seriyaya \u00e7evrildi.<\/p>\n<p><strong>Sean Carroll \u2013 N\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7i fizik, astronom<\/strong><strong>\u00a0(kitab t\u00f6vsiy\u0259si)<\/strong><\/p>\n<p>N\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7i fizik Sean Carroll 10 ya\u015f\u0131nda olanda h\u0259yatda n\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq ist\u0259diyini k\u0259\u015ff etm\u0259sini b\u00f6y\u00fck \u015fans hesab edir. O, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 fizik v\u0259 astronom olmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rolu olan kitab t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 bir kitab\u0131 qeyd etm\u0259kl\u0259 vur\u011fulay\u0131r: \u201c1-2-3\u2026Sonsuzluq: Elmin H\u0259qiq\u0259tl\u0259ri v\u0259 F\u0259rziyy\u0259l\u0259ri\u201d.\u00a0 George Gamow t\u0259r\u0259find\u0259n 1947-ci ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bu elm klassikas\u0131, B\u00f6y\u00fck partlay\u0131\u015f n\u0259z\u0259riyy\u0259sinin v\u0259 molekulyar biologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir ed\u0259n, \u00f6z oxucusuna t\u0259m\u0259l elml\u0259r \u00fczr\u0259 \u0259hat\u0259li bilik ver\u0259n ilk kitablardan biridir.\u00a0 Riyaziyyatdan biologiyaya, fizikadan astronomiyaya q\u0259d\u0259r olduqca geni\u015f m\u00f6vzular\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n bu kitab \u0259yl\u0259nc\u0259li v\u0259 sad\u0259 dill\u0259 yaz\u0131l\u0131b. Kitabda \u0259d\u0259dl\u0259rin heyr\u0259tamiz x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, mikro v\u0259 makro kainat v\u0259 ya kosmos-zaman kimi ham\u0131n\u0131 daima maraqland\u0131ran m\u00f6vzulardan b\u0259hs olunur.<\/p>\n<p>H\u0259r ya\u015f v\u0259 elm s\u0259viyy\u0259sin\u0259 uy\u011fun olan bir dill\u0259 yaz\u0131lan kitab Sean Carrollun h\u0259yat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirib. O h\u0259m\u00e7inin siz\u0259 d\u0259 ilham ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Marcus Du Sautoy \u2013 Riyaziyyat\u00e7\u0131<\/strong><strong>\u00a0(kitab t\u00f6vsiy\u0259si)<\/strong><\/p>\n<p>Marcus Du Sautoy riyaziyyat\u0131n tarixi v\u0259 hekay\u0259sind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n m\u00fcxt\u0259lif s\u0259n\u0259dli filml\u0259ri il\u0259 tan\u0131nan d\u00fcnyaca m\u0259\u015fhur riyaziyyat professorudur. Onun ilk olaraq t\u00f6vsiy\u0259 etdiyi kitab is\u0259 XX \u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck riyaziyyat\u00e7\u0131lar\u0131ndan olan G.H.Hardynin \u201cBir Riyaziyyat\u00e7\u0131n\u0131n \u00d6z\u00fcn\u00fc M\u00fcdafi\u0259si\u201d (A Mathematician\u2019s Apology)\u00a0 adl\u0131 kitab\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Kitab t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda qeydl\u0259rind\u0259 o, \u201cBu kitab\u0131 13-14 ya\u015flar\u0131mda oxudum v\u0259 riyaziyyat\u0131n nec\u0259 \u0259yl\u0259nc\u0259li bir elm sah\u0259si oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. \u018fvv\u0259ll\u0259r riyaziyyat\u0131n cans\u0131x\u0131c\u0131 bir elm sah\u0259si oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm v\u0259 he\u00e7 maraqlanm\u0131rd\u0131m\u201d, \u2013 dey\u0259 bildirib.<\/p>\n<p>Kitab\u0131nda riyaziyyat\u0131 musiqi, \u015feir v\u0259 r\u0259sm il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259kl\u0259 izah ed\u0259n Hardy onun t\u0259kc\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259r v\u0259 d\u00fcsturlar sistemi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eyni zamanda t\u0259bi\u0259tin nax\u0131\u015f v\u0259 nizamlar\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259yin yegan\u0259 yolu olmas\u0131ndan b\u0259hs edir.<\/p>\n<p><strong>Neil Degrasse Tyson \u2013 Astrofizik<\/strong><strong>\u00a0(kitab t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri)<\/strong><\/p>\n<p>Neil Degrasse Tysonun siyah\u0131s\u0131nda kainat\u0131n bilin\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini k\u0259\u015ff etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Isaac Newtonun \u201cD\u00fcnya Sistemi\u201d (The System of World), Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar al\u0259mi il\u0259 qohum oldu\u011fumuzu g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Charles Darwinin \u201cN\u00f6vl\u0259rin M\u0259n\u015f\u0259yi\u201d (On The Origins of Species) kitablar\u0131 yer al\u0131r.\u00a0 Bundan \u0259lav\u0259, o, m\u0259ntiqi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azad bir d\u00fcnyaya laz\u0131m olan \u0259sas vacib elementl\u0259rd\u0259n biri oldu\u011funu ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn inqilab\u00e7\u0131 m\u00fct\u0259f\u0259kkir Thomas Painenin \u201cA\u011f\u0131l \u0259sri\u201d (The Age of Reason), kapitalizmin acg\u00f6zl\u00fc iqtisadiyyat oldu\u011funu g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Adam Smithin m\u0259\u015fhur \u201cMill\u0259tl\u0259rin Z\u0259nginliyi\u201d (The Wealth of Nations) v\u0259 son olaraq da 2000 il \u0259vv\u0259l yaz\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, h\u0259l\u0259 d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n t\u0259sirli v\u0259 n\u00fcfuzlu strategiya kitab\u0131 olan Sun Tszunun \u201cM\u00fcharib\u0259 S\u0259n\u0259ti\u201d (The Art of War) kitablar\u0131n\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edir.<\/p>\n<p><strong>Lawrence Krauss \u2013 N\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7i fizik<\/strong><strong>\u00a0(kitab t\u00f6vsiy\u0259si)<\/strong><\/p>\n<p>Jozef Hellerin \u201cMadd\u0259 22\u201d (Catch 22) adl\u0131 kitab\u0131 n\u0259\u015fr olundu\u011fu g\u00fcnd\u0259n qara yumorun kulminasiya n\u00f6qt\u0259si olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 \u0259n qeyri-adi kitablar aras\u0131nda yer almaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Krauss deyir: \u201cG\u0259ncliyimin ilk ill\u0259rind\u0259 bu kitab\u0131 oxudum v\u0259 o, m\u0259n\u0259 s\u00f6zl\u0259rin g\u00fcc\u00fcn\u00fc k\u0259\u015ff etm\u0259y\u0259 ilham verdi. Hellerin bir-birin\u0259 tamamil\u0259 zidd olan fikir v\u0259 hadis\u0259l\u0259ri bir araya g\u0259tirm\u0259 \u015f\u0259kli sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 yaz\u0131l\u0131 v\u0259 ya \u015fifahi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259l\u0259 ald\u0131\u011f\u0131m h\u0259r m\u00f6vzuda effektiv oldu\u201d.<\/p>\n<p>Kraussun yazd\u0131\u011f\u0131 kitablara baxd\u0131qda bu t\u0259siri ayd\u0131n g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u201cStar Trek\u201d seriyas\u0131ndan fizika v\u0259 ya elmi f\u0259ls\u0259f\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r dem\u0259k olar ki, h\u0259r m\u00f6vzunu b\u0259nz\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131raraq t\u0259qdim ed\u0259n n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7i fizik \u201c22-ci madd\u0259\u201d kitab\u0131 say\u0259sind\u0259 z\u00f6vq\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259yin edilmi\u015f qaydalar\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na almaq bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 da inki\u015faf etdirdiyini bildirir.<\/p>\n<p>\u201cYax\u015f\u0131 bir kitab h\u0259qiq\u0259t\u0259n h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131 ist\u0259diyimiz kimi d\u0259yi\u015fdir\u0259 bilm\u0259k g\u00fcc\u00fcn\u0259 malikdir\u201d.<\/p>\n<p><strong><em>\u201cOxuyun! \u00c7\u00fcnki m\u00fcr\u0259kk\u0259bin axmad\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259 qan axar\u201d, \u2013 deyir Dr. \u018fli \u015e\u0259ri\u0259ti.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>ssciencearc.com \u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fg\u0259r elm il\u0259 bir ah\u0259ng\u0259 sahibsinizs\u0259, elm adamlar\u0131n\u0131n kitab t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri siz\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 maraql\u0131 olur. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin var olu\u015funun, ke\u00e7mi\u015finin, bu g\u00fcn\u00fcn\u00fcn v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yinin t\u0259m\u0259lind\u0259 dayanan, b\u0259sit g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u0259ksin\u0259\u00a0 t\u0259sir g\u00fcc\u00fc m\u00fcqayis\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259z bir vasit\u0259 var. Kitab. Kitablar haqq\u0131nda dan\u0131\u015faq bu g\u00fcn. Kitablar texnologiyalar\u0131n \u0259n \u00fcst\u00fcn inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 bel\u0259 insanl\u0131\u011f\u0131n \u0259n etibarl\u0131 s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131 olma\u011fa davam ed\u0259c\u0259kdir. El\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43600"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43600"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43600\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43602,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43600\/revisions\/43602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}