{"id":43713,"date":"2023-03-14T10:37:01","date_gmt":"2023-03-14T06:37:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=43713"},"modified":"2023-03-14T10:37:02","modified_gmt":"2023-03-14T06:37:02","slug":"bu-x%c9%99st%c9%99lik-artiq-suni-intellektl%c9%99-t%c9%99sbit-edil%c9%99c%c9%99k-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/03\/14\/bu-x%c9%99st%c9%99lik-artiq-suni-intellektl%c9%99-t%c9%99sbit-edil%c9%99c%c9%99k-2\/","title":{"rendered":"Bu x\u0259st\u0259lik art\u0131q s\u00fcni intellektl\u0259 t\u0259sbit edil\u0259c\u0259k"},"content":{"rendered":"<p>S\u00fcni intellekt texnologiyas\u0131 h\u0259r\u00a0 ke\u00e7\u0259n g\u00fcn yeni bir sah\u0259d\u0259 t\u0259tbiq olunma\u011fa davam edir. Bu d\u0259f\u0259 is\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n texnologiyadan Alzheimer x\u0259st\u0259liyinin diaqnozunun qoyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilib. Ma\u015f\u0131n \u00f6yr\u0259nm\u0259 v\u0259 d\u0259rin \u00f6yr\u0259nm\u0259 \u00fcsullar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar u\u011fur \u0259ld\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada t\u0259xmin\u0259n 40 milyona yax\u0131n insan nevroloji x\u0259st\u0259lik olan Alzheimerd\u0259n\u00a0 \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. Lakin indiy\u0259 q\u0259d\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131lsa da, q\u0259ti bir m\u00fcalic\u0259 \u00fcsulu tap\u0131lmay\u0131b.\u00a0Yadda\u015fla \u0259laq\u0259li\u00a0 x\u0259st\u0259lik oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 erk\u0259n diaqnoz \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir .<\/p>\n<p>&#8220;Webtekno&#8221; sayt\u0131nda yay\u0131mlanan informasiyaya \u0259sas\u0259n Massachusetts Alzheimer X\u0259st\u0259likl\u0259ri Ara\u015fd\u0131rma M\u0259rk\u0259zinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rib ki, \u00a0s\u00fcni intellekt vasit\u0259sil\u0259 Alzheimerin erk\u0259n diaqnozunun qoyulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox m\u0259lumat v\u0259 alqoritml\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 qrup\u00a0 s\u00fcni intellekt\u0259 Alzheimer x\u0259st\u0259liyini a\u015fkar etm\u0259yi \u00f6yr\u0259dib.\u00a0Daha sonra is\u0259 s\u00fcni intellekt\u0259\u00a0\u00a0 m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259xanalardan toplanm\u0131\u015f Alzheimer x\u0259st\u0259liyi olan v\u0259 olmayan x\u0259st\u0259l\u0259rin MRT g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259ri g\u00f6st\u0259rilib.<\/p>\n<p>X\u0259st\u0259lik riski olan 2,348 x\u0259st\u0259d\u0259n c\u0259mi 11,103, Alzheimer x\u0259st\u0259liyi olmayan 8,456 x\u0259st\u0259d\u0259n is\u0259 26,892 MRT g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc toplan\u0131b.\u00a0S\u00fcni intellektin hesablamalar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 insanlarda s\u00f6z\u00fcged\u0259n x\u0259st\u0259lik riski 90,2 faiz d\u0259qiqlikl\u0259 a\u015fkar edilib.<\/p>\n<p><strong>&#8220;Microsoft&#8221;dan daha bir yenilik<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Microsoft&#8221; \u015firk\u0259ti yenilikl\u0259r etm\u0259kd\u0259 davam edir.\u00a0Bu d\u0259f\u0259 is\u0259 \u015firk\u0259t &#8220;Kosmos-1&#8221; adl\u0131 multimodal s\u00fcni z\u0259ka modelini t\u0259qdim edib. \u015eirk\u0259td\u0259n veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, fotolar\u0131n t\u0259rkibl\u0259rini analiz ed\u0259n, qrafik tapmacalar\u0131 h\u0259lletm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131na malik olan yeni s\u00fcni z\u0259ka modeli bundan \u0259lav\u0259,\u00a0 IQ-n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f vizual testl\u0259rd\u0259n ke\u00e7\u0259 v\u0259 t\u0259bii dild\u0259 olan \u0259mrl\u0259ri ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259 bilir.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r m\u0259tn, audio v\u0259 video da daxil olmaqla m\u00fcxt\u0259lif qrafik rejiml\u0259rl\u0259 \u00e7al\u0131\u015fa bil\u0259n multimodal s\u00fcni z\u0259ka modelinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00fcmumi s\u00fcni z\u0259ka sisteminin\u00a0 formala\u015fmas\u0131 yolunda at\u0131lan vacib add\u0131m hesab edirl\u0259r. Onlar bu c\u00fcr s\u00fcni z\u0259ka sisteminin\u00a0 m\u00fcxt\u0259lif intellektual tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 h\u0259ll etm\u0259kd\u0259 insanlar\u0131 \u0259v\u0259z ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini deyirl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259lumata \u0259sas\u0259n &#8220;Kosmos-1&#8221; fotolar\u0131 analiz ed\u0259r\u0259k onlar bar\u0259sind\u0259 olan suallara cavab ver\u0259 bilir. Bununla yana\u015f\u0131, o, m\u0259tnl\u0259ri oxuya, ill\u00fcstrasiyalar \u00fc\u00e7\u00fcn imzalar t\u0259rtib ed\u0259 v\u0259 vizual IQ testl\u0259rd\u0259n ke\u00e7m\u0259yi bacar\u0131r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bu modeli b\u00f6y\u00fck multimodal dil modeli (MLLM) adland\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u201cNeuralink\u201d \u015firk\u0259tinin icaz\u0259 sor\u011fusu\u00a0r\u0259dd edilib<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lon\u00a0Mask\u0131n beyin interfeysi texnologiyalar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan\u00a0&#8220;Neuralink&#8221;\u00a0\u015firk\u0259ti \u00f6z\u00a0beyin implant\u0131n\u0131n\u00a0insanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 testl\u0259rin\u0259 ba\u015flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e-\u0131n\u00a0Qida v\u0259 D\u0259rman M\u0259hsullar\u0131n\u0131n Keyfiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 N\u0259zar\u0259t \u0130dar\u0259sin\u0259\u00a0(FDA) icaz\u0259 sor\u011fusunu h\u0259l\u0259 2022-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi.\u00a0Lakin m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, FDA &#8220;Neuralink&#8221;\u0259 m\u00fcvafiq icaz\u0259nin verilm\u0259sind\u0259n imtina edib.<\/p>\n<p>M\u0259lumatda bildirilib ki, FDA &#8220;Neuralink&#8221;in icaz\u0259ni almadan \u00f6nc\u0259 ona h\u0259ll etm\u0259li oldu\u011fu\u00a0probleml\u0259ri t\u0259yin edib. Nizamlay\u0131c\u0131 orqan\u0131n \u0259sas narahatl\u0131qlar\u0131 aras\u0131nda \u015firk\u0259tin beyin implant\u0131n\u0131n batareyas\u0131, implant naqill\u0259rinin beynin dig\u0259r sah\u0259l\u0259rin\u0259 daxilolma ehtimal\u0131, implant\u0131n beyind\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si var.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, FDA-n\u0131n q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n Neuralink m\u00fcvafiq icaz\u0259ni almazdan \u00f6nc\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 bu probleml\u0259ri h\u0259ll etm\u0259lidir. M\u0259lumatda qeyd edilib ki, \u015firk\u0259t \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 beyin implant\u0131nda olan m\u00f6vcud probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, FDA-n\u0131n icaz\u0259ni t\u0259qdim etm\u0259m\u0259si o dem\u0259k deyil ki, \u201cNeuralink\u201d, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 insanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 testl\u0259r\u0259 ba\u015flaya bilm\u0259y\u0259c\u0259k. \u015eirk\u0259t m\u00f6vcud probleml\u0259ri aradan qald\u0131randan\u00a0sonra yenid\u0259n FDA-ya sor\u011fu g\u00f6nd\u0259r\u0259 bil\u0259r. Lakin b\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n fikirl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, bu, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ba\u015f tutmayacaq. \u0130lon Mask ke\u00e7\u0259n ilin noyabr ay\u0131nda g\u00fcman edirdi ki, \u201cNeuralink\u201din beyin implant\u0131n\u0131n insanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 testl\u0259rin\u0259 yar\u0131m ild\u0259n sonra start veril\u0259c\u0259k. Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, o, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 bir xeyli g\u00f6zl\u0259m\u0259li olacaq.<\/p>\n<p><strong>Toxuma \u00e7ap ed\u0259n robot<\/strong><\/p>\n<p>Amerikal\u0131 elm adamlar\u0131 xarici toxumalara z\u0259r\u0259r verm\u0259d\u0259n \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259n robot haz\u0131rlay\u0131blar. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u00a0 yeni texnologiyan\u0131n\u00a0 bilavasit\u0259\u00a0 daxili orqanlarda canl\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri \u00e7ap etm\u0259k qabiliyy\u0259tin\u0259 d\u0259 malik oldu\u011funu\u00a0 s\u00f6yl\u0259yirl\u0259r. Q\u0131sas\u0131 onu potensial olaraq \u00e7oxy\u00f6nl\u00fc c\u0259rrahi endoskopik al\u0259t adland\u0131rmaq olar.<\/p>\n<p>Bu cihaz h\u0259m daxil edilmi\u015f h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin alqoritmin\u0259 uy\u011fun i\u015fl\u0259yir, h\u0259m d\u0259 real vaxt rejimind\u0259 \u0259l il\u0259 idar\u0259 edil\u0259 bilir. Robot xarici g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259\u00a0 \u0259l formas\u0131ndad\u0131r. Art\u0131q s\u00fcni kolon yo\u011fun ba\u011f\u0131rsaq daxilind\u0259 cihaz\u0131 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259\u00a0 s\u0131naqdan ke\u00e7ir\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar orada orqanlar\u0131n s\u0259thind\u0259 u\u011furla 3D \u015f\u0259klind\u0259 h\u00fcceyr\u0259l\u0259r \u00e7ap edibl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildirib ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu tibbi al\u0259td\u0259n h\u0259m\u00e7inin ki\u00e7ik d\u0259ri k\u0259sikl\u0259ri v\u0259 \u0259l\u00e7atmaz b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 daxil olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><em>respublika-news.az<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00fcni intellekt texnologiyas\u0131 h\u0259r\u00a0 ke\u00e7\u0259n g\u00fcn yeni bir sah\u0259d\u0259 t\u0259tbiq olunma\u011fa davam edir. Bu d\u0259f\u0259 is\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n texnologiyadan Alzheimer x\u0259st\u0259liyinin diaqnozunun qoyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilib. Ma\u015f\u0131n \u00f6yr\u0259nm\u0259 v\u0259 d\u0259rin \u00f6yr\u0259nm\u0259 \u00fcsullar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar u\u011fur \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. D\u00fcnyada t\u0259xmin\u0259n 40 milyona yax\u0131n insan nevroloji x\u0259st\u0259lik olan Alzheimerd\u0259n\u00a0 \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. Lakin indiy\u0259 q\u0259d\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43713"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43713"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43713\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43715,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43713\/revisions\/43715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}