{"id":43741,"date":"2023-03-23T00:21:00","date_gmt":"2023-03-22T20:21:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=43741"},"modified":"2023-03-27T00:24:14","modified_gmt":"2023-03-26T20:24:14","slug":"diferensial-t%c9%99nlikl%c9%99r-sob%c9%99sinin-bas-elmi-iscisi-professor-aqil-xanm%c9%99mm%c9%99d-oglu-xanm%c9%99mm%c9%99dovu-50-yasi-munasib%c9%99til%c9%99-t%c9%99brik-edirik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/03\/23\/diferensial-t%c9%99nlikl%c9%99r-sob%c9%99sinin-bas-elmi-iscisi-professor-aqil-xanm%c9%99mm%c9%99d-oglu-xanm%c9%99mm%c9%99dovu-50-yasi-munasib%c9%99til%c9%99-t%c9%99brik-edirik\/","title":{"rendered":"\u201cDiferensial t\u0259nlikl\u0259r\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin ba\u015f elmi i\u015f\u00e7isi professor Aqil Xanm\u0259mm\u0259d o\u011flu Xanm\u0259mm\u0259dovu 50 ya\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik edirik"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/03\/27\/diferensial-t%c9%99nlikl%c9%99r-sob%c9%99sinin-bas-elmi-iscisi-professor-aqil-xanm%c9%99mm%c9%99d-oglu-xanm%c9%99mm%c9%99dovu-50-yasi-munasib%c9%99til%c9%99-t%c9%99brik-edirik\/250px-aqil_xanmemmedov\/\" rel=\"attachment wp-att-43746\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft  wp-image-43746\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/250px-Aqil_Xanmemmedov-248x300.jpg\" alt=\"\" width=\"170\" height=\"206\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/250px-Aqil_Xanmemmedov-248x300.jpg 248w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/250px-Aqil_Xanmemmedov.jpg 250w\" sizes=\"(max-width: 170px) 100vw, 170px\" \/><\/a>A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov 23 mart 1973-c\u00fc ild\u0259 Qazax rayonunun Yenik\u0259nd k\u0259ndind\u0259 (indiki A\u011fstafa rayonu A\u015fa\u011f\u0131 K\u0259s\u0259m\u0259n k\u0259ndi) anadan olub v\u0259 h\u0259min k\u0259ndin orta m\u0259kt\u0259bini bitirib. 1990-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin T\u0259tbiqi riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olub, 1995-ci ild\u0259 h\u0259min fak\u00fclt\u0259ni \u00a0f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitirmi\u015fdir. 1996-1998-ci ill\u0259rd\u0259 BDU-nun T\u0259tbiqi riyaziyyat kafedras\u0131n\u0131n aspirant\u0131 olmu\u015fdur. 1998- ci ild\u0259 BDU-nun T\u0259tbiqi riyaziyyat kafedras\u0131nda m\u00fc\u0259llim kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Hal-haz\u0131rda h\u0259min kafedrada professor v\u0259zif\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov h\u0259m\u00e7inin 2008-ci ild\u0259n indiy\u0259 kimi Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun Diferensial t\u0259nlikl\u0259r \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259 0,5 \u015ftat elmi i\u015f\u00e7i v\u0259 ba\u015f elmi i\u015f\u00e7i kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Professor A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov t\u0259rs spektral m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r v\u0259 onlar\u0131n qeyri-x\u0259tti t\u0259nlikl\u0259r\u0259 t\u0259tbiql\u0259ri sah\u0259sind\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n biridir. A.X.Xanm\u0259mm\u0259dovun elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n xarakterik c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri onun elmi maraq dair\u0259sinin geni\u015f olmas\u0131 v\u0259 ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259rin al\u0131nmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>A.X.Xanm\u0259mm\u0259dovun ilk elmi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 universitetd\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259lik ill\u0259rind\u0259n ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Professor H.M. H\u00fcseynovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 onun ilk elmi i\u015fi ikinci t\u0259rtib diferensial operatorlar d\u0259st\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259pilm\u0259nin t\u0259rs m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur. H.M. H\u00fcseynovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 ba\u015flanan elmi s\u0259yl\u0259r onun sonrak\u0131 elmi f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1996-c\u0131 ild\u0259 \u00a0A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov aspiranturaya daxil olaraq H.M. H\u00fcseynovun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda elmi f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirmi\u015fdir. A.X.Xanm\u0259mm\u0259dovun ilk elmi t\u0259dqiqatlar\u0131 pill\u0259vari tip \u0259msallara malik diskret \u015eturm-Liuvill t\u0259nliyi \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259pilm\u0259nin b\u00fct\u00fcn oxda t\u0259rs m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 v\u0259 onun qeyri-x\u0259tti t\u0259nlikl\u0259r\u0259 t\u0259tbiqin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015fdur. Bu t\u0259nlik \u00fc\u00e7\u00fcn A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259pilm\u0259nin d\u00fcz v\u0259 t\u0259rs m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259lli verilmi\u015f, t\u0259rs spektral m\u0259s\u0259l\u0259 metodu il\u0259 Toda z\u0259nciri v\u0259 Volter z\u0259nciri \u00fc\u00e7\u00fcn Ko\u015fi m\u0259s\u0259l\u0259sinin h\u0259lli verilmi\u015fdir. Toda z\u0259nciri v\u0259 Volter z\u0259ncirinin m\u0259hz praktikadan g\u0259l\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r olmas\u0131\u00a0 al\u0131nm\u0131\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tini daha da art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. 1998-ci ild\u0259 A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov\u00a0 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir<\/p>\n<p>A.X.Xanm\u0259mm\u0259dovun elmi maraq dair\u0259sinin geni\u015fliyi diskret Hill operatoru v\u0259 diskret Dirak operatoru \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rs spektral m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bu operatorlar \u00fc\u00e7\u00fcn A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259pilm\u0259nin b\u00fct\u00fcn oxda \u00a0v\u0259 yar\u0131moxda t\u0259rs m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6yr\u0259nilmi\u015fdir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli zaman\u0131 ilk d\u0259f\u0259 \u00fcmumi halda sonzuzluqda \u015f\u0259rt \u00f6d\u0259y\u0259n \u00e7evirm\u0259 operatorlar\u0131 qurulmu\u015fdur. T\u0259rs m\u0259s\u0259l\u0259 metodu il\u0259 asimptotik periodik ba\u015flan\u011f\u0131c \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 malik olan sonsuz qeyri-x\u0259tti diferensial t\u0259nlikl\u0259r sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn Ko\u015fi m\u0259s\u0259l\u0259si \u00f6yr\u0259nilmi\u015fdir. Bu n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov 2008-ci ild\u0259\u00a0 \u00a0m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru alimlik d\u0259r\u0259c\u0259sini alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov v\u0259 onun t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri diferensial operatorlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rs spektral m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r aktiv \u00f6yr\u0259nilmi\u015fdir. Bu istiqam\u0259td\u0259 harmonik ossilyatorlar\u0131n h\u0259y\u0259canlanmalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rs spektral m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin t\u0259dqiqat\u0131 x\u00fcsusi yer tutur. Harmonik ossilyatorlar\u0131n h\u0259y\u0259canlanmalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rs spektral m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00e7evirm\u0259 operatoru metodu il\u0259 ilk d\u0259f\u0259 m\u0259hz A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov v\u0259 onun t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6yr\u0259nilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>A.X.Xanm\u0259mm\u0259dovun elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131nda \u015etark operatoru v\u0259 h\u0259y\u0259canlanm\u0131\u015f Hill operatoru \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rs m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 yax\u0131n zamanlara q\u0259d\u0259r a\u00e7\u0131q qalan b\u0259zi probleml\u0259r \u00f6z h\u0259llini tapm\u0131\u015fd\u0131r. \u015etark operatoru \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn oxda s\u0259pilm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sinin \u00e7evirm\u0259 operatoru metodu il\u0259 t\u0259dqiqi tamamlanmam\u0131\u015f hesab olunurdu. Buna s\u0259b\u0259b is\u0259 sol t\u0259r\u0259fd\u0259 Mar\u00e7enko tipli \u0259sas inteqral t\u0259nliyin al\u0131na bilm\u0259m\u0259si idi. Bu t\u0259nlik ilk d\u0259f\u0259 A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov t\u0259r\u0259find\u0259n al\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 . \u015etark operatoru \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn oxda t\u0259rs s\u0259pilm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sinin tam h\u0259lli verilmi\u015fdir. Bundan ba\u015fqa\u00a0 h\u0259y\u0259canlanm\u0131\u015f Hill operatoru \u00fc\u00e7\u00fcn birinci momenti sonlu olan potensiallar sinfind\u0259 s\u0259pilm\u0259nin t\u0259rs m\u0259s\u0259l\u0259sinin h\u0259llind\u0259 m\u00f6vcud olan ciddi s\u0259hvl\u0259r A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov t\u0259r\u0259find\u0259n aradan qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bu m\u0259s\u0259l\u0259nin d\u0259qiq v\u0259 tam h\u0259lli verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>AR ETN Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun kollektivi A.X.Xanm\u0259mm\u0259dovu 50 illik yubileyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik edir, ona m\u00f6hk\u0259m cansa\u011fl\u0131\u011f\u0131, xo\u015fb\u0259xtlik, d\u00fcnya elminin v\u0259 milli t\u0259hsilin rifah\u0131 namin\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131 arzulay\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A.X.Xanm\u0259mm\u0259dov 23 mart 1973-c\u00fc ild\u0259 Qazax rayonunun Yenik\u0259nd k\u0259ndind\u0259 (indiki A\u011fstafa rayonu A\u015fa\u011f\u0131 K\u0259s\u0259m\u0259n k\u0259ndi) anadan olub v\u0259 h\u0259min k\u0259ndin orta m\u0259kt\u0259bini bitirib. 1990-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin T\u0259tbiqi riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olub, 1995-ci ild\u0259 h\u0259min fak\u00fclt\u0259ni \u00a0f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitirmi\u015fdir. 1996-1998-ci ill\u0259rd\u0259 BDU-nun T\u0259tbiqi riyaziyyat kafedras\u0131n\u0131n aspirant\u0131 olmu\u015fdur. 1998- ci ild\u0259 BDU-nun T\u0259tbiqi riyaziyyat [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43741"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43741"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43747,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43741\/revisions\/43747"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}