{"id":43885,"date":"2023-04-10T13:20:26","date_gmt":"2023-04-10T09:20:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=43885"},"modified":"2023-04-10T13:20:27","modified_gmt":"2023-04-10T09:20:27","slug":"elmi-texniki-yenilikl%c9%99r-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/04\/10\/elmi-texniki-yenilikl%c9%99r-2\/","title":{"rendered":"Elmi-texniki yenilikl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8220;Apple&#8221;d\u0259n istifad\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>Texnologiya n\u0259h\u0259ngi\u00a0 &#8220;Apple&#8221; \u00fcr\u0259k stimulyatoru v\u0259 ya dig\u0259r implant\u0131 olan insanlara \u015firk\u0259tin istehsal etdiyi m\u0259hsullardan\u00a0 istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n diqq\u0259tli olmalar\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. \u015eirk\u0259td\u0259n bildirilib ki,\u00a0 m\u0259hsul \u00fcr\u0259k nahiy\u0259sind\u0259n \u0259n az\u0131 on be\u015f\u00a0 santimetr uzaq tutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cS\u00f6zc\u00fc\u201d\u00a0 sayt\u0131na istinad\u0259n bildirilir ki, &#8220;Apple&#8221;\u00a0 \u015firk\u0259ti maqnit v\u0259 elektromaqnit sah\u0259l\u0259rinin tibbi cihazlar\u0131n funksiyalar\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yini qeyd edib. Bu is\u0259 onu g\u00f6st\u0259rir ki, \u00fcr\u0259k stimulyatoru v\u0259 implantlar\u0131 olan\u00a0 insanlar \u00f6l\u00fcmc\u00fcl t\u0259hl\u00fck\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya ola bil\u0259rl\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259\u00a0 tibbi cihazlarla potensial qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259d\u0259n qa\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015firk\u0259tin istehsal etdiyi m\u0259hsulun implantlardan t\u0259hl\u00fck\u0259siz m\u0259saf\u0259d\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 bildirilib.<\/p>\n<p>&#8220;Apple&#8221;in\u00a0 x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131na\u00a0 yeni n\u0259sil\u00a0&#8220;iPhone&#8221;\u00a013, 14, &#8220;AirPods&#8221; qulaql\u0131qlar\u0131, &#8220;Apple&#8221; saatlar\u0131 v\u0259 aksesuarlar\u0131 daxildir. M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd ed\u0259k ki, bel\u0259 bir x\u0259b\u0259rdarl\u0131q ilk d\u0259f\u0259 2020-ci ilin oktyabr ay\u0131nda\u00a0 &#8220;iPhone&#8221; 12-nin t\u0259qdimat\u0131 zaman\u0131 ortaya \u00e7\u0131xd\u0131 ki, bu da aylar sonra Amerika \u00dcr\u0259k D\u0259rn\u0259yinin smartfonlardak\u0131 maqnitl\u0259 \u0259laq\u0259li x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.<\/p>\n<p><strong>G\u00fcn\u0259\u015fd\u0259 Yerd\u0259n 20 d\u0259f\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259lik a\u015fkarland\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Milli Aeronavtika v\u0259 Kosmik T\u0259dqiqatlar \u0130dar\u0259si (NASA) G\u00fcn\u0259\u015fin tac\u0131nda Yerd\u0259n 20 d\u0259f\u0259 b\u00f6y\u00fck yeni d\u0259liyin a\u015fkarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131b.\u00a0M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, tap\u0131lan yeni d\u0259lik planetimiz\u0259 2 milyon 896 min kilometr s\u00fcr\u0259tl\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f k\u00fcl\u0259kl\u0259ri g\u00f6nd\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u0259\u015fin \u00fcz\u0259rind\u0259 Yerin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259n 20 d\u0259f\u0259 b\u00f6y\u00fck\u00a0 yeni bir\u00a0 d\u0259lik m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib.\u00a0NASA-n\u0131n verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu, \u00a0bu il mart\u0131n 22-d\u0259 a\u015fkar edil\u0259n Yerin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259n 30 qat b\u00f6y\u00fck olan d\u0259likd\u0259n sonra ikinci k\u0259\u015ffdir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 x\u0259b\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, tac d\u0259liyinin planetimiz\u0259 do\u011fru saatda 2 milyon 896 min kilometr s\u00fcr\u0259tl\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f k\u00fcl\u0259kl\u0259ri g\u00f6nd\u0259r\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir.\u00a0Bildirilib ki, bu k\u00fcl\u0259kl\u0259r d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck bir t\u0259hl\u00fck\u0259 yaratmasa da, g\u00fccl\u00fc geomaqnit qas\u0131r\u011falar\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.\u00a0 Aliml\u0259r c\u00fcm\u0259 g\u00fcn\u00fc Yer\u0259 \u00e7atmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n k\u00fcl\u0259kl\u0259rin elektron infrastruktura z\u0259r\u0259r verm\u0259y\u0259c\u0259yini, ancaq b\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 auroralar (\u015eimal i\u015f\u0131qlar\u0131) yaradaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131blar.<\/p>\n<p>Kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tez-tez rast g\u0259lin\u0259n bu tac d\u0259likl\u0259ri ad\u0259t\u0259n G\u00fcn\u0259\u015fin q\u00fctbl\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, a\u015fkar edil\u0259n sonuncu d\u0259lik ekvatorun yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib.<\/p>\n<p>\u201cD\u0259liyin ekvatorda yerl\u0259\u015fm\u0259si m\u0259rk\u0259zi meridiandan k\u0259nara \u00e7\u0131xan kimi tac k\u00fctl\u0259l\u0259rinin Yer\u0259 \u00e7ataca\u011f\u0131na i\u015far\u0259dir. Bu h\u0259ft\u0259nin c\u00fcm\u0259 g\u00fcn\u00fcnd\u0259n \u015f\u0259nb\u0259y\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 h\u0259min tac d\u0259liyind\u0259n s\u00fcr\u0259tli k\u00fcl\u0259yin Yer\u0259 daxil olmas\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259yirik\u201d, &#8211; dey\u0259\u00a0London Akademiyas\u0131n\u0131n kosmik fizika \u00fczr\u0259 professoru Daniel Ver\u015faren qeyd edib.<\/p>\n<p><strong>S\u00fcni z\u0259ka \u00fc\u00e7\u00fcn vahid qaydalar t\u0259rtib edilir<\/strong><\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck Britaniya h\u00f6kum\u0259ti\u00a0s\u00fcni z\u0259ka\u00a0sah\u0259sind\u0259ki t\u0259msil\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r t\u0259qdim edib v\u0259 nizamlay\u0131c\u0131 orqanlar\u0131 s\u00fcni z\u0259ka \u00fc\u00e7\u00fcn vahid qaydalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. Britaniya h\u00f6kum\u0259tinin bu q\u0259rar\u0131\u00a0generativ s\u00fcni\u00a0z\u0259ka\u00a0sisteml\u0259rinin son zamanlarda daha \u00e7ox m\u0259\u015fhurla\u015fmalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n\u00a0Elm, \u0130nnovasiya v\u0259 Texnologiyalar Nazirliyi\u00a0parlament\u0259 qaydalar siyah\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edib. S\u00f6hb\u0259t s\u00fcni z\u0259ka \u0259sasl\u0131 sisteml\u0259rin nec\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131 olduqlar\u0131n\u0131 t\u0259yin ed\u0259n qaydalardan gedir. Parlament\u0259 t\u0259qdim edilmi\u015f s\u0259n\u0259dd\u0259 qeyd edilib ki, bu c\u00fcr sisteml\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259siz, etibarl\u0131, \u015f\u0259ffaf, m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 idar\u0259 edil\u0259 bil\u0259n \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u015eirk\u0259tl\u0259r is\u0259 \u00f6z s\u00fcni z\u0259ka sisteml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259 bil\u0259c\u0259k z\u0259r\u0259ri qar\u015f\u0131lamal\u0131d\u0131rlar. Bundan \u0259lav\u0259 olaraq, Elm, \u0130nnovasiya v\u0259 Texnologiyalar Nazirliyi,\u00a0B\u0259rab\u0259rlik v\u0259 \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komissiyas\u0131na,\u00a0R\u0259qab\u0259t v\u0259 Bazarlar \u0130dar\u0259sin\u0259,\u00a0S\u0259hiyy\u0259 v\u0259 T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Nazirliyin\u0259\u00a0f\u0259rdi qaydalar\u0131n t\u0259rtib edilm\u0259si tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131 verib. Bu nizamlay\u0131c\u0131 orqanlar\u0131n s\u00fcni z\u0259ka il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rdi qaydalar\u0131 haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn 12 ay vaxt\u0131 var. Qaydalardan \u0259lav\u0259, nazirlikl\u0259r s\u00fcni z\u0259ka istifad\u0259sinin riskl\u0259rini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k al\u0259tl\u0259ri d\u0259 yarada bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, B\u00f6y\u00fck Britaniya s\u00fcni z\u0259kan\u0131n nizamlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f h\u00fcquq bazas\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na start vermi\u015f ilk \u00f6lk\u0259 oldu.<\/p>\n<p><strong>Yerin orbitin\u0259 peyk yerl\u0259\u015fdiril\u0259c\u0259k<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7in\u00a0geni\u015fzolaql\u0131 internetin\u00a0t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0Yer k\u00fcr\u0259sinin\u00a0orbitind\u0259 f\u0259rdi telekommunikasiya peykl\u0259rinin istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259sin\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r. Bu layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ilk peykl\u0259r Yer k\u00fcr\u0259sinin orbitin\u0259 bu ilin sonuna kimi g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 telekommunikasiya peykl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olacaq bu qrupa\u00a013 000\u00a0\u0259d\u0259d peyk daxil olacaq. Bu layih\u0259nin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00c7in Aerokosmik Elm v\u0259 Texnologiya Korporasiyas\u0131\u00a0(CASC) \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb.<\/p>\n<p>M\u0259lumatda qeyd edilib ki, telekommunikasiya peykl\u0259rinin ilk partiyas\u0131 Yer k\u00fcr\u0259sinin orbitin\u0259\u00a0Long March 5B\u00a0raketi v\u0259\u00a0Yuanzheng-2\u00a0adl\u0131 ikinci raket pill\u0259si vasit\u0259sil\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u00c7in\u00a0SpaceX-in\u00a0Starlink\u00a0peyk interneti il\u0259 r\u0259qab\u0259t apara bil\u0259c\u0259k f\u0259rdi peyk internetini formala\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r. Bu ilin sonuna kimi orbit\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k birinci peyk partiyas\u0131na 30 \u0259d\u0259d peyk daxil olacaq. M\u0259lumata \u0259sas\u0259n, son ill\u0259rd\u0259 \u00c7in ki\u00e7ik \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc peykl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 ciddi imkanlara malikdir. Haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 olan bir ne\u00e7\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259 il \u0259rzind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 kosmik aparat istehsal ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><em>respublika-news.az<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Apple&#8221;d\u0259n istifad\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q Texnologiya n\u0259h\u0259ngi\u00a0 &#8220;Apple&#8221; \u00fcr\u0259k stimulyatoru v\u0259 ya dig\u0259r implant\u0131 olan insanlara \u015firk\u0259tin istehsal etdiyi m\u0259hsullardan\u00a0 istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n diqq\u0259tli olmalar\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. \u015eirk\u0259td\u0259n bildirilib ki,\u00a0 m\u0259hsul \u00fcr\u0259k nahiy\u0259sind\u0259n \u0259n az\u0131 on be\u015f\u00a0 santimetr uzaq tutulmal\u0131d\u0131r. \u201cS\u00f6zc\u00fc\u201d\u00a0 sayt\u0131na istinad\u0259n bildirilir ki, &#8220;Apple&#8221;\u00a0 \u015firk\u0259ti maqnit v\u0259 elektromaqnit sah\u0259l\u0259rinin tibbi cihazlar\u0131n funksiyalar\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43885"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43885"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43885\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43887,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43885\/revisions\/43887"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}