{"id":43979,"date":"2023-04-19T21:42:50","date_gmt":"2023-04-19T17:42:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=43979"},"modified":"2023-04-19T21:47:51","modified_gmt":"2023-04-19T17:47:51","slug":"b%c9%99s%c9%99riyy%c9%99tin-t%c9%99kamulu-prosesl%c9%99ri-v%c9%99-ya-dunya-duz%c9%99nini-d%c9%99yisdir%c9%99n-hadis%c9%99l%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/04\/19\/b%c9%99s%c9%99riyy%c9%99tin-t%c9%99kamulu-prosesl%c9%99ri-v%c9%99-ya-dunya-duz%c9%99nini-d%c9%99yisdir%c9%99n-hadis%c9%99l%c9%99r\/","title":{"rendered":"B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin t\u0259kam\u00fcl\u00fc prosesl\u0259ri v\u0259 ya d\u00fcnya d\u00fcz\u0259nini d\u0259yi\u015fdir\u0259n hadis\u0259l\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n yaran\u0131\u015f\u0131ndan b\u0259ri n\u0259 q\u0259d\u0259r vaxt ke\u00e7s\u0259 d\u0259, tarix\u0259n ba\u015f ver\u0259n b\u0259zi hadis\u0259l\u0259r \u00f6z t\u0259sirini itirm\u0259yib v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131b. T\u0259kc\u0259 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrl\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmayan sad\u0259d\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b\u0259, ibtidaid\u0259n aliy\u0259 inki\u015faf yolu ke\u00e7\u0259n bu prosesl\u0259r h\u0259m d\u0259 ke\u00e7mi\u015fd\u0259n g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259rli miras qoyub. M\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131xan m\u00fcharib\u0259l\u0259r, ixtiralar kimi, b\u0259zi m\u00fch\u00fcm olaylar k\u0259p\u0259n\u0259k effekti yaradaraq b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 tarixin gedi\u015fat\u0131na t\u0259sir etm\u0259kl\u0259 d\u00fcnyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yini d\u0259yi\u015fdirib. T\u0259k\u0259rin, yaz\u0131-n\u0131n ixtiras\u0131ndan s\u0259naye inqilab\u0131na, D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259n insan\u0131n Aya ilk ayaq basma-s\u0131na v\u0259 bu g\u00fcn robototexnikadan tutmu\u015f dron, \u00e7ip, a\u011f\u0131ll\u0131 cihazlar\u0131n inki\u015faf\u0131na q\u0259d\u0259r bir s\u0131ra texnologiyalar\u0131n istehsal\u0131 il\u0259 \u0259l \u0259m\u0259yinin getdikc\u0259 s\u0131radan \u00e7\u0131xmas\u0131 h\u0259m bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n nizam\u0131na, h\u0259m d\u0259 h\u0259yat t\u0259rzimiz\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib. B\u0259lk\u0259 d\u0259, bu hadis\u0259l\u0259rin \u00e7oxu ya\u015fanmasayd\u0131 d\u00fcnya indikind\u0259n daha f\u0259rqli olard\u0131. H\u0259yat\u0131m\u0131za v\u0259 sivilizasiyaya t\u0259sir ed\u0259n t\u0259sad\u00fcfd\u0259nmi, yoxsa z\u0259rur\u0259td\u0259n do\u011fan bu hadis\u0259l\u0259rl\u0259 planetimizd\u0259 ya\u015fam\u0131n haradan-haraya g\u0259lm\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259r salmaqla tarix\u0259 ekskurs ed\u0259k\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olmaqla tarixin gedi\u015fat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259-l\u0259rd\u0259n olan &#8220;B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259si: Xirosima v\u0259 Naqasaki&#8221;ni oxuculara t\u0259qdim edirik:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259si: Xirosima v\u0259 Naqasaki<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin t\u0259kam\u00fcl\u00fc prosesind\u0259 b\u00f6y\u00fck rol oynayaraq tarixin gedi\u015fat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin sonunda AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n Yaponi-yan\u0131n Xirosima v\u0259 Naqasaki \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259 ilk atom bombas\u0131n\u0131n at\u0131lmas\u0131d\u0131r. K\u00fctl\u0259vi insan q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmu\u015f bu hadis\u0259 b\u0259\u015f\u0259r tarixinin \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyan\u0131n d\u00fcz\u0259nini d\u0259yi\u015fdir\u0259n, insanl\u0131q tarixin\u0259 qara h\u0259rfl\u0259rl\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bu hadis\u0259 1945-ci ilin 6 v\u0259 9 avqust tarixl\u0259rind\u0259 ba\u015f verib. Yaponiyan\u0131 m\u00fcharib\u0259d\u0259 t\u0259slim olma\u011fa m\u0259c-bur etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 bel\u0259 bir d\u0259h\u015f\u0259tli vasit\u0259y\u0259 \u0259l atan AB\u015e bu add\u0131m\u0131 atmaqla b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z strateji \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259yi bacar\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Almaniya, \u0130ngilt\u0259r\u0259, AB\u015e v\u0259 SSR\u0130 m\u00fc\u0259yy\u0259n fasil\u0259l\u0259rl\u0259, n\u00fcv\u0259 m\u00fcharib\u0259si yar\u0131\u015f\u0131na girmi\u015fdil\u0259r. H\u0259r iki d\u00f6vl\u0259t m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n aliml\u0259ri c\u0259lb etm\u0259kl\u0259, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 g\u00fcc n\u00fcmayi\u015fin\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k atom bombas\u0131 haz\u0131rlama\u011f\u0131 qar\u015f\u0131-s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoymu\u015fdu. Bu i\u015fd\u0259 casuslar da f\u0259al rol oynay\u0131rd\u0131lar. Casuslar vasit\u0259sil\u0259 ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r r\u0259qibl\u0259rin atom bombas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 planlar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nir, d\u0259rhal t\u0259dbir g\u00f6r\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Atom bombas\u0131 yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259v\u0259sl\u0259 i\u015f\u0259 giri\u015f\u0259n b\u0259zi elm adamlar\u0131 bu silah\u0131n insanl\u0131\u011fa nec\u0259 faci\u0259l\u0259r g\u0259tir\u0259c\u0259yini bildikd\u0259 xeyli m\u0259yus olmu\u015fdular. Silah\u0131 daha t\u0259hl\u00fck\u0259li ed\u0259n is\u0259 onun siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si idi. T\u0259hl\u00fck\u0259ni hiss edib i\u015fd\u0259n imtina ed\u0259n aliml\u0259r d\u0259 oldu, i\u015fin\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259 davam ed\u0259nl\u0259r d\u0259, habel\u0259 atom bombas\u0131n\u0131n sirrini r\u0259qib \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259kl\u0259 g\u00fcc balans\u0131n\u0131 qoruma\u011f\u0131, faci\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259- y\u0259nl\u0259r d\u0259\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcharib\u0259 ba\u015flayandan sonra qar\u015f\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda q\u0259l\u0259b\u0259 u\u011frunda q\u0131z\u011f\u0131n m\u00fczakir\u0259l\u0259r gedirdi. H\u0259r biri qalib g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z fikirl\u0259rini s\u00f6yl\u0259yir, m\u00fcxt\u0259lif metodlar t\u0259klif edir-dil\u0259r. Bu metodlardan \u0259n amans\u0131z\u0131 1944c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda AB\u015e Prezidenti Franklin Ruzvelt v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n ba\u015f naziri Uinston \u00c7\u00f6r\u00e7ill aras\u0131nda ke\u00e7\u0259n dan\u0131\u015f\u0131qlarda qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 Haydparkda ba\u011flanm\u0131\u015f raz\u0131la\u015fmada Yaponiyaya qar\u015f\u0131 atom bombas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqini n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irirl\u0259r. H\u0259min tarixd\u0259 m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flamas\u0131ndan art\u0131q 4 ild\u0259n \u00e7ox vaxt ke\u00e7mi\u015fdi. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 AB\u015e d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 200 mind\u0259n \u00e7ox h\u0259rb\u00e7isini itirmi\u015fdi. El\u0259c\u0259 d\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259 \u00e7ox sayda itki var idi. Yaponiyada h\u0259lak olan t\u0259kc\u0259 dinc sakinl\u0259rin say\u0131 100 mini a\u015fm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Los- Almadosda AB\u015e v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n 10 -11 may 1945-i ild\u0259 ikinci iclas\u0131 ba\u015f tutur. Orada art\u0131q atomun at\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131n hans\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 t\u0259tbiqi m\u0259s\u0259l\u0259si m\u00fczakir\u0259 eidlir. <\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259d\u0259fl\u0259ri se\u00e7\u0259rk\u0259n psixoloji faktorlara b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t verildiyi qeyd olunur. El\u0259 bir \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 vaxt se\u00e7m\u0259k bar\u0259d\u0259 q\u0259rara g\u0259lirl\u0259r ki, t\u0259siri daha \u00e7ox, g\u00fcc\u00fc daha y\u00fcks\u0259k olsun.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu istiqam\u0259td\u0259 fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131l\u0131r. N\u0259hay\u0259t, 16 iyul tarixind\u0259 Nyu-Meksiko \u015ftat\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n poliqonda d\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 atom silah\u0131n\u0131n u\u011furlu s\u0131na\u011f\u0131 ke\u00e7-irilir. Partlay\u0131\u015f\u0131n g\u00fcc\u00fc t\u0259qrib\u0259n 21 kilotona b\u0259rab\u0259r idi. H\u0259min tarixd\u0259 is\u0259 AB\u015e Prezidenti Franklin Ruzvelti Harri Trumen \u0259v\u0259z etmi\u015fdi. <\/p>\n\n\n\n<p>25 iyul tarixind\u0259 Trumen 3 avqustdan ba\u015flayaraq a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n birini bombalama\u011fa ba\u015flamaq \u0259mrini verir. H\u0259min h\u0259d\u0259fl\u0259r Xirosima, Kokura, Niiqata v\u0259 ya Naqasaki olmal\u0131 idi. <\/p>\n\n\n\n<p>26 iyul tarixind\u0259 AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 \u00c7in h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri Potsdam b\u0259yannam\u0259sini imzalay\u0131rlar. Bu s\u0259n\u0259dd\u0259 Yaponiyan\u0131n qeyd\u015f\u0259rtsiz kapitulyasiyas\u0131 t\u0259l\u0259bi qeyd olunur, Yaponiya is\u0259 bununla raz\u0131la\u015fm\u0131r. AB\u015e v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r is\u0259 art\u0131q atom bombas\u0131n\u0131 at\u0131lmaq \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131r v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirmi\u015fdi. Uzun m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra ilk atom h\u0259d\u0259fi kimi Xirosima \u015f\u0259h\u0259ri se\u00e7ilir. \u015e\u0259h\u0259r 81 k\u00f6rp\u00fc vasit\u0259sil\u0259 6 adan\u0131n birl\u0259\u015fdiyi d\u0259niz s\u0259viyy\u0259-sind\u0259n h\u00fcnd\u00fcrd\u0259, hamar \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015firdi. Xirosima Yaponiyan\u0131n yeddinci \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259ri idi. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 Be\u015finci Diviziya v\u0259 feldmar\u015fal Syunruku Xatan\u0131n \u0130kinci \u018fsas Ordu-sunun q\u0259rargahlar\u0131 yerl\u0259\u015firdi. Xirosima Yaponiya ordusunun vacib bazas\u0131 idi. \u00dcst\u0259lik, \u015f\u0259h\u0259rin \u0259traf\u0131nda fabrikl\u0259r yerl\u0259\u015firdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tarix 6 avqustu g\u00f6st\u0259rirdi. T\u0259xmin\u0259n s\u0259h\u0259r saat 8 rad\u0259l\u0259rind\u0259 9 kilometr y\u00fcks\u0259klikd\u0259 olan AB\u015e\u0131n &#8220;B 29&#8221; t\u0259yyar\u0259si Xirosimaya d\u00fcnyada h\u0259rbi m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 istifad\u0259 olunan ilk atom bombas\u0131n\u0131 at\u0131r. Bomba 576 metr y\u00fcks\u0259klikd\u0259 partlay\u0131r. Partlay\u0131\u015f\u0131n episentrin\u0259 yax\u0131n olan insanlar el\u0259 o andaca d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. M\u0259rk\u0259zd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 1 kilometr m\u0259saf\u0259d\u0259 olan insanlar\u0131n 80 faizind\u0259n \u00e7oxu bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259 sonra \u00f6l\u00fcr. Havada u\u00e7an qu\u015flar bel\u0259 m\u0259hv olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Partlay\u0131\u015f\u0131n dal\u011fas\u0131 19 kilometr\u0259 q\u0259d\u0259r m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259ri param-par\u00e7a edir. Alov \u015f\u0259h\u0259rin 11 kvadratkilometrd\u0259n \u00e7ox hiss\u0259sini \u0259hat\u0259 edir. Hadis\u0259d\u0259n sonra \u0259n \u00e7ox \u00f6l\u00fcm hal\u0131 partlay\u0131\u015f zaman\u0131 \u015f\u00fcalanmadan z\u0259r\u0259r g\u00f6r\u0259nl\u0259r aras\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r. \u015e\u00fcalanma n\u0259tic\u0259sind\u0259 insanlar\u0131n beynind\u0259 b\u0259dxass\u0259li \u015fi\u015fl\u0259r yaran\u0131r. B\u0259zi z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rd\u0259 h\u0259min \u015fi\u015fl\u0259r \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r qal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Xirosimadak\u0131 partlay\u0131\u015f vaxt\u0131 \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 80 min\u0259 \u00e7at\u0131r. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 h\u0259min s\u0259b\u0259bl\u0259 200 mind\u0259n \u00e7ox insan d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir,200 mind\u0259n \u00e7ox insan is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 tutulur.<\/p>\n\n\n\n<p>Atom bombas\u0131n\u0131n Xirosimaya at\u0131lmas\u0131ndan sonra Yaponiya h\u00f6kum\u0259ti m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flay\u0131r. S\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 bar\u0259d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar olsa da, bu, ba\u015f vermir.3 g\u00fcn sonra, 1945ci il 9 avqust tarixind\u0259 Yaponiyan\u0131n daha bir \u015f\u0259h\u0259rin\u0259, Naqasakiy\u0259 atom bombas\u0131 at\u0131l\u0131r. \u015e\u0259h\u0259r iki \u00e7ay\u0131n axd\u0131\u011f\u0131 iki vadid\u0259 yerl\u0259\u015firdi. <\/p>\n\n\n\n<p>90 kvadratkilometr \u0259raziy\u0259 malik olan \u015f\u0259h\u0259r t\u0259kc\u0259 d\u0259niz liman\u0131 kimi yox, h\u0259m d\u0259 s\u0259naye m\u0259rk\u0259zi kimi tan\u0131n\u0131rd\u0131. Orada poladt\u00f6km\u0259 istehsal\u0131 v\u0259 &#8220;Mitsubi\u015fi&#8221; \u015firk\u0259tinin zavod v\u0259 fabrikl\u0259ri yerl\u0259\u015firdi. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 silahlar, g\u0259mil\u0259r v\u0259 dig\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f texnikalar\u0131 da haz\u0131rlan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>9 avqust saat 10:56-da n\u00f6vb\u0259ti atom bombas\u0131 Naqasakiy\u0259 at\u0131l\u0131r.Saat 11:02d\u0259 500 metr y\u00fcks\u0259klikd\u0259 g\u00fccl\u00fc partlay\u0131\u015f ba\u015f verir. Naqasakiy\u0259 at\u0131lan bomban\u0131n partlay\u0131\u015f g\u00fcc\u00fc Xirosimadak\u0131ndan daha b\u00f6y\u00fck olsa da, da\u011f\u0131d\u0131c\u0131l\u0131q g\u00fcc\u00fc nisb\u0259t\u0259n az olur. Buna s\u0259b\u0259b kimi is\u0259 Naqasakid\u0259 t\u0259p\u0259likl\u0259rin \u00e7ox olmas\u0131 g\u00f6st\u0259rilir. Naqasaki prefektura-s\u0131n\u0131n hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, episentrd\u0259n 1 kilometr m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n insan v\u0259 heyvanlar el\u0259 o andaca \u00f6l\u00fcr. <\/p>\n\n\n\n<p>2 kilometr radiusda yerl\u0259\u015f\u0259n b\u00fct\u00fcn evl\u0259r is\u0259 da\u011f\u0131l\u0131r. H\u0259min \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 52 min bina-dan 14 mini u\u00e7ulur. Partlay\u0131\u015f vaxt\u0131 \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 80 min\u0259 yax\u0131n olur. N\u00f6vb\u0259ti vaxtlarda is\u0259 atom bombas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259b oldu\u011fu m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 140 mini \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min hadis\u0259l\u0259rin birba\u015fa i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 icra\u00e7\u0131s\u0131 olan, avqustun 6da birinci atom bombas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan &#8220;Enola Gay&#8221; t\u0259yyar\u0259sinin 12 n\u0259f\u0259rlik hey\u0259t \u00fczv\u00fcnd\u0259n biri Teodor Van Kirk \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>1944c\u00fc ilin sonlar\u0131ndan biz Yuta \u015ftat\u0131nda x\u00fcsusi t\u0259liml\u0259r\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131q. Bu t\u0259liml\u0259r tam m\u0259xfi ke\u00e7irilirdi. 12 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t hey\u0259t \u00fczvl\u0259ri bu t\u0259liml\u0259rin ciddi v\u0259 x\u00fcsusi oldu\u011funu d\u0259rk edirdil\u0259r. He\u00e7 kim atom bombas\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc dil\u0259 g\u0259tirmirdi v\u0259 bu haqda biz\u0259 m\u0259lumat verilmirdi. Ke\u00e7iril\u0259c\u0259k \u0259m\u0259liyyata m\u0259sul olan \u00e7inlil\u0259r sad\u0259c\u0259 biz\u0259 s\u00f6yl\u0259yirdil\u0259r ki, t\u0259yyar\u0259d\u0259 apard\u0131\u011f\u0131n\u0131z h\u0259rbi sursat b\u00fct\u00f6v bir \u015f\u0259h\u0259ri m\u0259hv ed\u0259c\u0259k. T\u0259liml\u0259rd\u0259 teztez aliml\u0259ri d\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fck. S\u00f6zs\u00fcz ki, biz yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck ki, n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f h\u0259d\u0259f\u0259 atom bombas\u0131 atmal\u0131y\u0131q. Avqustun 5d\u0259 Tinian adas\u0131nda sonuncu \u0259m\u0259liyyat m\u00fc\u015favir\u0259si ke\u00e7irildi. M\u00fcvafiq g\u00f6st\u0259-ri\u015fl\u0259r v\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131qlar verildikd\u0259n sonra biz\u0259 dedil\u0259r ki, indi gedib yat\u0131b yax\u015f\u0131ca dinc\u0259lm\u0259-lisiniz. T\u0259yyar\u0259nin bortunda atom bombas\u0131 olan hey\u0259t \u00fczvl\u0259ri yata bil\u0259rdimi? S\u00f6zs\u00fcz ki, yox. D\u00fcz u\u00e7u\u015f ba\u015flanana q\u0259d\u0259r poker oynad\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<p>Avqustun 6-da saat 2:45d\u0259 adadan h\u0259d\u0259f\u0259 do\u011fru u\u00e7u\u015fa ba\u015flad\u0131q. 2800 kilometr m\u0259saf\u0259 q\u0259t etm\u0259liydik. Laz\u0131m olan yer\u0259 c\u0259mi 45 saniy\u0259 gecikmi\u015fdik.Saat 9:15. Atom bombas\u0131n\u0131 at\u0131r\u0131q.43 saniy\u0259d\u0259n sonra Xirosima \u015f\u0259h\u0259rinin 580 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fcnd\u0259n bomban\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 buraxd\u0131q v\u0259 d\u0259rhal t\u0259yyar\u0259ni s\u00fcr\u0259tli s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fla daha h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u0259 qald\u0131rd\u0131q. Bir g\u00f6z q\u0131rp\u0131m\u0131nda ba\u015f ver\u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli partlay\u0131\u015f\u0131 ham\u0131m\u0131z h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259n seyr ed\u0259 bildik. Partlay\u0131\u015f\u0131n t\u00fck\u00fcrp\u0259dici s\u0259sind\u0259n is\u0259 biz\u0259 el\u0259 g\u0259ldi ki, t\u0259yyar\u0259 par\u00e7apar\u00e7a olacaq. \u018fm\u0259liyyat u\u011furla ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. M\u00f6hk\u0259m yorulmu\u015fdum. Geri qay\u0131dan kimi rahat yatd\u0131&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, ikinci bombadan sonra 1945ci il 15 avqust tarixind\u0259 Yaponiya kapitulyasiya elan edir. Ba\u015f nazir Kantaro Sudzuki, xarici i\u015fl\u0259r naziri Siqenori Toqo v\u0259 h\u0259rbi nazir Koretika Anaminin h\u00f6kum\u0259ti m\u00fcharib\u0259ni d\u0259rhal bitirm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olur.1945ci ilin 2 sentyabr\u0131nda imzalanm\u0131\u015f kapitulyasiya akt\u0131 II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sini r\u0259smi olaraq bitirir. Ancaq h\u0259min \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r\u0259 at\u0131lan atom bombalar\u0131n\u0131n m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259ri faci\u0259n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n uzun m\u00fcdd\u0259t ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, h\u0259l\u0259 d\u0259 qalmaqdad\u0131r\u20261945ci ilin 6 avqust faci\u0259sinin xatir\u0259sin\u0259 h\u0259min g\u00fcn &#8220;\u00dcmumd\u00fcnya N\u00fcv\u0259 Silahlar\u0131n\u0131n Qada\u011fan edil-m\u0259si G\u00fcn\u00fc&#8221; kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Yaponiya h\u0259r il bu faci\u0259nin ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 qeyd edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn art\u0131q n\u00fcv\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik d\u00f6vl\u0259tl\u0259r Xirosima v\u0259 Naqasakiy\u0259 at\u0131lan bombalar\u0131n d\u00fcz 2500 qat g\u00fccl\u00fcs\u00fcn\u00fc istehsal ed\u0259 bilir. Haz\u0131rda Xirosima v\u0259 Naqasakiy\u0259 at\u0131lan atom bombalar\u0131ndan d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 art\u0131q da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 g\u00fcc\u0259 malik n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131 Rusiya, AB\u015e, \u00c7in, Pakistan, \u0130ngilt\u0259r\u0259, \u015eimali Koreya v\u0259 s. \u00f6lk\u0259l\u0259rin arsenal\u0131na daxildir. Aliml\u0259rin hesabla-malar\u0131na g\u00f6r\u0259, d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 3000d\u0259n \u00e7ox n\u00fcv\u0259 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 var. Amma d\u00fcnyan\u0131 darmada\u011f\u0131n etm\u0259y\u0259 c\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 atom ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 kifay\u0259t edir\u2026<\/p>\n\n\n<p>\u00a9 B\u00fct\u00fcn h\u00fcquqlar qorunur. X\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n www.imm.az sayt\u0131na istinad z\u0259ruridir.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n yaran\u0131\u015f\u0131ndan b\u0259ri n\u0259 q\u0259d\u0259r vaxt ke\u00e7s\u0259 d\u0259, tarix\u0259n ba\u015f ver\u0259n b\u0259zi hadis\u0259l\u0259r \u00f6z t\u0259sirini itirm\u0259yib v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131b. T\u0259kc\u0259 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrl\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmayan sad\u0259d\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b\u0259, ibtidaid\u0259n aliy\u0259 inki\u015faf yolu ke\u00e7\u0259n bu prosesl\u0259r h\u0259m d\u0259 ke\u00e7mi\u015fd\u0259n g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259rli miras qoyub. M\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131xan m\u00fcharib\u0259l\u0259r, ixtiralar kimi, b\u0259zi m\u00fch\u00fcm olaylar k\u0259p\u0259n\u0259k effekti [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43979"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43979"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43983,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43979\/revisions\/43983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}