{"id":43990,"date":"2023-04-20T11:45:02","date_gmt":"2023-04-20T07:45:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=43990"},"modified":"2023-04-20T11:48:54","modified_gmt":"2023-04-20T07:48:54","slug":"elmi-texniki-yenilikl%c9%99r-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/04\/20\/elmi-texniki-yenilikl%c9%99r-3\/","title":{"rendered":"Elmi-texniki yenilikl\u0259r"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Yeyil\u0259\u00a0bil\u0259n\u00a0batareya\u00a0istehsal\u00a0edildi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130taliya Texnologiya \u0130nstitutunun (IIT) t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda qida kimi istehlak edil\u0259n m\u0259hsullardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k t\u0259krar doldurula v\u0259 yeyil\u0259 bil\u0259n batareya istehsal edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Technology Networks&#8221;un x\u0259b\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, batareya yeyil\u0259 bil\u0259n yum\u015faq robotlar kimi sa\u011flaml\u0131q diaqnozunun qoyulmas\u0131 v\u0259 qida keyfiyy\u0259tinin izl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat Milanda IIT \u00c7ap v\u0259 Molekulyar Elektronika Laboratoriyas\u0131n\u0131n koordinatoru Mario Caironinin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi qrup t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131b. Yeni texnologiya m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq x\u0259st\u0259likl\u0259rinin diaqnostikas\u0131 v\u0259 m\u00fcalic\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qida keyfiyy\u0259tinin izl\u0259-nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n\n\n\n<p>Canl\u0131larda meydana g\u0259l\u0259n biokimy\u0259vi redoks reaksiyalar\u0131ndan ilhamlanan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar, batareyan\u0131n istehsal\u0131nda badam, kapari v\u0259 nori yosunlar\u0131ndan yararlan\u0131blar. Su\u015finin t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lan nori adl\u0131 d\u0259niz yosunu q\u0131sa qapanmalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq, elektrik ke\u00e7iriciliyini art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 aktivl\u0259\u015fdirilmi\u015f k\u00f6m\u00fcr v\u0259 su \u0259sasl\u0131 elektrolitd\u0259n istifad\u0259 edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Batareya yeyildikd\u0259 0,65 volt istehsal edir ki, bu da insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir t\u0259hl\u00fck\u0259 yaratm\u0131r. Z\u0259if g\u00fcc\u0259 malik LED lampalar\u0131 kimi ki\u00e7ik elektron cihazlar\u0131 q\u0131sa m\u00fcd-d\u0259t \u0259rzind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131ran v\u0259 t\u0259krar \u015farj edil\u0259n batareyan\u0131n yeyil\u0259 bil\u0259n texnoloji m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131na imkan ver\u0259c\u0259yi g\u00fcman edilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>X\u0259r\u00e7\u0259ngin m\u00fcalic\u0259sind\u0259 inqilabi yenilik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Son d\u00f6vrl\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngin \u00e7ar\u0259sini tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn davaml\u0131 olaraq ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131lmaqdad\u0131r. Bu d\u0259f\u0259 is\u0259 AB\u015e\u0131n Stanford Tibb M\u0259kt\u0259binin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 x\u0259st\u0259liyin m\u00fcalic\u0259sind\u0259 inqilab yaradacaq k\u0259\u015ff\u0259 imza at\u0131blar. Bel\u0259 ki, elm adamlar\u0131 insanlarda olan &#8220;Staphylococcus epidermidis&#8221; adl\u0131 bakteriyan\u0131n genomunu d\u0259yi\u015fdir\u0259r\u0259k x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcalic\u0259 \u00fcsulu haz\u0131rlay\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u0259ri x\u0259r\u00e7\u0259ngi olan si\u00e7anlar \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 aparan aliml\u0259r u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. D\u0259rid\u0259 olan b\u0259zi bakteriyalardan istifad\u0259 ed\u0259n elm adamlar\u0131 x\u0259r\u00e7\u0259ngl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n genomlar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdiribl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259cr\u00fcb\u0259 zaman\u0131 d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f bakteriyalar x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyi olan si\u00e7anlar\u0131n v\u00fccuduna yeridilib. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u015fi\u015fl\u0259rin t\u0259dric\u0259n azald\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. Aliml\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, bu bakteriya immun h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri olan CD8 T h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin istehsal\u0131na z\u0259min yarad\u0131r. Qeyd ed\u0259k ki, b\u0259hs olunan bakteriya si\u00e7anlar\u0131n t\u00fck\u00fcnd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f &#8220;Staphylococcus epidermidis&#8221; adl\u0131 bakteriyad\u0131r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n bakteriya immun sistemini stimulla\u015fd\u0131ran z\u00fclal\u0131n istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259yi\u015fdirilib.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Bakteriyan\u0131n x\u00fcsus\u0259n d\u0259 t\u0259tbiq etdiyimiz yerd\u0259n uzaq bir nahiy\u0259d\u0259 \u015fi\u015fl\u0259ri yoxa \u00e7\u0131xar-mas\u0131 bizi t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndirdi. T\u0259bii ki, h\u0259l\u0259lik d\u0259qiq he\u00e7 n\u0259 dem\u0259k olmaz. \u00c7\u00fcnki &#8220;Staphylococcus epidermidis&#8221; bakteriyalar\u0131n\u0131n si\u00e7anlarda oldu\u011fu kimi, insanlarda da immun reaksiyas\u0131na s\u0259b\u0259b olubolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmirik. Ancaq f\u0259rqli bir bakteriya isti-fad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259dqiqat\u0131n perspektivli oldu\u011funu dey\u0259 bil\u0259rik&#8221;,- dey\u0259 t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259llifi Fiscbach verdiyi a\u00e7\u0131qlamada bildirib.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar m\u00fcalic\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 daha \u00e7ox ara\u015fd\u0131rmaya ehtiyac oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, bir ne\u00e7\u0259 il\u0259 insanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 s\u0131naqlara ba\u015flayacaqlar\u0131n\u0131 qeyd edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Smartfonlar\u00a0\u00f6z\u00a0istifad\u0259\u00e7il\u0259rini\u00a0dinl\u0259yir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259zi insanlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, Android smartfonlar istifad\u0259\u00e7il\u0259ri dinl\u0259y\u0259r\u0259k \u0259ld\u0259 edilmi\u015f m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda onlara reklam elanlar\u0131n\u0131 s\u0259rgil\u0259yir. El\u0259 bu s\u0259b\u0259bl\u0259 d\u0259 Britaniyan\u0131n Daily Mail n\u0259\u015fr evinin jurnalistl\u0259ri smartfonlar\u0131n \u00f6z istifad\u0259\u00e7il\u0259rini h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 dinl\u0259yib-dinl\u0259m\u0259diyini yoxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cr\u00fcb\u0259 apar\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p>Jurnalistl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri mobil cihazlardak\u0131 kontekst reklam\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yini t\u0259yin etm\u0259y\u0259 imkan verib. T\u0259cr\u00fcb\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn jurnalistl\u0259r ayarlar\u0131 s\u0131f\u0131r-lanm\u0131\u015f v\u0259 daxilind\u0259 &#8220;Google&#8221; hesab\u0131na giri\u015f edilmi\u015f &#8220;Samsung&#8221; smartfonundan istifad\u0259 edibl\u0259r. Hesab is\u0259 Robin adl\u0131 22 ya\u015fl\u0131 x\u0259yali \u015f\u0259xsin ad\u0131na qeydiyyatdan ke\u00e7irilib. Daily Mail \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 smartfondan aktiv \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 edib v\u0259 daimi \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcxt\u0259lif adlar\u0131n\u0131 b\u0259rk s\u0259sl\u0259 s\u0259sl\u0259ndirib.<\/p>\n\n\n\n<p>2 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 davam etmi\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, reklam elanlar\u0131 b\u0259rk s\u0259sl\u0259 s\u0259sl\u0259ndirilmi\u015f a\u00e7ar s\u00f6zl\u0259r\u0259 fokuslanmay\u0131b. Lakin mobil &#8220;Google Search&#8221;d\u0259 v\u0259 &#8220;Google Assistant&#8221; s\u0259sli k\u00f6m\u0259k\u00e7i vasit\u0259sil\u0259 axtar\u0131\u015f prosesi reklam elanlar\u0131n\u0131n se\u00e7ilm\u0259si alqorit-minin i\u015fini tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fib. Bel\u0259 ki, Daily Mail \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 &#8220;Google Search&#8221; vasit\u0259sil\u0259 bir ne\u00e7\u0259 m\u0259hsulun axtar\u0131\u015f\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131randan sonra axtar\u0131lm\u0131\u015f m\u0259hsullar \u00fczr\u0259 reklamlar daimi \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259rgil\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n birinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259&#8221;Google&#8221; \u00f6z istifad\u0259\u00e7il\u0259rini 2 s\u0259b\u0259b\u0259 g\u00f6r\u0259 dinl\u0259m\u0259y\u0259 ehtiyac duymur. Birincisi, \u015firk\u0259t istifad\u0259\u00e7i bar\u0259sind\u0259 m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn dig\u0259r \u00fcsullara sahibdir. \u0130kincisi is\u0259 istifa-d\u0259\u00e7il\u0259rin dinl\u0259nilm\u0259si baha ba\u015fa g\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pilotsuz avtomobil konsepti t\u0259qdim edilib<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7inin \u0259n n\u0259h\u0259ng mobil taksi \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259n biri olan &#8220;Didi&#8221; \u015eanxayda ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259dbir \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Neuron adl\u0131 pilotsuz avtomobilini ictimaiyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim edib.T\u00fcrkiy\u0259 m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, \u015firk\u0259t art\u0131q 4 s\u0259viyy\u0259li avtopilot sistemin\u0259 sahibdir. T\u0259qdimat zaman\u0131 avtomobilin avtopilot sistemini s\u0259rgil\u0259m\u0259y\u0259n \u015firk\u0259t, \u0259sas diqq\u0259ti onun dizayn\u0131na v\u0259 b\u0259zi imkanlar\u0131na y\u00f6n\u0259ldib. A\u011f r\u0259ngd\u0259 olan avtomobil s\u00fcr\u00fcc\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f oturaca\u011fa sahib deyil. Avtomobilin \u00f6n hiss\u0259sind\u0259 3 \u0259d\u0259d, arxa hiss\u0259sind\u0259 is\u0259 2 \u0259d\u0259d ekran yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, avtomobil 8 \u0259d\u0259d kamera v\u0259 \u00e7ox sayda m\u00fcxt\u0259lif sensorlarla t\u0259chiz olunub. Y\u00fckda\u015f\u0131ma hiss\u0259sind\u0259 robotla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f tutacaq var ki, bu da s\u0259rni\u015finl\u0259rin y\u00fck-l\u0259rini avtomobil\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Pilotsuz avtomobilin n\u0259 zaman istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259yi qeyd edilm\u0259yib. Qeyd ed\u0259k ki, \u015firk\u0259t \u015eanxay\u0131n b\u0259zi rayonlar\u0131nda art\u0131q pilotsuz avtomobil da\u015f\u0131nmas\u0131 xidm\u0259tini t\u0259klif edir. Onun bu xidm\u0259ti is\u0259 &#8220;Robotaxi&#8221; adlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>2025ci ild\u0259 is\u0259 \u015firk\u0259t \u00f6z pilotsuz avtomobill\u0259r park\u0131n\u0131 avtomobil istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259k-da\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yenil\u0259m\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/respublika-news.az\">respublika-news.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeyil\u0259\u00a0bil\u0259n\u00a0batareya\u00a0istehsal\u00a0edildi \u0130taliya Texnologiya \u0130nstitutunun (IIT) t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda qida kimi istehlak edil\u0259n m\u0259hsullardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k t\u0259krar doldurula v\u0259 yeyil\u0259 bil\u0259n batareya istehsal edibl\u0259r. &#8220;Technology Networks&#8221;un x\u0259b\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, batareya yeyil\u0259 bil\u0259n yum\u015faq robotlar kimi sa\u011flaml\u0131q diaqnozunun qoyulmas\u0131 v\u0259 qida keyfiyy\u0259tinin izl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. T\u0259dqiqat Milanda IIT \u00c7ap v\u0259 Molekulyar Elektronika Laboratoriyas\u0131n\u0131n koordinatoru Mario Caironinin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[162],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43990"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43990"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43990\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43992,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43990\/revisions\/43992"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}