{"id":44110,"date":"2023-04-28T13:51:51","date_gmt":"2023-04-28T09:51:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=44110"},"modified":"2023-04-28T13:54:38","modified_gmt":"2023-04-28T09:54:38","slug":"bu-gun-gork%c9%99mli-oftalmoloq-alim-akademik-z%c9%99rif%c9%99-xanim-%c9%99liyevanin-anadan-olmasinin-100-cu-ildonumudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/04\/28\/bu-gun-gork%c9%99mli-oftalmoloq-alim-akademik-z%c9%99rif%c9%99-xanim-%c9%99liyevanin-anadan-olmasinin-100-cu-ildonumudur\/","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn g\u00f6rk\u0259mli oftalmoloq alim, akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 100-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>M\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr ya\u015famaq h\u0259r insan\u0131n taleyin\u0259 yaz\u0131lm\u0131r. El\u0259 insanlar var ki, onlar\u0131n \u00f6m\u00fcr yolu g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin h\u0259yat\u0131na i\u015f\u0131q sa\u00e7\u0131r, xalqa t\u00fck\u0259nm\u0259z bir x\u0259zin\u0259 b\u0259x\u015f edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fm\u0259kdar Elm Xadimi, tibb elml\u0259ri doktoru, Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n akademiki Z\u0259rif\u0259 \u018fziz q\u0131z\u0131 \u018fliyeva 1923-c\u00fc il aprelin 28-d\u0259 \u015e\u0259rur rayonunun \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Sonra Moskva \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 M\u0259rk\u0259zi H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunda oftalmolgiya \u00fczr\u0259 ixtisasla\u015fd\u0131rma kursu ke\u00e7mi\u015fdir.<\/p>\n<p>1950-ci ild\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva aspiranturaya daxil olmu\u015f v\u0259 1953-c\u00fc ild\u0259 oran\u0131 bitirmi\u015fdir. 1957-ci il\u0259d\u0259k Az\u0259rbaycan Elmi-T\u0259dqiqat Oftalmologiya \u0130nstitutunda elmi i\u015f\u00e7i, 1960-c\u0131 ild\u0259n 1967-ci il\u0259d\u0259k b\u00f6y\u00fck elmi i\u015f\u00e7i, 1967-ci ild\u0259n is\u0259 \u018fziz \u018fliyev ad\u0131na Az\u0259rbaycan H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunda g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259ri kafedras\u0131n\u0131n dosenti, professor, g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131 laboratoriyas\u0131n\u0131n m\u00fcdiri, oftalmologiya kafedras\u0131n\u0131n m\u00fcdiri (1982-1985) v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ll\u0259r boyu apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rin, klinik t\u0259dqiqatlar\u0131n v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n d\u00fcnyada \u0259n m\u0259\u015fhur oftalmologiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin birind\u0259 &#8211; H.Helmqolts ad\u0131na Moskva G\u00f6z X\u0259st\u0259likl\u0259ri Elmi-T\u0259dqiqat \u0130nstitutunda m\u00fcdafi\u0259 etdiyi &#8220;Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra kimya m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri i\u015f\u00e7il\u0259rinin g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti&#8221; m\u00f6vzusunda doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. 1977-ci ild\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva tibb elml\u0259ri doktoru alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si alm\u0131\u015fd\u0131r. Onun Az\u0259rbaycanda oftalmologiya elminin inki\u015faf\u0131nda xidm\u0259tl\u0259ri \u00f6l\u00e7\u00fcy\u0259g\u0259lm\u0259zdir. G\u00f6rk\u0259mli alim vaxtil\u0259 Az\u0259rbaycanda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f traxoman\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 kimya v\u0259 elektron s\u0259nayel\u0259rind\u0259 pe\u015f\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, profilaktikas\u0131 v\u0259 m\u00fcalic\u0259sin\u0259, habel\u0259 oftalmologiyan\u0131n m\u00fcasir probleml\u0259rin\u0259 dair bir \u00e7ox sanball\u0131 t\u0259dqiqatlar aparm\u0131\u015fd\u0131r. Eyni zamanda, &#8220;Terapevtik oftalmologiya&#8221;, &#8220;\u0130ridodiaqnostikan\u0131n \u0259saslar\u0131&#8221; kimi nadir elmi \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri, 12 monoqrafiya, d\u0259rslik v\u0259 d\u0259rs v\u0259saitinin, 150-y\u0259 yax\u0131n elmi i\u015fin, 1 ixtira v\u0259 12 s\u0259m\u0259r\u0259l\u0259\u015fdirici t\u0259klifin m\u00fc\u0259llifidir.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva \u00dcmumittifaq Oftalmoloqlar C\u0259miyy\u0259ti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin, Sovet S\u00fclh\u00fc M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259sinin, Az\u0259rbaycan Oftalmologiya C\u0259miyy\u0259ti \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin, &#8220;Vestnik oftalmologiyi&#8221; (Moskva) jurnal\u0131 redaksiya hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc olmu\u015fdur. Apard\u0131\u011f\u0131 elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259si, onlar\u0131n sosial \u0259h\u0259miyy\u0259ti, ictimai f\u0259all\u0131\u011f\u0131, pedaqoji istedad\u0131, \u00e7oxillik elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259ri layiqinc\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259r\u0259k, 1983-c\u00fc ild\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva Az\u0259rbaycan SSR EA-n\u0131n akademiki se\u00e7ilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva oftalmologiyan\u0131n aktual m\u00f6vzular\u0131na h\u0259sr edilmi\u015f \u00e7oxprofilli t\u0259dqiqatlar aparm\u0131\u015f, f\u0259dakar h\u0259kim kimi bir s\u0131ra g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259sind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda traxoman\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fcn k\u0259silm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259k s\u0259rf etmi\u015f, x\u0259st\u0259liyin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 m\u00fcalic\u0259 metodlar\u0131n\u0131n axtar\u0131lmas\u0131 yollar\u0131nda d\u0259y\u0259rli elmi-t\u0259dqiqatlar aparm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Alimin elmi f\u0259aliyy\u0259tinin istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri g\u00f6z\u00fcn oftalmoloji, histomikroskopik v\u0259 histokimy\u0259vi t\u0259dqiqin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015fdir. Bu istiqam\u0259td\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri onun &#8220;Ya\u015fla \u0259laq\u0259dar g\u00f6z\u00fcn v\u0259 g\u00f6rm\u0259 siniri yollar\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259si&#8221;, &#8220;G\u00f6z\u00fcn hidrodinamik sisteminin anatomo-fizioloji xarakteristikas\u0131&#8221; adl\u0131 monoqrafiyalar\u0131nda geni\u015f v\u0259 \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. G\u00f6rk\u0259mli alimin elmi f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 pe\u015f\u0259 oftalmologiyas\u0131na h\u0259sr edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Alim d\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 olaraq g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131ran elmi-t\u0259dqiqat laboratoriyas\u0131 yaratm\u0131\u015f v\u0259 praktiki olaraq elm al\u0259mind\u0259 yeni bir istiqam\u0259tin &#8211; &#8220;pe\u015f\u0259 oftalmologiyas\u0131&#8221;n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. Oftalmologiyada pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259ri probleminin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Oftalmologiyan\u0131n s\u0259naye il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 h\u0259sr etdiyi fundamental t\u0259dqiqatlar\u0131 alim\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u00f6hr\u0259t g\u0259tirmi\u015f v\u0259 onu d\u00fcnya oftalmologiyas\u0131 m\u0259kan\u0131nda m\u0259\u015fhurla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva elmd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq yod v\u0259 \u015fin s\u0259nayesi i\u015f\u00e7il\u0259rinin g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131nda yaranan pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rini \u00f6yr\u0259nmi\u015f v\u0259 bu x\u0259st\u0259likl\u0259rin profilaktikas\u0131 t\u0259dbirl\u0259rini i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131r. Onun bu istiqam\u0259td\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda b\u0259nz\u0259ri olmayan nadir t\u0259dqiqatlar s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. B\u00f6y\u00fck alim uzun ill\u0259r respublikan\u0131n ondan art\u0131q iri s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri aparm\u0131\u015fd\u0131r. G\u00f6st\u0259ril\u0259n istiqam\u0259td\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri alimin &#8220;\u015ein istehsalat\u0131nda g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131&#8221;, &#8220;Xronik yod intoksikasiyas\u0131 zaman\u0131 oftalmologiya&#8221; v\u0259 &#8220;Yod s\u0259nayesind\u0259 g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259liyinin profilaktikas\u0131&#8221; kimi qiym\u0259tli monoqrafiyalar\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>O, elmi-pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 t\u0259kc\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri aparmaqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259mi\u015f, y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131 g\u0259nc alim kadrlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 oftalmoloq-h\u0259kiml\u0259rin ixtisaslar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fin\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t v\u0259 elm xadimi, b\u00fct\u00fcn bilik v\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 xalqa xidm\u0259t\u0259 s\u0259rf etmi\u015f \u018fziz \u018fliyevin ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7an Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m valideynl\u0259rin\u0259 layiqli bir \u00f6vlad, m\u0259\u015fhur alim, tan\u0131nm\u0131\u015f h\u0259kim, istedadl\u0131 insan, s\u0259daq\u0259tli \u00f6m\u00fcr yolda\u015f\u0131 v\u0259 qay\u011f\u0131ke\u015f ana idi.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 \u00a0xan\u0131m \u00a0\u018fliyeva, \u00a0eyni \u00a0zamanda \u00a0m\u00fcst\u0259qil \u00a0Az\u0259rbaycan \u00a0d\u00f6vl\u0259tinin \u00a0memar\u0131 v\u0259 \u00a0qurucusu, \u00a0b\u00fct\u00fcn \u00a0m\u0259nal\u0131 \u00a0\u00f6mr\u00fcn\u00fc \u00a0V\u0259t\u0259ninin \u00a0v\u0259 \u00a0xalq\u0131n\u0131n \u00a0t\u0259r\u0259qqisin\u0259 \u00a0h\u0259sr etmi\u015f \u00a0dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin \u2013 \u00fcmummilli \u00a0lider \u00a0Heyd\u0259r \u00a0\u018fliyevin v\u0259fal\u0131 \u00f6m\u00fcr- g\u00fcn yolda\u015f\u0131, s\u0259daq\u0259tli dostu v\u0259 etibarl\u0131 silahda\u015f\u0131 olmu\u015fdur<br \/>\n\u00c7ox g\u00fccl\u00fc bir xarakter\u0259 malik olan bu n\u0259cib insan h\u0259tta \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son g\u00fcnl\u0259rini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bil\u0259nd\u0259 bel\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn g\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u00e7in\u0259 dik baxma\u011f\u0131 bacarm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n1985-ci il aprel ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 Moskva \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259fat ed\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n c\u0259naz\u0259si 1994-c\u00fc ild\u0259 Moskvan\u0131n Novo-Devi\u00e7ye q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131ndan Bak\u0131ya g\u0259tiril\u0259r\u0259k, F\u0259xri xiyabanda &#8211; atas\u0131n\u0131n m\u0259zar\u0259 yan\u0131nda d\u0259fn olunmu\u015fdur. B\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc insanlara xidm\u0259t i\u015fin\u0259 s\u0259rf etmi\u015f bir insan\u0131n bu g\u00fcn aram\u0131zda olmamas\u0131na inanmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. F\u0259q\u0259t, g\u00f6rk\u0259mli alimin, xeyirxah insan\u0131n, qay\u011f\u0131ke\u015f anan\u0131n ad\u0131n\u0131n q\u0259dirbil\u0259n xalq\u0131m\u0131z\u0131n yadda\u015f\u0131nda \u0259b\u0259di h\u0259kk olunmas\u0131 bu g\u00fcn h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259s\u0259lliverici m\u0259qamd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>\u00a0 H\u00f6rm\u0259tl\u0259 an\u0131r\u0131q!<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>trend.az<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr ya\u015famaq h\u0259r insan\u0131n taleyin\u0259 yaz\u0131lm\u0131r. El\u0259 insanlar var ki, onlar\u0131n \u00f6m\u00fcr yolu g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin h\u0259yat\u0131na i\u015f\u0131q sa\u00e7\u0131r, xalqa t\u00fck\u0259nm\u0259z bir x\u0259zin\u0259 b\u0259x\u015f edir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fm\u0259kdar Elm Xadimi, tibb elml\u0259ri doktoru, Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n akademiki Z\u0259rif\u0259 \u018fziz q\u0131z\u0131 \u018fliyeva 1923-c\u00fc il aprelin 28-d\u0259 \u015e\u0259rur rayonunun \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Sonra Moskva \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 M\u0259rk\u0259zi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":44113,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44110"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44110"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44114,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44110\/revisions\/44114"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44113"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}