{"id":44325,"date":"2023-05-10T13:28:11","date_gmt":"2023-05-10T09:28:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=44325"},"modified":"2023-05-10T13:28:12","modified_gmt":"2023-05-10T09:28:12","slug":"umummilli-lider-heyd%c9%99r-%c9%99liyev-dovl%c9%99t%c9%99-v%c9%99-xalqa-xidm%c9%99tin-ali-meyarini-yaratmis-tarixi-s%c9%99xsiyy%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/05\/10\/umummilli-lider-heyd%c9%99r-%c9%99liyev-dovl%c9%99t%c9%99-v%c9%99-xalqa-xidm%c9%99tin-ali-meyarini-yaratmis-tarixi-s%c9%99xsiyy%c9%99t\/","title":{"rendered":"\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev &#8211; d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 xalqa xidm\u0259tin ali meyar\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t"},"content":{"rendered":"\n<p>Bu g\u00fcn xalq\u0131m\u0131z d\u00fcnya miqyasl\u0131 d\u00f6vl\u0259t xadimi, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin banisi Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 100 illik yubileyini b\u00f6y\u00fck t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131na Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcdrik lider, xilaskar, n\u0259h\u0259ng quruculuq i\u015fl\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi, h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 V\u0259t\u0259n\u0259 s\u0259daq\u0259tin, ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ali meyar\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi h\u0259kk olunub.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin 2022-ci il 29 sentyabr tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 2023-c\u00fc ilin \u201cHeyd\u0259r \u018fliyev \u0130li\u201d elan olunmas\u0131 m\u00fcasir tariximizin h\u0259lledici an\u0131nda, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k taleyinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiyi m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u00f6vrd\u0259 m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f Ulu \u00d6nd\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin verdiyi y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tdir. Ke\u00e7diyi z\u0259ngin h\u0259yat yolu, V\u0259t\u0259n v\u0259 xalq qar\u015f\u0131s\u0131nda misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri Heyd\u0259r \u018fliyevi \u00f6z tarixi, milli d\u0259y\u0259rl\u0259ri, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 f\u0259xr ed\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evirmi\u015fdir.<\/strong>&nbsp;\u018fminlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, onun b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc \u00f6z xalq\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6rd\u00fcy\u00fc misilsiz i\u015fl\u0259rd\u0259 bilavasit\u0259 \u0259ksini tap\u0131b. \u00dcmummilli Lider tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259d\u0259n v\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u0259suliyy\u0259tini \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k onlar\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259llin\u0259 nail olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259l\u0259 1969-cu ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan ke\u00e7mi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n sol\u011fun m\u0259nz\u0259r\u0259y\u0259 malik aqrar respublikalar\u0131ndan biri idi. D\u00f6vr\u00fcn b\u00fct\u00fcn m\u0259hrumiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0131sa zamanda i\u015f\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f n\u0259h\u0259ng potensial Az\u0259rbaycan\u0131 ittifaq miqyas\u0131nda inki\u015faf ed\u0259n n\u00fcfuzlu respublikaya \u00e7evirdi, \u00f6lk\u0259 h\u0259yat\u0131nda sosial-iqtisadi, m\u0259d\u0259ni y\u00fcks\u0259li\u015f ba\u015f verdi. Bu d\u00f6vrd\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 s\u0259nayed\u0259 \u0259sas fondlar\u0131n 69 faizi yenil\u0259ndi, 250-d\u0259n \u00e7ox zavod, fabrik istifad\u0259y\u0259 verildi. \u018fg\u0259r 1969-cu il\u0259d\u0259k olan d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda 735 b\u00f6y\u00fck s\u0259naye obyekti tikilmi\u015fdis\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 onlar\u0131n say\u0131 1048-\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. S\u0259naye istehsal\u0131 v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda \u0259m\u0259k m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 2 d\u0259f\u0259 artd\u0131, xalq t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda g\u0259lir \u00fcmumittifaq g\u00f6st\u0259ricisini 2 d\u0259f\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259di.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6lk\u0259mizin kadr potensial\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 heyr\u0259tamizdir. M\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259rin g\u0259rgin s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 1971-ci ild\u0259 Bak\u0131da C.Nax\u00e7\u0131vanski ad\u0131na Respublika orta ixtisasla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f internat m\u0259kt\u0259bi yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 milli h\u0259rbi kadrlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. SSR\u0130-nin 50-d\u0259n art\u0131q \u015f\u0259h\u0259rinin 170-d\u0259n \u00e7ox n\u00fcfuzlu ali m\u0259kt\u0259bind\u0259 respublikada \u0259n \u00e7ox ehtiyac duyulan 250-d\u0259n art\u0131q ixtisas \u00fczr\u0259 17 min\u0259d\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259ncin t\u0259hsil almas\u0131 t\u0259min olundu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovet kommunist ideologiyas\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycanda sosial, iqtisadi, elmi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 ciddi u\u011furlar \u0259ld\u0259 edilm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, milli-m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131, milli yadda\u015f\u0131n t\u0259dric\u0259n dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si v\u0259 milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rkin inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u0259m\u0259li add\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Prezident \u0130lham \u018fliyev Ulu \u00d6nd\u0259rin h\u0259min d\u00f6vrd\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda deyib: \u201cHeyd\u0259r \u018fliyev h\u0259mi\u015f\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n maraqlar\u0131n\u0131 qoruyan bir \u015f\u0259xs olmu\u015fdur v\u0259 bunu zamana, siyasi v\u0259ziyy\u0259t\u0259 baxmayaraq etmi\u015fdir. Sovet Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00f6n\u0259mind\u0259 10 ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri olanda v\u0259 h\u0259tta ideoloji \u0259ng\u0259ll\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 o, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n maraqlar\u0131n\u0131 qoruyurdu v\u0259 milli kimliyimizi saxlaya bilm\u0259yimiz \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Yetmi\u015finci ill\u0259rd\u0259 v\u0259 s\u0259ks\u0259ninci ill\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 onun t\u0259r\u0259find\u0259n at\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7ox add\u0131ma n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, onlar Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nmi\u015fdir\u201d. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli-m\u0259d\u0259ni irsinin qorunub saxlanmas\u0131na, bu irsin formala\u015fmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck rolu olan tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259k diqq\u0259t ay\u0131r\u0131b. 1970-ci ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq Ulu \u00d6nd\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 g\u00f6rk\u0259mli s\u00f6z ustalar\u0131n\u0131n, alim v\u0259 m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rin yubileyl\u0259ri t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131, \u0130mad\u0259ddin N\u0259siminin 600 illik yubileyi 1973-c\u00fc ild\u0259 UNESCO s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ke\u00e7irildi, 1930-cu ill\u0259rin siyasi repressiyalar\u0131n\u0131n qurban\u0131 olmu\u015f b\u00f6y\u00fck \u015fair H\u00fcseyn Cavidin c\u0259naz\u0259si 1982-ci ild\u0259 uzaq Sibird\u0259n do\u011fma v\u0259t\u0259ni Nax\u00e7\u0131vana g\u0259tirildi. 1978-ci il Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusunda t\u0259sbit olunmas\u0131 \u00dcmummilli Liderin xalq\u0131m\u0131z qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r y\u00fcks\u0259k \u015f\u0259xsi keyfiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 respublikada \u0259ld\u0259 etdiyi b\u00f6y\u00fck u\u011furlar say\u0259sind\u0259 \u0130ttifaq miqyas\u0131nda \u015f\u00f6hr\u0259t qazand\u0131 v\u0259 1982-ci ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin Siyasi B\u00fcrosunun \u00fczv\u00fc se\u00e7il\u0259r\u0259k SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin birinci m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edildi. Heyd\u0259r \u018fliyev bu d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycana x\u00fcsusi diqq\u0259t ay\u0131rd\u0131, verdiyi ard\u0131c\u0131l tap\u015f\u0131r\u0131qlar, q\u0259bul etdiyi q\u0259rarlar onun do\u011fma V\u0259t\u0259ni \u00fc\u00e7\u00fcn xidm\u0259tinin n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259sini t\u0259\u015fkil etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r bir xalq\u0131n tarixind\u0259 ke\u015fm\u0259ke\u015fli d\u00f6vrl\u0259r olub, lakin onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 he\u00e7 d\u0259 bu s\u0131naqdan u\u011furla \u00e7\u0131xa bilm\u0259yib. Tarixd\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin rolunu ara\u015fd\u0131ran \u0259ks\u0259r t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n \u00fcmumi r\u0259yin\u0259 \u0259sas\u0259n, bel\u0259 hallarda hadis\u0259l\u0259ri d\u00fczg\u00fcn t\u0259hlil edib, qiym\u0259tl\u0259ndirib z\u0259ruri add\u0131mlar atma\u011f\u0131, q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259yi bacaran liderl\u0259rin olmas\u0131 h\u0259lledici \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n biridir. Onlar haql\u0131 olaraq f\u0259rdi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin v\u0259 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259nin liderin xarakterini v\u0259 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 izah etdiyini bildirirl\u0259r. Dem\u0259li, ist\u0259nil\u0259n hadis\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259t f\u0259rdl\u0259rin xarakterin\u0259, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 uy\u011fun olaraq d\u0259yi\u015fir v\u0259 f\u0259rqli m\u0259zmunda \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir.&nbsp;<strong>Heyd\u0259r \u018fliyevin Qanl\u0131 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rinin s\u0259h\u0259ri g\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 g\u0259lm\u0259si, sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n Bak\u0131da t\u00f6r\u0259tdiyi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 v\u0259 s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 q\u0131namas\u0131 onun b\u00f6y\u00fck v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyinin ifad\u0259si idi. M\u0259hz bu v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik Heyd\u0259r \u018fliyevi Moskvadan Bak\u0131ya, oradan is\u0259 do\u011fulub b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fc Nax\u00e7\u0131vana apard\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fcbali\u011f\u0259siz dem\u0259k olar ki, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan\u0131n ke\u00e7diyi yolun h\u0259r bir m\u0259rh\u0259l\u0259sinin \u0259sas\u0131nda 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 tarixi missiya il\u0259 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015f \u00dcmummilli Liderin uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131, h\u0259m daxili siyasi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq sistemin qanunauy\u011funluqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alan milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik strategiyas\u0131 dayan\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Politoloji n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si xalqlar\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 yolunda d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si hesab olunsa da, Ulu \u00d6nd\u0259rin d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi \u201ch\u0259qiqi m\u00fcst\u0259qilliyi qoruyub saxlamaq onu \u0259ld\u0259 etm\u0259kd\u0259n qat-qat \u00e7\u0259tindir\u201d. Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fchas\u0131 do\u011fma V\u0259t\u0259ni da\u011f\u0131lmaq t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n xilas etm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259di, o, daha b\u00f6y\u00fck amal &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259qiqi m\u00fcst\u0259qilliyi u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131, b\u00fct\u00fcn bilik v\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131, imkanlar\u0131n\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r ed\u0259r\u0259k bu m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259b\u0259di v\u0259 d\u00f6nm\u0259z etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 burax\u0131lan s\u0259hvl\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b tarixi-siyasi \u015f\u0259raitd\u0259 v\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n geosiyasi m\u00fchitd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 ciddi t\u0259hdid v\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flarla \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoymu\u015f, \u00f6lk\u0259ni u\u00e7urumun astanas\u0131na s\u00fcr\u00fckl\u0259mi\u015fdi. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc, m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin cinay\u0259tkar s\u0259ri\u015ft\u0259sizliyi, xarici amill\u0259rin t\u0259siri alt\u0131nda m\u0259rk\u0259zd\u0259nqa\u00e7ma meyill\u0259rinin g\u00fccl\u0259nm\u0259si, daxili silahl\u0131 qar\u015f\u0131durman\u0131n t\u0259dric\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00f6lk\u0259mizin \u00fczl\u0259\u015fdiyi probleml\u0259rin b\u00f6y\u00fck miqyas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verirdi. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, 1992-ci ild\u0259 istehlak qiym\u0259tl\u0259ri 1991-ci il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 10 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox, 1993-c\u00fc ild\u0259 1992-ci il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 12,3 d\u0259f\u0259 artd\u0131, \u00fcmumi daxili m\u0259hsul h\u0259r il orta hesabla 16,5 faiz, \u0259halinin pul g\u0259lirl\u0259ri 3,3 d\u0259f\u0259, \u0259m\u0259khaqlar\u0131 is\u0259 5,7 d\u0259f\u0259 azald\u0131. M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n faiz d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259ri 250 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131, milli valyuta ucuzla\u015faraq Rusiya rubluna nisb\u0259td\u0259 9 d\u0259f\u0259, AB\u015e dollar\u0131na nisb\u0259td\u0259 is\u0259 245 d\u0259f\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259 olmu\u015f q\u00fcvv\u0259l\u0259rin u\u011fursuzlu\u011fu v\u0259 z\u0259if c\u0259h\u0259ti ondan ibar\u0259t idi ki, onlar n\u0259 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, n\u0259 regionda, n\u0259 d\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259n prosesl\u0259ri, yeni d\u00fcnya nizam\u0131n\u0131 v\u0259 bu nizamda Az\u0259rbaycan\u0131n yerini t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bilmirdil\u0259r. \u0130ctimai-siyasi sabitliyi t\u0259min etm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, daxild\u0259 g\u0259rginliyi art\u0131ran add\u0131mlar at\u0131l\u0131r, s\u0259ri\u015ft\u0259siz kadrlar\u0131n \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131 h\u0259l\u0259 d\u00f6vl\u0259tin formala\u015fmam\u0131\u015f idar\u0259\u00e7ilik sistemin\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t institutlar\u0131n\u0131n funksionall\u0131\u011f\u0131na z\u0259rb\u0259 vurur, h\u0259rbi v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259lli sistemli yana\u015fma t\u0259l\u0259b etdiyi halda, silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 terror ab-havas\u0131 yarad\u0131r, xarici siyas\u0259t prioritetl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259d\u0259n beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f u\u011fursuz add\u0131mlar at\u0131l\u0131rd\u0131. Bu c\u00fcr \u015f\u0259raitd\u0259 sosial-iqtisadi, h\u00fcquqi islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259n dan\u0131\u015fmaq bel\u0259 m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Zaman d\u00f6vl\u0259tin q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn prioritetl\u0259rinin, qar\u015f\u0131da duran v\u0259zif\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sini v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn potensial\u0131n\u0131n, maddi-m\u0259n\u0259vi resurslar\u0131n bu v\u0259zif\u0259l\u0259rin icras\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259f\u0259rb\u0259r olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Respublikada a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259tin h\u00f6km s\u00fcrd\u00fcy\u00fc bir d\u00f6vrd\u0259 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t \u00f6lk\u0259ni f\u0259lak\u0259t\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259y\u0259n probleml\u0259ri aradan qald\u0131rmaq \u0259v\u0259zin\u0259, blokadada olan v\u0259 m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259yl\u0259ri say\u0259sind\u0259 ayaq \u00fcst\u0259 dayanan Nax\u00e7\u0131van MR-d\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti g\u0259rginl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rirdi. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 2021-ci il may\u0131n 10-da Nax\u00e7\u0131van MR-\u0259 s\u0259f\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Televiziyas\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 h\u0259min d\u00f6vr\u00fc ayd\u0131n t\u0259svir edir: \u201cNax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas hiss\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259ni itirmi\u015fdi. Erm\u0259nil\u0259r Nax\u00e7\u0131van\u0131 blokadaya alm\u0131\u015fd\u0131lar. \u00dc\u00e7 t\u0259r\u0259fd\u0259n Nax\u00e7\u0131van Erm\u0259nistanla \u0259hat\u0259 olunur. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131 qorumaq, m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259ni yerin\u0259 oturtmaq Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. O vaxt hakimiyy\u0259td\u0259 olan AXC-M\u00fcsavat c\u00fctl\u00fcy\u00fc b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r etmi\u015fdi ki, Nax\u00e7\u0131vanda Heyd\u0259r \u018fliyevi devirsinl\u0259r, \u00f6z marionetl\u0259rini g\u0259tirsinl\u0259r v\u0259 faktiki olaraq Nax\u00e7\u0131van\u0131 da erm\u0259nil\u0259r\u0259 ba\u011f\u0131\u015flas\u0131nlar. Onlar buna da haz\u0131r idil\u0259r, t\u0259ki Heyd\u0259r \u018fliyev amili Az\u0259rbaycan siyas\u0259tind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcls\u00fcn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancaq&nbsp;<strong>\u00dcmummilli Lider n\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n muxtar respublikan\u0131n \u0259razil\u0259rini i\u015f\u011fal etm\u0259k planlar\u0131n\u0131n, n\u0259 d\u0259 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin m\u0259krli niyy\u0259tl\u0259rinin realla\u015fmas\u0131na imkan verdi. Ulu \u00d6nd\u0259r Nax\u00e7\u0131van kimi strateji co\u011frafi \u0259razinin qorunmas\u0131, \u0259halinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si, sosial probleml\u0259rinin h\u0259lli il\u0259 yana\u015f\u0131, \u00fcmumilikd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlaliyy\u0259ti u\u011frunda g\u0259rgin m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qalxd\u0131.<\/strong>&nbsp;1990-c\u0131 il noyabr\u0131n 17-d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 i\u015f\u0259 ba\u015flayan 12-ci \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131van Ali Sovetinin 1-ci sessiyas\u0131nda \u201cNax\u00e7\u0131van MSSR-in ad\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d, \u201cNax\u00e7\u0131van MR Ali D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti orqan\u0131 haqq\u0131nda\u201d, \u201cNax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259ri haqq\u0131nda\u201d q\u0259rarlar q\u0259bul olundu, muxtar respublikan\u0131n ad\u0131ndan \u201csovet\u201d, \u201csosialist\u201d s\u00f6zl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131 Nax\u00e7\u0131van MR-in d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 kimi t\u0259sdiq edildi. Az\u0259rbaycan Ali Soveti qar\u015f\u0131s\u0131nda v\u0259sat\u0259t qald\u0131r\u0131ld\u0131 ki, ox\u015far q\u0259rar respublika miqyas\u0131nda q\u0259bul edilsin. Bu, Ulu \u00d6nd\u0259rin V\u0259t\u0259n qar\u015f\u0131s\u0131nda n\u00f6vb\u0259ti tarixi xidm\u0259ti idi.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259bii ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 apar\u0131lan g\u0259rgin m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 ziyal\u0131lar, c\u0259miyy\u0259tin g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, s\u0131ravi v\u0259t\u0259nda\u015flar kimin \u00f6lk\u0259ni f\u0259lak\u0259td\u0259n xilas ed\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual vermirdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki c\u0259miyy\u0259timizin yekdil r\u0259yi ondan ibar\u0259t idi ki, yaln\u0131z m\u00fcdrik \u015f\u0259xsiyy\u0259t, b\u00f6y\u00fck siyasi t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik Heyd\u0259r \u018fliyev bu missiyan\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb Az\u0259rbaycan\u0131 a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259n xilas ed\u0259, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizi qoruyub saxlaya bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>1993-c\u00fc il iyunun 9-da xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 Bak\u0131ya qay\u0131dan Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcdrik siyas\u0259ti, q\u0259tiyy\u0259ti v\u0259 yenilm\u0259z irad\u0259si say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri d\u0259f ed\u0259 bildi, silahl\u0131 qar\u015f\u0131durmaya son qoyuldu, d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi c\u0259hdl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131, siyasi m\u00fcbariz\u0259nin sivil v\u0259 konstitusion \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 davam etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259saslar yarad\u0131ld\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r b\u00fct\u00fcn m\u0259suliyy\u0259ti \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259tin yax\u0131n v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli h\u0259d\u0259fl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi, c\u0259miyy\u0259tin, ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin yeni \u0259saslarla transformasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 z\u0259ruri resurslar\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r etdi v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ard\u0131c\u0131l inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn siyasi-iqtisadi baza formala\u015fd\u0131rd\u0131. 1995-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n yeni Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edildi v\u0259 h\u00fcquqi islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ba\u015fland\u0131. \u0130flic v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7ilik sistemi yenid\u0259n quruldu, d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n i\u015fin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 meyarlar, t\u0259l\u0259bl\u0259r d\u0259yi\u015fdi. Ulu \u00d6nd\u0259r b\u0259yan edirdi: \u201cXalq\u0131n, mill\u0259tin m\u0259nafeyini h\u0259r bir k\u0259sin m\u0259nafeyind\u0259n \u00fcst\u00fcn tutmaq laz\u0131md\u0131r\u201d.&nbsp;<strong>Heyd\u0259r \u018fliyev q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimizi b\u0259rpa etm\u0259kl\u0259 yenid\u0259n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 qovu\u015fmu\u015f d\u00f6vl\u0259timizin m\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259ll\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 ard\u0131c\u0131l inki\u015faf\u0131na nail oldu. B\u0259li, bizim taleyimiz tam f\u0259rqli ola bil\u0259rdi, lakin 1993-c\u00fc ilin d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimiz\u0259 yenid\u0259n n\u0259f\u0259s verdi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n qurtulu\u015f salnam\u0259sinin parlaq s\u0259hif\u0259sini a\u00e7d\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 respublikalar aras\u0131nda qurulan qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rin pozulmas\u0131 v\u0259 daxild\u0259 k\u0259skinl\u0259\u015fmi\u015f t\u0259n\u0259zz\u00fcl faktiki olaraq iqtisadi siyas\u0259tin k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sini v\u0259 yeni iqtisadi inki\u015faf modelinin t\u0259tbiqini t\u0259l\u0259b edirdi. Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259klif etdiyi model iki m\u00fch\u00fcm s\u00fctuna \u0259saslan\u0131rd\u0131: iqtisadi sah\u0259d\u0259 yeni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri formala\u015fd\u0131racaq islahatlar v\u0259 milli inki\u015faf\u0131n t\u0259m\u0259lini t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k yeni neft strategiyas\u0131. K\u00f6hn\u0259 iqtisadi modelin iflasa u\u011frad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u201cv\u0259h\u015fi kapitalizm\u201d prinsipl\u0259rinin geni\u015f ayaq a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 bir \u015f\u0259raitd\u0259 ke\u00e7id iqtisadiyyat\u0131 d\u00f6vr\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259tin t\u0259nziml\u0259yici funksiyas\u0131n\u0131n saxlanmas\u0131 z\u0259ruri idi. Bu, h\u0259m d\u00f6vl\u0259tin y\u00f6nl\u0259ndirici f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ehtiyac duyan iqtisadiyyat\u0131n tarazl\u0131 inki\u015faf\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirirdi, h\u0259m v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n sosial rifah\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131nda d\u00f6vl\u0259tin birba\u015fa i\u015ftirak\u0131n\u0131 t\u0259min edirdi, h\u0259m d\u0259 ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 milli iqtisadiyyat\u0131 qloballa\u015fman\u0131n \u201cda\u011f\u0131d\u0131c\u0131 t\u0259siri\u201dnd\u0259n qoruyurdu. N\u0259z\u0259ri m\u00fcst\u0259vid\u0259 d\u00f6vl\u0259tin bu proses\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 edib-etm\u0259m\u0259si h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fczakir\u0259 predmetidir, b\u0259z\u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r t\u0259r\u0259fin arqumentl\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Lakin m\u0259\u015fhur iqtisad\u00e7\u0131, Nobel m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 Jozef Stiqlitsin qeyd etdiyi kimi, \u201cbazar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131\u201d Adam Smitin klassik \u201cg\u00f6r\u00fcnm\u0259z \u0259l\u201d ideyas\u0131na \u0259saslanan modell\u0259rin reall\u0131\u011f\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini tam \u0259hat\u0259 etm\u0259diyini g\u00f6st\u0259rir v\u0259 iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tin dinamikas\u0131na \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r g\u0259tir\u0259n d\u00f6vl\u0259tin rolunu qa\u00e7\u0131lmaz edir.&nbsp;<strong>Az\u0259rbaycanda ke\u00e7id iqtisadiyyat\u0131 d\u00f6vr\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klif olunan v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n inki\u015faf modeli beyn\u0259lxalq iqtisadi sistemin \u201camans\u0131z r\u0259qab\u0259t\u201d v\u0259 \u201c\u0259dal\u0259tsiz m\u00fcbariz\u0259\u201d reall\u0131qlar\u0131 fonunda islahatlar\u0131n ciddi f\u0259sadlar olmadan realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri bazan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin inki\u015faf strategiyas\u0131 iqtisadi subyektl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259t m\u00fchitini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, d\u00f6vl\u0259tin uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 ehtiyac duyulan maliyy\u0259 resurslar\u0131 il\u0259 t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 hesablanm\u0131\u015fd\u0131. Bu m\u0259nada 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 neft \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik hadis\u0259 olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131n fundamentini t\u0259\u015fkil etdi. N\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin h\u00fcquqi statusunun t\u0259yin edilm\u0259m\u0259si, n\u0259 d\u0259 regional geosiyasi m\u00fchitin ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil ed\u0259n maraqlar\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259rin irad\u0259sini d\u0259yi\u015fdir\u0259 bildi. Xarici s\u0259rmay\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131lan X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda \u201cAz\u0259ri\u201d, \u201c\u00c7\u0131raq\u201d v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yataqlar\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nilm\u0259si, 2002-ci ild\u0259 \u00e7oxlar\u0131n\u0131n x\u0259yal hesab etdiyi Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan \u0259sas neft ixrac boru k\u0259m\u0259rinin t\u0259m\u0259linin qoyulmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259miz m\u00fch\u00fcm karbohidrogen ixracat\u00e7\u0131s\u0131na v\u0259 enerji d\u0259hlizin\u0259 \u00e7evrildi. Neft v\u0259 qaz resurslar\u0131ndan \u0259ld\u0259 edil\u0259n v\u0259saitl\u0259rin s\u0259m\u0259r\u0259li idar\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 1999-cu ild\u0259 D\u00f6vl\u0259t Neft Fondunun yarad\u0131lmas\u0131 milli neft strategiyas\u0131n\u0131n \u00fcmumi m\u0259nz\u0259r\u0259sini tamamlayan v\u0259 onu sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n s\u00fctununa \u00e7evir\u0259n m\u00fch\u00fcm q\u0259rar oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin iqtisadi strategiyas\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00fcmumi daxili m\u0259hsul 1996-2002-ci ill\u0259rd\u0259 71 faiz artd\u0131. 2002-ci ild\u0259 \u0259sas kapitala y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f investisiyan\u0131n h\u0259cmi 1993-c\u00fc il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 36,3 d\u0259f\u0259 \u00e7oxald\u0131. \u018fg\u0259r 1993-c\u00fc ild\u0259 60 xarici \u00f6lk\u0259 il\u0259 ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri qurulmu\u015fdusa, 2002-ci ild\u0259 bu \u0259laq\u0259l\u0259rin co\u011frafiyas\u0131 geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k 128 d\u00f6vl\u0259ti \u0259hat\u0259 etdi. Yaxud 1996-c\u0131 ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 602 xarici investisiyal\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdis\u0259, 2002-ci ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m 3,5 d\u0259f\u0259 artaraq 2104-\u0259 \u00e7atd\u0131. 2002-ci ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin b\u00fct\u00fcn m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n daxil olan g\u0259lirl\u0259ri 1993-c\u00fc il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 85,1 d\u0259f\u0259 artd\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r \u0259halinin sosial rifah\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sini daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlayaraq 1993-2003-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 sosial inki\u015faf\u0131n t\u0259min olunmas\u0131, \u0259halinin rifah hal\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 60-dan \u00e7ox s\u0259n\u0259d imzalad\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259 1995-2003-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 pensiya v\u0259 m\u00fcavin\u0259tl\u0259rin orta ayl\u0131q m\u0259bl\u0259\u011fi 8 d\u0259f\u0259, orta ayl\u0131q \u0259m\u0259khaqq\u0131 6 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox artd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00dcmummilli Liderin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi f\u0259al xarici siyas\u0259t Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyini v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini daha da g\u00fccl\u0259ndirdi, \u00f6lk\u0259nin b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259rin konfrontasiya meydan\u0131na \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259di, \u0259ksin\u0259, region v\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 maraqlara \u0259saslanan, b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini inki\u015faf etdirdi.<\/strong>&nbsp;Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq h\u00fcququn norma v\u0259 prinsipl\u0259rini r\u0259hb\u0259r tutaraq b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq tribunalarda Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 siyas\u0259tinin if\u015fas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc i\u015f apard\u0131. AT\u018fT-in 1996-c\u0131 ild\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f Lissabon Sammitind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin nizama sal\u0131nmas\u0131n\u0131n prinsipl\u0259ri t\u0259sbit edildi, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqeyinin d\u00fcnya birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcdafi\u0259 olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131m at\u0131ld\u0131, m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n \u0259dal\u0259tli h\u00fcquqi b\u00fcn\u00f6vr\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd edilm\u0259lidir ki, \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq konseptual xarakter alaraq d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri t\u0259nziml\u0259y\u0259n norma v\u0259 qaydalar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirdi. Lakin konkret hallarla ba\u011fl\u0131 onlar\u0131n t\u0259tbiqin\u0259 selektiv yana\u015fma, veril\u0259n q\u0259rarlar\u0131n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin irad\u0259sind\u0259n v\u0259 maraqlar\u0131ndan as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si beyn\u0259lxalq h\u00fcququn aliliyini sars\u0131td\u0131 v\u0259 problemli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 yenid\u0259n \u201ckim g\u00fccl\u00fcd\u00fcr, o da haql\u0131d\u0131r\u201d prinsipi i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fc v\u0259 suveren Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 q\u0131nayan BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259tnam\u0259l\u0259ri bu t\u0259\u015fkilat t\u0259r\u0259find\u0259n he\u00e7 zaman icra edilm\u0259di. Beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 \u0259dal\u0259tsizliyin r\u0259mzin\u0259 \u00e7evril\u0259n m\u00f6vcud ikili standartlar BMT-nin funksionall\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirm\u0259sind\u0259n v\u0259 acizliyind\u0259n qaynaqlan\u0131rd\u0131. M\u00f6vcud \u015f\u0259raitd\u0259&nbsp;<strong>Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259m diplomatik m\u00fcst\u0259vid\u0259 ard\u0131c\u0131l v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u0259r\u0259k bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259m\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirdi, xarici \u0259laq\u0259l\u0259rini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdi v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin \u0259dal\u0259tli h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259rini ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 g\u00fccl\u0259ndirdi, eyni zamanda, iqtisadi dir\u00e7\u0259li\u015fin a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 imkanlardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k nizami ordu quruculu\u011funa x\u00fcsusi diqq\u0259t ay\u0131rd\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 milli ideoloji konsepsiyan\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Qeyd edilm\u0259lidir ki, 200 ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 m\u00fcxt\u0259lif imperiyalar\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n birlik ideyas\u0131 ciddi deformasiyaya u\u011fram\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 bir n\u00f6v ideoloji bo\u015fluq yaranm\u0131\u015fd\u0131. 1990-c\u0131 ill\u0259rin ortalar\u0131nda milli kimlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259rin getdiyi bir vaxtda Heyd\u0259r \u018fliyev b\u00f6y\u00fck uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideyas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc v\u0259 t\u0259\u015fviq etdi. Heyd\u0259r \u018fliyev deyirdi: \u201cBiz m\u00fcst\u0259qilliyimizi yaln\u0131z milli h\u0259mr\u0259ylik \u0259sas\u0131nda qoruyub saxlaya bil\u0259c\u0259yik. Biz Az\u0259rbaycan\u0131n xo\u015fb\u0259xt g\u0259l\u0259c\u0259yini yaln\u0131z bu \u0259sasda t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259yik. M\u0259hz bu \u0259sasda biz Az\u0259rbaycan\u0131 m\u00fcharib\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259n \u00e7\u0131xara bil\u0259c\u0259yik. M\u0259hz bu \u0259sasda biz Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259yik\u201d. Ulu \u00d6nd\u0259rin tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n bu fikirl\u0259ri Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fcnm\u0259z q\u00fcvv\u0259, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizi is\u0259 d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vahid m\u0259kan kimi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irir.&nbsp;<strong>Birl\u0259\u015fdirici amil kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 elmi-ictimai m\u00fczakir\u0259l\u0259rin istiqam\u0259tini t\u0259yin etdi, Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201cm\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 f\u0259xr etmi\u015f\u0259m, bu g\u00fcn d\u0259 f\u0259xr edir\u0259m ki, m\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131yam\u201d ifad\u0259si az\u0259rbaycanl\u0131 milli kimliyini q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evirdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tarix\u00e7il\u0259rin fikrinc\u0259, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z haz\u0131rk\u0131 zaman ondan \u0259vv\u0259lki zaman\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada davam\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir, bu g\u00fcn v\u0259 d\u00fcn\u0259n aras\u0131nda m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 q\u0131r\u0131lmaz ba\u011fl\u0131l\u0131q m\u00f6vcuddur. Bu bax\u0131mdan siyasi-ideoloji varislik Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin son otuz ilini \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u00fcasir inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 milli d\u00f6vl\u0259timizin yenid\u0259n t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc, konsolidasiyas\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259qqisi bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259&nbsp;<strong>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259 b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini qoydu\u011fu m\u00fcasir Az\u0259rbaycan daha sonra Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u00f6y\u00fck yol q\u0259t etdi, onun siyasi irad\u0259si, bacar\u0131ql\u0131 idar\u0259\u00e7iliyi v\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 \u00f6z q\u00fcdr\u0259tinin zirv\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ldi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Son 20 ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ke\u00e7diyi inki\u015faf yolu \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu milli inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n elmi \u0259saslara malik fundamental mahiyy\u0259tini bir daha t\u0259sdiq etdi. Art\u0131q 2003-c\u00fc ilin sonlar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, d\u00fcnyada \u00f6z\u00fcn\u0259 layiqli yer tutmas\u0131, \u00f6lk\u0259d\u0259 sosial probleml\u0259rin h\u0259lli v\u0259 \u0259halinin rifah\u0131n\u0131n daha da yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259d\u0259f\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 D\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131 icra olundu, iqtisadiyyat\u0131n qeyri-neft sektoru inki\u015faf etdirildi, \u00f6lk\u0259nin s\u0259naye potensial\u0131 g\u00fccl\u0259ndirildi, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 sah\u0259l\u0259ri dir\u00e7\u0259ldildi, sosial sah\u0259d\u0259 inqilabi q\u0259rarlar q\u0259bul olundu v\u0259 yerin\u0259 yetirildi. M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn reall\u0131qlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla daim t\u0259kmill\u0259\u015fdiril\u0259n strateji x\u0259ttin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan art\u0131q 2009-cu ild\u0259 iqtisadi ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ba\u015fa vuraraq g\u00fccl\u00fc iqtisadi potensial formala\u015fd\u0131rma\u011fa nail oldu. \u00d6lk\u0259d\u0259 geni\u015f miqyas alm\u0131\u015f quruculuq i\u015fl\u0259rinin m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si olaraq b\u00fct\u00fcn infrastruktur yenil\u0259ndi, \u015f\u0259h\u0259r, k\u0259nd v\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rin simas\u0131 m\u00fcasirl\u0259\u015fdi, c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan \u00f6z t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 il\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131ndan hasil olunan qaz\u0131n beyn\u0259lxalq bazara \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cC\u0259nub Qaz D\u0259hlizi\u201d layih\u0259sini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k d\u00fcnyan\u0131n enerji x\u0259rit\u0259sini d\u0259yi\u015fdirdi v\u0259 Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min ed\u0259n \u0259sas m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrildi. BP \u015firk\u0259ti il\u0259 tarix\u0259 \u201cYeni \u0259srin m\u00fcqavil\u0259si\u201d kimi d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f sazi\u015f imzaland\u0131, enerji sah\u0259sind\u0259 dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irildi. B\u00fct\u00fcn bunlar \u00f6lk\u0259miz\u0259 h\u0259l\u0259 uzun onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 v\u0259saitl\u0259rinin ax\u0131n\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, onun d\u00fcnyada \u0259sas enerji ixracat\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri kimi qalmas\u0131n\u0131 t\u0259min etdi. Co\u011frafi bax\u0131mdan Avropa il\u0259 Asiyan\u0131n, \u015e\u0259rq il\u0259 Q\u0259rbin qovu\u015fu\u011funda yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259qliyyat-kommunikasiya sah\u0259sind\u0259 potensial\u0131n\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131ld\u0131, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u00fcasir n\u0259qliyyat infrastrukturu yarad\u0131ld\u0131. Az\u0259rbaycan \u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k bu layih\u0259l\u0259rin icras\u0131na \u00f6n\u0259mli t\u00f6hf\u0259l\u0259r verdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan f\u0259al v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc diplomatiya h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259laq\u0259l\u0259rini g\u00fccl\u0259ndirdi, \u00e7oxsayl\u0131 yeni t\u0259r\u0259fda\u015flar qazand\u0131, yeni d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q formatlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 oldu, Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131na, Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131na v\u0259 dig\u0259r n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara r\u0259hb\u0259rlik etdi. B\u00f6y\u00fck g\u00fcc v\u0259 n\u00fcfuz sahibin\u0259 \u00e7evril\u0259n, etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi tan\u0131nan \u00f6lk\u0259mizin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r d\u00fcnya miqyas\u0131nda d\u0259st\u0259kl\u0259ndi. B\u00fct\u00fcn bunlar Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini daha geni\u015f co\u011frafiyada d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011fa, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259tini tam if\u015fa etm\u0259y\u0259, apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n bu i\u015f\u011fal\u0131 pisl\u0259y\u0259n q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fccl\u00fc iqtisadi potensial\u0131 m\u00fcasir ordu quruculu\u011funa \u015f\u0259rait yaratd\u0131, Az\u0259rbaycan Ordusu d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 ordular\u0131 s\u0131ras\u0131nda layiqli yer tutdu. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesi formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131, Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rimiz \u0259n m\u00fcasir silah-sursatla t\u0259chiz olundu.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259miyy\u0259timizd\u0259 sosial \u0259dal\u0259t, humanizm prinsipl\u0259rinin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si, sosial sah\u0259nin inki\u015faf\u0131, xalq\u0131m\u0131z\u0131n z\u0259ngin milli-m\u0259d\u0259ni irsinin qorunub saxlanmas\u0131 v\u0259 d\u00fcnyada t\u0259bli\u011fi sah\u0259sind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Birinci vitse-prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n v\u0259 onun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun b\u00f6y\u00fck rolu vard\u0131r. D\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyi sistemind\u0259 operativliyin, \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t almas\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 azt\u0259minatl\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259nin v\u0259 h\u0259ssas qruplar\u0131n probleml\u0259rinin h\u0259lli, keyfiyy\u0259tli t\u0259hsilin, tibbi xidm\u0259tin h\u0259r bir c\u0259miyy\u0259t \u00fczv\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si, n\u0259h\u0259ng beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r zaman\u0131 s\u0259m\u0259r\u0259li idar\u0259etm\u0259 h\u00f6rm\u0259tli Mehriban \u018fliyevan\u0131n \u00e7ox\u015fax\u0259li f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fch\u00fcm bir hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u00e7oxsayl\u0131 layih\u0259l\u0259r m\u0259d\u0259ni irsimizin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, b\u0259rpas\u0131, qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011fi i\u015fin\u0259, sosial, ekoloji v\u0259 dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 g\u00fccl\u00fc d\u0259st\u0259kdir. Fondun m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259dbirl\u0259r \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri m\u0259d\u0259ni irsin qorunub saxlanmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 olmaqla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnyada sivilizasiyalararas\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 dialoq m\u0259kan\u0131 kimi tan\u0131nmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi siyasi kurs xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259mr\u0259yliyinin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sini, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n vahid m\u0259qs\u0259d u\u011frunda s\u0131x birliyini t\u0259min etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Prezident \u0130lham \u018fliyevin hakimiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu ikinci onilliyin sonlar\u0131nda Az\u0259rbaycan iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi g\u00fcc\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 potensial\u0131 realla\u015fd\u0131raraq, f\u0259al diplomatiyan\u0131n u\u011furlar\u0131n\u0131 praktiki m\u00fcst\u0259viy\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn verdiyi imkanlardan yararlanaraq tarixi \u0259dal\u0259ti b\u0259rpa etm\u0259k imkan\u0131 qazand\u0131. Erm\u0259nistan\u0131n g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 artan ambisiyalar\u0131, qeyri-konstruktiv davran\u0131\u015flar\u0131, x\u00fcsusil\u0259 ard\u0131c\u0131l t\u0259xribatlar\u0131 bu tarixi v\u0259zif\u0259nin yerin\u0259 yetirilm\u0259sini daha da asanla\u015fd\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259xribatlar\u0131na cavab olaraq v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 h\u00fcququndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k 44 g\u00fcn davam ed\u0259n V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 tarixi \u0259dal\u0259ti b\u0259rpa etdi. Az\u0259rbaycan h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn t\u0259l\u0259bl\u0259ri v\u0259 m\u00f6vcud qaydalar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259, l\u0259yaq\u0259tl\u0259 apard\u0131, m\u00fclki \u0259halini h\u0259d\u0259f\u0259 alan, qada\u011fan olunmu\u015f silahlardan istifad\u0259 ed\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 cavab verdi. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259ri alt\u0131nda kapitulyasiya akt\u0131n\u0131 imzalamas\u0131 tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zla, V\u0259t\u0259nimizin bir par\u00e7as\u0131 il\u0259 ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131za son qoydu.&nbsp;<strong>M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan, Prezident \u0130lham \u018fliyev ata v\u0259siyy\u0259tini yerin\u0259 yetir\u0259r\u0259k \u015eu\u015fan\u0131 azad etdi v\u0259 \u00dcmummilli Liderin, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck arzusunu h\u0259yata ke\u00e7irdi.<\/strong>&nbsp;Prezident \u0130lham \u018fliyev deyib: \u201cHeyd\u0259r \u018fliyevin \u0259n b\u00f6y\u00fck arzusu \u015eu\u015fan\u0131 azad g\u00f6rm\u0259k idi v\u0259 biz onun arzusunu ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdik. Biz bununla f\u0259xr edirik, biz buna sevinirik. T\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 yox, b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar buna sevinir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 bizim Q\u0259l\u0259b\u0259mizl\u0259 q\u00fcrur duyurlar. Bu, \u0259dal\u0259tin, tarixi \u0259dal\u0259tin b\u0259rpa olunmas\u0131n\u0131n, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn q\u0259l\u0259b\u0259si idi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu tarixi Z\u0259f\u0259r d\u0259rin z\u0259kaya v\u0259 iti t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u0259 malik, b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc xalq\u0131na xidm\u0259t\u0259 h\u0259sr etmi\u015f Heyd\u0259r \u018fliyevin milli inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n, siyasi-ideoloji varisliyin m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259sidir. Ulu \u00d6nd\u0259rin q\u0259tiyy\u0259tli, inaml\u0131 v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f q\u0259rarlar\u0131 say\u0259sind\u0259 yenid\u0259n dir\u00e7\u0259lib g\u00fccl\u0259nmi\u015f m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Prezident \u0130lham \u018fliyevin liderliyi il\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin konfiqurasiyas\u0131nda m\u00fch\u00fcm aktora, regionda sabitliyin v\u0259 inki\u015faf\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev qeyd edib: \u201cHeyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan tarixind\u0259ki rolunun \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259tini, b\u0259lk\u0259 d\u0259 indi tam dem\u0259k \u00e7\u0259tindir. Vaxt ke\u00e7dikc\u0259, zaman ke\u00e7dikc\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyevin f\u0259aliyy\u0259ti dol\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hlil olunandan sonra biz bu insan\u0131n \u0259z\u0259m\u0259tini, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259ni daha da yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u0259c\u0259yik\u201d. Ulu \u00d6nd\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 siyasi irsi h\u0259l\u0259 uzun d\u00f6vr bundan sonra geni\u015f v\u0259 \u0259trafl\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lacaq, onun konseptual fikirl\u0259ri, tarixi q\u0259rarlar\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 baza rolunu oynayacaqd\u0131r. M\u00fcbali\u011f\u0259siz dem\u0259k olar ki,\u00a0<strong>\u00dcmummilli Liderin f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259si, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259si, z\u0259ngin siyasi irsi onu d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn fenomeni statusuna y\u00fcks\u0259ltdiyi kimi, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259y\u0259, m\u0259kt\u0259b\u0259 \u00e7evirdi. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n xalq\u0131m\u0131z Heyd\u0259r \u018fliyevin xatir\u0259sini \u0259ziz tutur, onu minn\u0259tdarl\u0131qla an\u0131r v\u0259 100 illik yubileyini \u0259sl bayram kimi qeyd edir. Heyd\u0259r \u018fliyev daim az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0259lbind\u0259 ya\u015fayacaq, onun ad\u0131 h\u0259r zaman milli f\u0259xar\u0259t r\u0259mzi kimi \u00e7\u0259kil\u0259c\u0259kdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/azertag.az\">azertag.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn xalq\u0131m\u0131z d\u00fcnya miqyasl\u0131 d\u00f6vl\u0259t xadimi, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin banisi Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 100 illik yubileyini b\u00f6y\u00fck t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131na Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcdrik lider, xilaskar, n\u0259h\u0259ng quruculuq i\u015fl\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi, h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 V\u0259t\u0259n\u0259 s\u0259daq\u0259tin, ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ali meyar\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi h\u0259kk olunub. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44325"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44325"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44325\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44326,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44325\/revisions\/44326"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44325"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44325"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44325"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}