{"id":44358,"date":"2023-05-11T17:36:44","date_gmt":"2023-05-11T13:36:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=44358"},"modified":"2023-05-11T17:36:45","modified_gmt":"2023-05-11T13:36:45","slug":"t%c9%99hsilimizin-himay%c9%99dari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/05\/11\/t%c9%99hsilimizin-himay%c9%99dari\/","title":{"rendered":"T\u0259hsilimizin himay\u0259dar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 t\u0259hsil!\u201d. Bu iki m\u0259fhum bir-birin\u0259 \u00e7ox ba\u011fl\u0131 olan, ayr\u0131lmaz k\u0259lamlard\u0131r! G\u00fcman etmir\u0259m ki, h\u0259yat\u0131m\u0131n bilavasit\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bu sah\u0259 il\u0259 daim m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fuma g\u00f6r\u0259 kims\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r ki, Ulu \u00d6nd\u0259rin g\u0259rgin v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 t\u0259hsili x\u00fcsusi qabard\u0131ram. Yox, \u0259sla yox!\u00a0 M\u0259n d\u0259 ham\u0131 kimi bu fikird\u0259y\u0259m ki, g\u0259nclik ill\u0259rind\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son g\u00fcn\u00fcn\u0259d\u0259k \u00fcr\u0259kd\u0259n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu v\u0259t\u0259nini, xalq\u0131n\u0131 s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 sev\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259mizin t\u0259r\u0259qqisi namin\u0259 onun s\u0259nayesind\u0259n m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259, siyasi m\u0259nafel\u0259rind\u0259n beyn\u0259lxalq imicin\u0259,\u00a0 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131ndan h\u0259rbi potensial\u0131na, milli maraqlar\u0131ndan diaspor t\u0259\u015fkilatlar\u0131na q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn probleml\u0259ri il\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli v\u0259 \u0259n inc\u0259 m\u0259qamlar\u0131na kimi m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 o, \u00dcmummilli Lider ola bilmi\u015f, xalq t\u0259r\u0259find\u0259n bu ali statusa layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bununla bel\u0259 t\u0259hsil\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verdiyi, \u0259ld\u0259 edil\u0259n b\u00fct\u00fcn u\u011furlar\u0131n t\u0259hsill\u0259 bilavasit\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funa \u0259minliyi d\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259sizdir.<\/p>\n<p>Yaz\u0131lan fikirl\u0259ri bir daha t\u0259sdiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u00e7apdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f \u201cHeyd\u0259r \u018fliyev &#8211; xalqa h\u0259sr olunmu\u015f \u00f6m\u00fcr\u201d kitab\u0131mdan bir m\u0259qam\u0131 oxucularla b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u201c1929-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259lifba islahat\u0131 ba\u015f ver\u0259nd\u0259n, y\u0259ni \u0259r\u0259b qrafikas\u0131ndan lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id olandan sonra, m\u0259kt\u0259b\u00a0 \u00fcz\u00fcn\u0259\u00a0 h\u0259sr\u0259t qalm\u0131\u015f dig\u0259r insanlar bir yana,\u00a0 mollaxanalarda t\u0259hsil alm\u0131\u015f az-\u00e7ox savadl\u0131lar da bird\u0259n-bir\u0259 savads\u0131zlara \u00e7evrilmi\u015fdil\u0259r, yeni \u0259lifban\u0131 oxuya bilmirdil\u0259r. Maraql\u0131d\u0131r ki, t\u0259kam\u00fcl yolu il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259li olan \u0259lifba islahat\u0131 Sovet qaydalar\u0131na\u00a0 g\u00f6r\u0259 \u201cinqilabi yolla\u201d ba\u015f tutmu\u015fdu: 1929-cu ilin sonlar\u0131nda bird\u0259n-bir\u0259 elan olunmu\u015fdu\u00a0 ki, 1930-cu il yanvar\u0131n 1-d\u0259n lat\u0131n qrafikas\u0131na ke\u00e7ilir. \u018fhali k\u00fctl\u0259vi savads\u0131zla\u015fd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u201cSavads\u0131zl\u0131\u011f\u0131n l\u0259\u011fvi\u201d kampaniyas\u0131na start verildi v\u0259 bu i\u015f\u0259 h\u0259tta m\u0259kt\u0259bl\u0259rin yuxar\u0131 sinifl\u0259rind\u0259 oxuyan \u0259la\u00e7\u0131 \u015fagirdl\u0259r d\u0259 c\u0259lb edildi. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u0259, z\u0259kas\u0131na g\u00f6r\u0259 yuxar\u0131 sinif \u015fagirdl\u0259rind\u0259n se\u00e7ilm\u0259y\u0259n 6-c\u0131 sinif \u015fagirdi Heyd\u0259r d\u0259 1935-ci ild\u0259, 12 ya\u015f\u0131ndan etibar\u0259n\u00a0 m\u00fc\u0259llimlik etm\u0259y\u0259, ya\u015fl\u0131 insanlara lat\u0131n \u0259lifbas\u0131 il\u0259 yaz\u0131b-oxuma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131&#8230;\u201d<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llim pe\u015f\u0259sin\u0259 vur\u011funluq Heyd\u0259r \u018fliyevi\u00a0 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259r\u00a0 Pedaqoji M\u0259kt\u0259bin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259\u00a0 1939-cu ilin yay\u0131nda ke\u00e7diyi 30 f\u0259nnin ham\u0131s\u0131ndan\u00a0 \u0259n y\u00fcks\u0259k &#8211; \u201c\u0259la\u201d qiym\u0259t almaqla oran\u0131 bitirir. Ancaq texnikuma daxil olark\u0259n \u00fcr\u0259yind\u0259 m\u00fc\u0259llim olmaqla ba\u011fl\u0131 p\u00f6hr\u0259l\u0259n\u0259n ist\u0259kl\u0259ri\u00a0 inki\u015faf edib xeyli\u00a0 d\u0259yi\u015fmi\u015fdi-o, daha b\u00f6y\u00fck ideallarla ya\u015fay\u0131rd\u0131, haz\u0131rda m\u00fc\u0259llim olmaq ist\u0259m\u0259s\u0259 d\u0259, x\u0259b\u0259ri yox idi ki, ulu tanr\u0131 ona\u00a0 bir \u00f6lk\u0259nin m\u00fc\u0259llimi olmaq, xalq\u0131na yol g\u00f6st\u0259rm\u0259k, dar g\u00fcnd\u0259 onun haray\u0131na \u00e7atmaq kimi tale yazm\u0131\u015fd\u0131, onun s\u00f6yl\u0259diyi \u201cM\u00fc\u0259llim ad\u0131 \u0259n y\u00fcks\u0259k add\u0131r. M\u0259n yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 m\u00fc\u0259llimd\u0259n y\u00fcks\u0259k ad tan\u0131m\u0131ram!\u201d- s\u00f6zl\u0259ri b\u00f6y\u00fck bir xalq\u0131n dilind\u0259 m\u00fc\u0259llimlik manifestin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259kdir, o, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk v\u0259 yegan\u0259 \u201cXalq m\u00fc\u0259llimi\u201d f\u0259xri ad\u0131na sahib\u00a0 olacaqd\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u201cXalq m\u00fc\u0259llimi\u201d haqq\u0131nda. 1998-ci il sentyabr\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin XI qurultay\u0131 ke\u00e7irilirdi. H\u0259min \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Xalq m\u00fc\u0259llimi ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rind\u0259n qurultaya t\u0259klifl\u0259r daxil olmu\u015fdu. Biz q\u0259rara g\u0259lmi\u015fdik ki, qurultayda m\u00fc\u0259lliml\u0259rin bu arzusunu yerin\u0259 yetir\u0259k.<\/p>\n<p>\u00c7ox \u00e7\u0131x\u0131lmaz duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcm, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n m\u00fc\u0259lliml\u0259rin arzusu, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n onun m\u00fcnasib\u0259tinin nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k m\u0259ni \u00e7ox s\u0131x\u0131rd\u0131. \u00c7ox t\u0259r\u0259dd\u00fcdl\u0259rd\u0259n sonra ya\u015fl\u0131 v\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f m\u00fc\u0259lliml\u0259rd\u0259n biri qurultay\u0131n tribunas\u0131ndan \u00e7oxsayl\u0131 xahi\u015fl\u0259ri v\u0259 m\u00fc\u0259llim pe\u015f\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi m\u00fcnasib\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq onun \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n Xalq m\u00fc\u0259llimi\u201d f\u0259xri ad\u0131 il\u0259 t\u0259ltif edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131 oxudu v\u0259 m\u0259n gurultulu alq\u0131\u015flar alt\u0131nda\u00a0 h\u0259min diplomu Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 t\u0259qdim etdim. G\u00fccl\u00fc f\u0259hmi olan Ulu \u00d6nd\u0259r qurultaydan sonra dedi ki, \u201cm\u00fc\u0259llim ad\u0131 m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox m\u00fcq\u0259dd\u0259sdir, bu, \u201cakademik\u201d, \u201cmemar\u201d v\u0259 dig\u0259r adlardan deyil ki, ona etiraz edim, bu ad m\u0259nim indiy\u0259d\u0259k ald\u0131\u011f\u0131m b\u00fct\u00fcn m\u00fckafatlardan y\u00fcks\u0259kdir!\u201d<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, qeyd edir\u0259m ki, h\u0259min qurultay indiki Heyd\u0259r \u018fliyev Saray\u0131nda t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu. Fasil\u0259d\u0259 c\u0259nab Prezidenti t\u0259hsil s\u0259rgisin\u0259 baxmaq \u00fc\u00e7\u00fcn foyey\u0259 d\u0259v\u0259t etdim. Burada izdiham topla\u015fm\u0131\u015fd\u0131, m\u00fc\u0259lliml\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevi yax\u0131ndan g\u00f6rm\u0259k,\u00a0 onunla \u015f\u0259kil \u00e7\u0259kdirm\u0259k, s\u00f6hb\u0259t etm\u0259k, fikirl\u0259rini \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yirdil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259lliml\u0259r b\u00f6y\u00fck sevgi v\u0259 ehtiramla Ulu \u00d6nd\u0259r\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131lar. Onlar\u0131n s\u00f6hb\u0259ti xeyli \u00e7\u0259kdi, fasil\u0259miz uzansa da, c\u0259nab Prezidentin y\u00fczl\u0259rl\u0259 i\u015fi olsa da, s\u0259birl\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u0259lliml\u0259ri dinl\u0259di, onlarla \u015f\u0259kil \u00e7\u0259kdirdi, onlar\u0131n xahi\u015fl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259n\u0259 m\u00fcvafiq tap\u015f\u0131r\u0131qlar verdi. Bu da onun m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 b\u0259sl\u0259diyi h\u00f6rm\u0259tin, bu pe\u015f\u0259y\u0259 olan sevgisinin daha bir t\u0259sdiqi idi.<\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram, m\u0259n universitetd\u0259 prorektor v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259nd\u0259 Mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin m\u00fc\u0259llimi Tofiq B\u0259kta\u015fi r\u0259hm\u0259t\u0259 getmi\u015fdi. Onun v\u0259fat\u0131n\u0131 e\u015fid\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r rektor Murtuz \u018fl\u0259sg\u0259rova z\u0259ng edib b\u0259rk-b\u0259rk tap\u015f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131 ki, Tofiq B\u0259kta\u015fi son m\u0259nzil\u0259 layiqinc\u0259 yola sal\u0131ns\u0131n. \u00c7\u00fcnki o, Nax\u00e7\u0131van Pedaqoji m\u0259kt\u0259bind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llimi olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Bu s\u0259pgili daha bir maraql\u0131 xatir\u0259m ondan ibar\u0259tdir ki, Murtuz m\u00fc\u0259llimin rektor oldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 Tarix fak\u00fclt\u0259sinin Sabir X\u0259lilov adl\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f bir m\u00fc\u0259llimi v\u0259fat etmi\u015fdi. Biz onun d\u0259fn m\u0259rasimind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak etdik, h\u00f6rm\u0259tl\u0259 vida m\u0259rasimi ke\u00e7irdik, ba\u015fqa qay\u011f\u0131lar da g\u00f6st\u0259rdik. H\u0259min m\u00fc\u0259llimin il m\u0259rasimi yax\u0131nla\u015fan g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Murtuz \u018fl\u0259sg\u0259rov art\u0131q Milli M\u0259clisin s\u0259dri, m\u0259n is\u0259 BDU-nun rektoru idim. Bir zamanlar t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 Tarix fak\u00fclt\u0259sin\u0259 v\u0259 onun m\u00fc\u0259lliml\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015fan Ulu \u00d6nd\u0259rin yax\u015f\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 Sabir m\u00fc\u0259llim haqda universitet q\u0259zetind\u0259 m\u0259qal\u0259 \u00e7ap edilm\u0259sini tap\u015f\u0131rd\u0131m. Q\u0259zet il m\u0259rasimin\u0259 iki g\u00fcn qalm\u0131\u015f \u00e7ap olundu, q\u0259zet \u00e7ap edil\u0259n g\u00fcn\u00fcn sabah\u0131 (vaxt tap\u0131b bizim q\u0259zeti oxumas\u0131 da maraql\u0131 fakt idi) Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259n\u0259 z\u0259ng etdi: \u201dMisir m\u00fc\u0259llim, Sabir X\u0259lilovun v\u0259fat\u0131n\u0131 m\u0259n\u0259 niy\u0259 x\u0259b\u0259r etm\u0259mis\u0259n?\u201d. Cavab verdim ki, \u201cc\u0259nab Prezident, Sabir m\u00fc\u0259llim ke\u00e7\u0259n il r\u0259hm\u0259t\u0259 gedib, onda da rektor Murtuz m\u00fc\u0259llim idi.\u201d \u201cN\u0259 olsun? S\u0259n ki, prorektor idin, dey\u0259 bil\u0259rdin&#8230;\u201d -dedi, m\u0259n dem\u0259y\u0259 s\u00f6z tapmad\u0131m. O, davam el\u0259di: \u201dS\u0259n bilirs\u0259n ki, m\u0259nim m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131m Tarix fak\u00fclt\u0259sinin qocaman m\u00fc\u0259lliml\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tim var. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 bu adam 91-l\u0259rd\u0259ndir, m\u0259nim onlara da d\u0259rin ehtiram\u0131m var. Get Sabir m\u00fc\u0259llimin evin\u0259, n\u0259 laz\u0131md\u0131rsa, k\u00f6m\u0259k edin. Sabahk\u0131 il m\u0259rasiminin b\u00fct\u00fcn x\u0259rci d\u0259 d\u00f6vl\u0259t hesab\u0131na edilsin. \u00d6yr\u0259n, g\u00f6r, \u0259g\u0259r q\u0259brinin \u00fcst\u00fcn\u00fc g\u00f6t\u00fcrm\u0259yibl\u0259rs\u0259, onu da el\u0259tdirin! Sabahk\u0131 m\u0259clisd\u0259 universitet kollektivi f\u0259al i\u015ftirak etsin! V\u0259ssalam!\u201d,-deyib, telefonu qoydu.<\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram, 1999-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n 75 illik yubileyi ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbird\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Nax\u00e7\u0131vandak\u0131 orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u00a0 pedaqoji m\u0259kt\u0259bind\u0259 ona d\u0259rs demi\u015f 20-d\u0259n \u00e7ox m\u00fc\u0259llimin ad\u0131n\u0131 v\u0259 soyad\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck ehtiramla v\u0259 d\u0259qiqlikl\u0259 xat\u0131rlad\u0131. Hesab edir\u0259m ki, \u00fcst\u00fcnd\u0259n 70 il\u0259 yax\u0131n vaxt \u00f6tm\u0259sin\u0259 baxmayaraq m\u00fc\u0259lliml\u0259rini unutmayan bu b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t h\u0259min g\u00fcn biz\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bir ustad d\u0259rsi ke\u00e7di.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin 100 illik yubileyi \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 m\u0259zunu v\u0259 F\u0259xri doktoru oldu\u011fu Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti\u00a0 il\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri haqda d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rimi d\u0259 h\u00f6rm\u0259tli oxucularla b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. BDU \u00f6lk\u0259mizin b\u00f6y\u00fck aliml\u0259r, ictimai xadiml\u0259r, yarad\u0131c\u0131 ziyal\u0131lar yeti\u015fdirmi\u015f \u0259n qocaman ali t\u0259hsil oca\u011f\u0131d\u0131r v\u0259 burada indiy\u0259d\u0259k 150 min\u0259 yax\u0131n m\u0259zun olmu\u015fdur. Ancaq vur\u011fulamaq ist\u0259yir\u0259m ki,\u00a0 BDU-nun \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259zunu is\u0259 he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz,\u00a0 xalq\u0131na, onun m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 v\u0259 m\u0259n\u0259viyyat\u0131na son d\u0259r\u0259c\u0259 ba\u011fl\u0131 olan, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0 xilaskar\u0131, memar\u0131 v\u0259 qurucusu \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin (indiki BDU) Tarix fak\u00fclt\u0259sinin m\u0259zunu olan Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 Universitetl\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015f, h\u0259r zaman bu t\u0259dris m\u00fc\u0259ssis\u0259sin\u0259 qay\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, onun bitirdiyi Universitet\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, ziyal\u0131lara olan sevgisi v\u0259 do\u011fmal\u0131\u011f\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lirdi. Heyd\u0259r \u018fliyev BDU il\u0259 \u0259laq\u0259dar h\u0259r hans\u0131 q\u0259rar\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131ndan, onun yubileyl\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259n tutmu\u015f, burada \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n t\u0259ltif edilm\u0259si, m\u00fckafatland\u0131r\u0131lmas\u0131na q\u0259d\u0259r h\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 x\u00fcsusi h\u0259ssasl\u0131q g\u00f6st\u0259rir, respublikan\u0131n bu ilk elm v\u0259 t\u0259hsil m\u0259b\u0259dind\u0259n diqq\u0259tini \u0259sirg\u0259mirdi. Universitetin 50, 60, 75 v\u0259 80 illik yubileyl\u0259ri \u00dcmummilli Liderin i\u015ftirak\u0131 v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Onun Moskvada \u00e7\u0259tin g\u00fcnl\u0259r ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 1989-cu ild\u0259\u00a0 Universitetimizin 70 ya\u015f\u0131 tamam olurdu, ancaq ki\u00e7ik dair\u0259d\u0259 BDU f\u0259dail\u0259rinin \u00fcr\u0259ka\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 qeyd etdiyi t\u0259dbiri n\u0259z\u0259r\u0259 almasaq, d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 bu hadis\u0259 he\u00e7 k\u0259sin yad\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259di&#8230;<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rliyinin ilk d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 o, universitetin 50 illik yubiley\u00a0 komissiyas\u0131n\u0131 yaratd\u0131 v\u0259 ora r\u0259hb\u0259rlik etdi. Onu da qeyd ed\u0259k ki, Heyd\u0259r \u018fliyev Universitet\u0259 50 illik yubileyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 d\u00f6vr\u00fcn y\u00fcks\u0259k m\u00fckafat\u0131n\u0131n verilm\u0259si haqq\u0131nda SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015f, bu istiqam\u0259td\u0259 xeyli m\u00fcbariz\u0259 d\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r c\u0259hdl\u0259rini davam etdirmi\u015f, n\u0259hay\u0259t, \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 \u018fm\u0259k bayra\u011f\u0131\u201d ordenin\u0259 nail ola bilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>H\u0259min 70-ci ill\u0259rd\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 yeni inki\u015faf v\u0259 t\u0259r\u0259qqiy\u0259 nail olunmas\u0131, f\u0259aliyy\u0259tinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli geni\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkanlar meydana \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Bu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 respublika r\u0259hb\u0259rliyinin SSR\u0130 t\u0259rkibind\u0259 maksimum m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f s\u0259yl\u0259ri v\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdu. M\u0259hz h\u0259min ill\u0259rd\u0259 universitetin maddi-texniki bazas\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, t\u0259drisin keyfiyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, elmin inki\u015faf\u0131, beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yarad\u0131lm\u0131\u015f, informatika-hesablama m\u0259rk\u0259zi a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, yeni t\u0259dris binalar\u0131, laboratoriya v\u0259 kafedralar, kitabxana, yataqxana v\u0259 s. istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Universitetl\u0259r\u0259 q\u0259bul prosesin\u0259 diqq\u0259tl\u0259 yana\u015fan Heyd\u0259r \u018fliyev 1970-ci ill\u0259rd\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 ke\u00e7iril\u0259n q\u0259bul imtahanlar\u0131n\u0131n obyektivliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min prosesl\u0259rd\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n i\u015ftirak edirdi.\u00a0 \u00d6z\u00fc d\u0259 imtahanlara g\u0259l\u0259nd\u0259 abituriyentl\u0259rl\u0259, onlar\u0131n valideynl\u0259ri il\u0259, q\u0259bul imtahan\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n m\u00fc\u0259lliml\u0259rl\u0259 s\u0259mimi s\u00f6hb\u0259t ed\u0259rdi. Yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram,\u00a0 1975-ci ild\u0259 BDU-da\u00a0 g\u0259nc m\u00fc\u0259llim kimi\u00a0 q\u0259bul imtahanlar\u0131na c\u0259lb edilmi\u015fdim. Bir g\u00fcn x\u0259b\u0259r yay\u0131ld\u0131 ki, Heyd\u0259r \u018fliyev universitet\u0259 g\u0259lir. O zamanlar \u0259sas binan\u0131n 4-c\u00fc m\u0259rt\u0259b\u0259sind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 30 otaqda imtahan gedirdi. Biz riyaziyyat\u00e7\u0131lar da bir otaqda \u0259yl\u0259\u015fib abituriyentl\u0259rin yaz\u0131 i\u015fl\u0259rini yoxlay\u0131rd\u0131q. Bird\u0259n auditoriyan\u0131n qap\u0131s\u0131\u00a0 a\u00e7\u0131ld\u0131 v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev bizim ota\u011fa daxil oldu. O, t\u0259hsil sistemind\u0259 m\u00f6vcud olan probleml\u0259r, ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t, imtahanlar, aspirantura, g\u0259nc aliml\u0259r haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259t etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. El\u0259 inc\u0259likl\u0259r\u0259 toxundu\u00a0 ki, \u00e7oxumuz bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz idik.<\/p>\n<p>Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 onun z\u0259kas\u0131na, hadis\u0259l\u0259r\u0259 yana\u015fmas\u0131na, faktlar\u0131 d\u0259qiqlikl\u0259 bilm\u0259sin\u0259 v\u0259 maraql\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259rin\u0259 valeh olduq. S\u00f6hb\u0259tini ba\u015fa vurandan sonra sual\u0131m\u0131z\u0131n olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 soru\u015fdu. M\u0259n\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ki, he\u00e7 k\u0259s bu ovsunun t\u0259sirind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b sual ver\u0259 bilm\u0259z, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, bunu \u00f6z\u00fc d\u0259 hiss etdi v\u0259\u00a0 v\u0259ziyy\u0259ti yum\u015faltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 s\u0259mimi s\u00f6z dedi, h\u0259tta, bir zarafat da etdi, bununla da a\u00e7\u0131q dialoq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratd\u0131.Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n g\u0259nc professor Valeri Salayev m\u00fcraci\u0259t etdi:<\/p>\n<p>&#8211; Yolda\u015f \u018fliyev, m\u0259nim sual\u0131m var. Biz\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f g\u0259lib ki, m\u0259zunlar aspiranturaya q\u0259bul olmam\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l m\u00fctl\u0259q \u0259n az\u0131 iki il i\u015f staj\u0131na malik olmal\u0131d\u0131rlar. Amma bu halda biz y\u00fcks\u0259k elmi potensiala malik kadrlar\u0131 itiririk. O\u011flanlar ikiillik h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 gedir v\u0259 t\u0259hsil estafeti q\u0131r\u0131l\u0131r. Riyaziyyatda is\u0259 ixtisasla fasil\u0259siz m\u0259\u015f\u011ful olmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259hsil naziri, rektor v\u0259 onunla\u00a0 birlikd\u0259 g\u0259l\u0259n dig\u0259r r\u0259hb\u0259r i\u015f\u00e7il\u0259r planla\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f sualdan ciddi narahat oldular. Heyd\u0259r \u018fliyev is\u0259 cavab\u0131 il\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti xeyli yum\u015faltd\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; Bu t\u0259l\u0259b, daha \u00e7ox humanitar v\u0259 sosial elml\u0259r sah\u0259l\u0259rin\u0259 aiddir. Riyaziyyat\u00e7\u0131lara g\u0259linc\u0259, siz tamamil\u0259 haql\u0131s\u0131n\u0131z, fundamental elm sah\u0259l\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n fizikada, riyaziyyatda m\u0259zunlar qar\u015f\u0131s\u0131nda g\u0259r\u0259k bel\u0259 t\u0259l\u0259b qoyulmas\u0131n.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd edim ki, o m\u0259s\u0259l\u0259 bununla da \u00f6z h\u0259llini tapd\u0131 v\u0259 fundamental elm sah\u0259l\u0259rind\u0259 aspirantura t\u0259hsili almaq ist\u0259y\u0259n g\u0259ncl\u0259rd\u0259n sonralar i\u015f staj\u0131 t\u0259l\u0259b olunmad\u0131.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259nc professorun sual\u0131na bel\u0259 s\u0259mimi v\u0259 m\u00fcsb\u0259t reaksiyas\u0131, dey\u0259s\u0259n, ba\u015fqalar\u0131n\u0131 da \u00fcr\u0259kl\u0259ndirdi. Bu d\u0259f\u0259 elml\u0259r namiz\u0259di Bin\u0259li Musayev \u0259lini qald\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; Yolda\u015f \u018fliyev, m\u0259nim 32 ya\u015f\u0131m var. Ail\u0259liy\u0259m, 3 \u00f6vlad\u0131m var. Amma h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u0259nzilim yoxdur. Kiray\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131ram. Bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Xahi\u015f edir\u0259m, m\u0259nzil problemimin h\u0259llind\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259siniz.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev g\u00fcl\u00fcms\u00fcn\u00fcb Nyuton, Eyn\u015fteyn d\u0259 daxil olmaqla bir \u00e7ox b\u00f6y\u00fck aliml\u0259rin adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdi. Onlar\u0131n normal m\u0259i\u015f\u0259t \u015f\u0259raitl\u0259ri olmadan elmd\u0259 \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri y\u00fcks\u0259k nailiyy\u0259tl\u0259ri yada sald\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; Siz bilirsinizmi, bu aliml\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u00f6z elmi \u0259s\u0259rl\u0259rini x\u00fcsusi bir \u015f\u0259raitl\u0259ri olmadan, \u0259sas\u0259n, kitabxanalarda yarad\u0131blar?! H\u0259tta d\u00f6\u015f\u0259m\u0259d\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259r yazan aliml\u0259r d\u0259 olub. \u018flb\u0259tt\u0259, m\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram ki, h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z normal \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015fas\u0131n &#8211; Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259b\u0259ss\u00fcml\u0259 h\u0259min m\u00fc\u0259llimi s\u00fczd\u00fc &#8211; Siz\u0259 d\u0259 imkan daxilind\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259ril\u0259c\u0259kdir (Bir\u00a0 m\u00fcdd\u0259t sonra, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, o m\u00fc\u0259llim\u0259 m\u0259nzil verildi).<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin d\u0259rin ensiklopedik biliyi, hadis\u0259l\u0259r\u0259 an\u0131ndaca reaksiya verm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131, t\u0259hsil v\u0259 elm sah\u0259sin\u0259 bu q\u0259d\u0259r t\u0259fsilat\u0131 il\u0259 b\u0259l\u0259dliyi m\u0259ni ilk\u00a0 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259c\u0259 heyr\u0259tl\u0259ndirdi.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, m\u0259ni rektor t\u0259yin ed\u0259rk\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zl\u0259r, verdiyi t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00f6vzu il\u0259 birba\u015fa ba\u011fl\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 onlar\u0131 da qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. O zaman m\u0259ni ilk\u00a0 n\u00f6vb\u0259d\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndir\u0259n o oldu ki, bu q\u0259d\u0259r i\u015fin i\u00e7ind\u0259, probleml\u0259rin h\u0259lli il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful ola-ola BDU-da ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259ri, ged\u0259n prosesl\u0259ri universitet \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131ndan yax\u015f\u0131 bilirdi.<\/p>\n<p>Bir-bir b\u00fct\u00fcn intriqalar\u0131, siyasi fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131, qrupla\u015fmalar\u0131 yaradanlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin b\u00f6y\u00fck alim kimi t\u0259dqiqatlar\u0131na, \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 r\u0259\u011fb\u0259ti olan insanlar\u0131 x\u0259b\u0259r ald\u0131, bu prosesl\u0259ri t\u0259nziml\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verdi. Fizika fak\u00fclt\u0259sind\u0259n Sabir Hac\u0131yevi, tarixd\u0259n S\u00fcleyman \u018fliyarl\u0131n\u0131, filologiyadan Tofiq Hac\u0131yevi, B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259ni v\u0259 dig\u0259rl\u0259rini soru\u015fdu, h\u0259m s\u0259hh\u0259tl\u0259ri, h\u0259m d\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 maraqland\u0131.<\/p>\n<p>Onu da yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram ki, m\u0259ni t\u0259hsil naziri v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin ed\u0259rk\u0259n s\u00f6hb\u0259timiz xeyli \u00e7\u0259kdi. T\u0259hsilin \u0259n \u00fcmd\u0259 probleml\u0259rind\u0259n inc\u0259likl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r x\u0259b\u0259rdar olan bu unikal insan el\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131 ki, \u00f6mr\u00fc boyu yaln\u0131z t\u0259hsill\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015f v\u0259 onunla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 \u00e7ox ciddi haz\u0131rla\u015fm\u0131\u015f bir m\u00fct\u0259x\u0259ssis kimi onun qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ox az m\u0259lumatl\u0131 oldu\u011fumu hiss etdim.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u0259hz ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131n\u0131n nailiyy\u0259tl\u0259ri \u0259sas\u0131nda m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc qeyd edirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n tarixini, m\u0259d\u0259niyy\u0259tini, elm v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tini ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259n ayr\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etmirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yini universitetl\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcr, yeni n\u0259slin yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 h\u0259r c\u00fcr \u015f\u0259raitin yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni edir, inan\u0131rd\u0131 ki, v\u0259t\u0259nimizin inki\u015faf\u0131 y\u00fcks\u0259k t\u0259hsil g\u00f6rm\u00fc\u015f g\u0259ncl\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Ulu \u00d6nd\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin prioritet istiqam\u0259ti kimi yana\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, onun Moskvada ke\u00e7irdiyi\u00a0 \u00e7\u0259tin g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan ali t\u0259hsilin\u0259 ciddi z\u0259rb\u0259l\u0259r vuruldu. Bel\u0259 ki, 1987-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetind\u0259 t\u0259\u015fkil edilmi\u015f daxili \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r r\u0259hb\u0259r orqanlar s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131durmaya v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nfi maraqlar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 SSR\u0130 Xalq N\u0259zar\u0259ti v\u0259 Partiya N\u0259zar\u0259ti Komit\u0259l\u0259ri s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6z \u015f\u0259xsi maraqlar\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259dsiz ambisiyalar\u0131n\u0131 g\u00fcd\u0259n, habel\u0259 Moskva t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6yr\u0259dilmi\u015f b\u0259zi adamlar \u00fcmumilikd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na v\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik siyas\u0259ti aparan Mixail Qorba\u00e7ovun \u0259lin\u0259 onun \u00e7oxdan axtard\u0131\u011f\u0131 bir f\u00fcrs\u0259t vermi\u015fdi. Bel\u0259likl\u0259, indiki UNEC SSR\u0130 ali m\u0259kt\u0259b tarixind\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n bir faktla qar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015fd\u0131. \u0130nstitutun m\u00fcst\u0259qil f\u0259aliyy\u0259ti dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 o, Voznesenski ad\u0131na Leninqrad Maliyy\u0259-\u0130qtisad \u0130nstitutunun Bak\u0131 filial\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olmu\u015fdu. Leninqrad\u0131n t\u0259hsil dair\u0259l\u0259rind\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 y\u00fcks\u0259k n\u00fcfuza malik olmayan bu institut Bak\u0131ya \u00f6z emissar\u0131n\u0131 g\u00f6nd\u0259rmi\u015f v\u0259 \u00f6lk\u0259nin bu q\u0259dim t\u0259dris oca\u011f\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc, bir n\u00f6v, ikinci d\u0259r\u0259c\u0259li ali m\u0259kt\u0259b kimi hiss etm\u0259y\u0259 vadar edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r 2002-ci il iyunun 13-d\u0259 \u0130qtisad Universitetinin 70 illik yubileyind\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259ni xat\u0131rlayaraq demi\u015fdi: \u201c1980-ci ill\u0259rd\u0259 art\u0131q bu institut y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 qalxm\u0131\u015fd\u0131. Ancaq sonra yen\u0259 h\u0259m institutun daxilind\u0259, h\u0259m d\u0259 onun \u0259traf\u0131nda b\u0259zi mafiyoz q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u00f6z \u015f\u0259xsi m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn intriqalar, \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r yaratd\u0131lar v\u0259 Moskvaya dalbadal \u0259riz\u0259l\u0259r, anonim m\u0259ktublar, bir-birind\u0259n \u015fikay\u0259tl\u0259r yazma\u011fa, bir-birini g\u00fcnahland\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131lar &#8211; d\u0259h\u015f\u0259tli bir v\u0259ziyy\u0259t idi\u201d.<\/p>\n<p>Do\u011frudur, 3 il sonra bu qara l\u0259k\u0259 t\u0259hsil\u00a0 tariximizd\u0259n silindi, ali m\u0259kt\u0259b yenid\u0259n b\u0259rpa olundu. Yenid\u0259n \u00f6z yerini v\u0259 m\u00f6vqeyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k\u00a0 m\u00fc\u0259lliml\u0259ri v\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri p\u0259r\u0259n-p\u0259r\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir universitet \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u015fk\u00fcl m\u0259s\u0259l\u0259 idi. Yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra b\u00fct\u00fcn dig\u0259r probleml\u0259r kimi bu m\u00fc\u015fk\u00fcl d\u0259 \u00f6z h\u0259llini tapd\u0131.<\/p>\n<p>Bel\u0259 hesab edir\u0259m ki, t\u0259hsill\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0 \u0259n b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 1970-ci ill\u0259rd\u0259 ke\u00e7mi\u015f ittifaq\u0131n n\u00fcfuzlu ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi ixtisaslar \u00fczr\u0259 oxuma\u011fa g\u00f6nd\u0259ril\u0259n Az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259ncl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0 olmu\u015fdur. O d\u00f6vrd\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 bilavasit\u0259 h\u0259min sah\u0259 \u00fczr\u0259 M\u0259sul katib v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131mdan \u0259ld\u0259 edil\u0259n nailiyy\u0259tl\u0259r yax\u015f\u0131 yad\u0131mdad\u0131r. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 bu yolla on be\u015f min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc sovetl\u0259r ittifaq\u0131n\u0131n n\u00fcfuzlu universitetl\u0259rind\u0259 nadir ixtisaslar \u00fczr\u0259 ali t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131lar. Bundan \u0259lav\u0259, Ulu \u00d6nd\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f m\u00fcdrik siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259r il 400-500 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin ali h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rilirdi.<\/p>\n<p>M\u0259ni t\u0259hsil naziri v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin ed\u0259nd\u0259 vaxtiyl\u0259 SSR\u0130-nin ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin\u0259 t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rdiyi g\u0259ncl\u0259rl\u0259 maraqland\u0131. M\u0259n\u0259 tap\u015f\u0131rd\u0131 ki, d\u0259rs ilinin \u0259vv\u0259lind\u0259 onlarla g\u00f6r\u00fc\u015f t\u0259\u015fkil edim. 1998-ci ilin avqustun 31-d\u0259 indi Ulu \u00d6nd\u0259rin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan sarayda bu tarixi g\u00f6r\u00fc\u015f ba\u015f tutdu. H\u0259min g\u00f6r\u00fc\u015f d\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259rin m\u0259zmunlu \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 da indiy\u0259d\u0259k yax\u015f\u0131 yad\u0131mdad\u0131r. \u00c7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda h\u0259min ill\u0259ri xat\u0131rlayaraq dedi:<\/p>\n<p>&#8211; \u201cB\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 o vaxtlar Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn yeni-yeni m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Bu i\u015f\u0259 biz 1970-ci ild\u0259n ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131q. M\u0259n bu g\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck m\u0259mnuniyy\u0259t hissi il\u0259 qeyd edir\u0259m ki, bu, \u015f\u0259xs\u0259n m\u0259nim t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcml\u0259 olmu\u015fdur. M\u0259n h\u0259l\u0259 o vaxtdan \u00f6lk\u0259mizin g\u0259l\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f\u0259m, h\u0259min ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq g\u0259l\u0259c\u0259yimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm. Zaman ke\u00e7di, art\u0131q biz XX \u0259srin son ill\u0259rini ya\u015fay\u0131r\u0131q. \u0130ndi is\u0259 sizinl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259r\u0259k v\u0259 bu probleml\u0259rl\u0259 daim \u015f\u0259xs\u0259n m\u0259\u015f\u011ful olaraq Az\u0259rbaycan\u0131n XXI \u0259sri haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m\u201d.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Liderin 1993-c\u00fc ild\u0259 xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc a\u011f\u0131r siyasi b\u00f6hrandan, v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n xilas edildi, s\u00fcni qiyamlar yat\u0131r\u0131ld\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi, b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259min olundu.\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesinin \u0259n z\u0259ruri t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi h\u0259l\u0259 70-80-ci ill\u0259rd\u0259 respublikada formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 z\u0259ngin elmi-intellektual potensiala istinad ed\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259kmil t\u0259hsil konsepsiyas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc, milli t\u0259r\u0259qqi bax\u0131m\u0131ndan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan bu sah\u0259nin probleml\u0259rini diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlad\u0131.<\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t adam\u0131 Az\u0259rbaycan t\u0259hsilinin milli \u0259saslar \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnya t\u0259hsil sistemin\u0259 inteqrasiyas\u0131n\u0131 ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259 kimi aktualla\u015fd\u0131rd\u0131. Elm v\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi islahatlar\u0131 ard\u0131c\u0131ll\u0131qla h\u0259yata ke\u00e7irdi. T\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n strateji x\u0259tt, b\u00fct\u00fcn sistemd\u0259 oldu\u011fu kimi: ali t\u0259hsil \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 d\u0259 \u0259sasl\u0131 islahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratd\u0131, universitetl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etdi. 1993-c\u00fc ild\u0259n t\u0259dris prosesind\u0259, elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rind\u0259 ciddi ir\u0259lil\u0259yi\u015f hiss olundu, \u201cbeyin ax\u0131n\u0131\u201d dayand\u0131, maddi-texniki bazan\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259hsil sistemind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u00fcmumi t\u0259hsil sistemind\u0259 islahatlar\u0131n qa\u00e7\u0131lmaz oldu\u011funu diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ran Ulu \u00d6nd\u0259r, eyni zamanda t\u0259hsil i\u015f\u00e7il\u0259rini islahat prosesin\u0259 h\u0259ssas v\u0259 ehtiyatla yana\u015fma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. Onun \u201cT\u0259hsil sah\u0259si c\u0259miyy\u0259tin x\u00fcsusi, intellektual c\u0259h\u0259tini \u0259ks etdir\u0259n bir sah\u0259dir. Bel\u0259 halda t\u0259hsil sistemin\u0259 \u00e7ox diqq\u0259tli yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r v\u0259 bu sistem\u0259 m\u00fcnasib\u0259t \u00e7ox h\u0259ssas olmal\u0131d\u0131r\u201d,\u00a0 \u201c\u018fg\u0259r iqtisadiyyat sah\u0259sind\u0259 islahatlar\u0131 ke\u00e7irm\u0259k bir il, iki il yox, bir ne\u00e7\u0259 il\u00a0 v\u0259 ondan da \u00e7ox vaxt t\u0259l\u0259b edirs\u0259, t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 islahatlar bundan daha \u00e7ox vaxt\u00a0\u00a0 t\u0259l\u0259b edir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 deyir\u0259m ki, burada inqilabi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ola bilm\u0259z\u201d m\u00fcdd\u0259alar\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 islahatlarla m\u0259\u015f\u011ful olan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 istiqam\u0259t ver\u0259n d\u0259y\u0259rli ideyalard\u0131r. Onu da qeyd etm\u0259yi laz\u0131m bilir\u0259m ki, islahatlar prosesin\u0259 ba\u015flark\u0259n \u00dcmummilli Liderin h\u0259min nitqind\u0259 ir\u0259li\u00a0 s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u201cD\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n milli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olan prinsipl\u0259r, qaydalar t\u0259hsil sistemimiz\u0259 t\u0259tbiq edilm\u0259lidir. Biz d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 &#8211; Q\u0259rbd\u0259 d\u0259, \u015e\u0259rqd\u0259 d\u0259 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f nailiyy\u0259tl\u0259ri d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259li v\u0259 onlardan Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t xarakter da\u015f\u0131yan c\u0259h\u0259tl\u0259ri \u00f6lk\u0259mizin t\u0259hsil sistemind\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259liyik\u201d fikrini \u0259sas tutaraq xarici v\u0259 yerli m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 xeyli t\u0259dqiqatlar v\u0259 m\u00fcqayis\u0259li t\u0259hlill\u0259r apar\u0131lm\u0131\u015f, bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si \u00f6yr\u0259nil\u0259r\u0259k yeri g\u0259ldikc\u0259 onlara istinad edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin respublikan\u0131n t\u0259hsil i\u015f\u00e7il\u0259ri v\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 daxil olmu\u015f t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rl\u0259 1999-cu ilin 31 avqustunda ke\u00e7irilmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259ki nitqind\u0259n: \u201cM\u0259nim siz\u0259 t\u00f6vsiy\u0259m ondan ibar\u0259tdir ki, islahatlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f qaydada aparas\u0131n\u0131z, formalizm\u0259, konyunkturaya yol verm\u0259y\u0259siniz. Az\u0259rbaycan\u0131n milli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin \u00fcz\u0259rind\u0259n\u00a0 ke\u00e7m\u0259y\u0259siniz\u201d, \u201c\u00c7al\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r ki, islahat islahat namin\u0259 apar\u0131lmas\u0131n, t\u0259hsil sistemimizi daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k, bu g\u00fcn\u00fcn, g\u0259l\u0259c\u0259yin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 daha da uy\u011funla\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131s\u0131n\u201d.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn qeyd edil\u0259nl\u0259r v\u0259 zaman m\u0259hdudlu\u011fundan yaza bilm\u0259dikl\u0259rim m\u0259qal\u0259nin \u0259vv\u0259lind\u0259 olan \u201cHeyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 t\u0259hsil!\u201d m\u0259fhumlar\u0131n\u0131n bir-birind\u0259n ayr\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr edilm\u0259diyini bir\u00a0 daha t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Misir M\u018fRDANOV,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc<\/strong><\/p>\n<p><em>muallim.edu.az<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 t\u0259hsil!\u201d. Bu iki m\u0259fhum bir-birin\u0259 \u00e7ox ba\u011fl\u0131 olan, ayr\u0131lmaz k\u0259lamlard\u0131r! G\u00fcman etmir\u0259m ki, h\u0259yat\u0131m\u0131n bilavasit\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bu sah\u0259 il\u0259 daim m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fuma g\u00f6r\u0259 kims\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r ki, Ulu \u00d6nd\u0259rin g\u0259rgin v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 t\u0259hsili x\u00fcsusi qabard\u0131ram. Yox, \u0259sla yox!\u00a0 M\u0259n d\u0259 ham\u0131 kimi bu fikird\u0259y\u0259m ki, g\u0259nclik ill\u0259rind\u0259n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son g\u00fcn\u00fcn\u0259d\u0259k \u00fcr\u0259kd\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44358"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44358"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44358\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44360,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44358\/revisions\/44360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}