{"id":44442,"date":"2023-05-17T11:28:08","date_gmt":"2023-05-17T07:28:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=44442"},"modified":"2023-05-17T11:28:09","modified_gmt":"2023-05-17T07:28:09","slug":"dahilik-v%c9%99-m%c9%99shurluq-hec-d%c9%99-xosb%c9%99xtlik-deyilmis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/05\/17\/dahilik-v%c9%99-m%c9%99shurluq-hec-d%c9%99-xosb%c9%99xtlik-deyilmis\/","title":{"rendered":"Dahilik v\u0259 m\u0259\u015fhurluq\u00a0he\u00e7 d\u0259 xo\u015fb\u0259xtlik deyilmi\u015f&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7ox maraql\u0131d\u0131r ki, AB\u015e-\u0131n sabiq prezidenti Tomas Ceferson\u00a0\u00f6z m\u0259zar da\u015f\u0131n\u0131n dizayn\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fc yaratm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259tta m\u0259zar da\u015f\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 olan m\u0259tni bel\u0259 \u00f6z\u00fc yazm\u0131\u015fd\u0131. Lakin n\u0259d\u0259ns\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259tnd\u0259 AB\u015e-\u0131n prezidenti oldu\u011funu qeyd etm\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>Pol\u015fal\u0131 alim\u00a0Mari K\u00fcri\u00a0iki d\u0259f\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131 alan yegan\u0259 qad\u0131nd\u0131r. O, h\u0259m\u00e7inin bu m\u00fckafat\u0131 iki f\u0259rqli sah\u0259d\u0259 \u2013 h\u0259m fizika, h\u0259m d\u0259 kimya \u00fczr\u0259 qazanan iki n\u0259f\u0259rd\u0259n biri kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur fizikci Eyn\u015fteynin 18 aprel 1955-ci ild\u0259 daxili qanaxmadan v\u0259fat Etdikd\u0259n sonra onun n\u0259\u015finin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bu zaman Princeton X\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n patoloqu Tomas Stolts Harvey Eyn\u015fteynin beynini o\u011furlayaraq elmi ara\u015fd\u0131rmalar aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edir.<\/p>\n<p>Albert Eyn\u015fteyn, h\u0259m\u00e7inin \u00f6z telefon n\u00f6mr\u0259sini bel\u0259 he\u00e7 c\u00fcr yadda saxlaya bilmirdi.<\/p>\n<p>\u201cB\u00f6y\u00fck partlay\u0131\u015f\u201d n\u0259z\u0259riyy\u0259si il\u0259 m\u0259\u015fhurla\u015fan Hokinq\u0259 21 ya\u015f\u0131nda ALS diaqnozu qoyulduqdan sonra h\u0259kiml\u0259r ona c\u0259mi 2 il \u00f6mr\u00fcn\u00fcn qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 des\u0259l\u0259r d\u0259 Hokinq qoyulan bu diaqnoza baxmayaraq 76 ya\u015f\u0131na kimi ya\u015fay\u0131b.<\/p>\n<p>AB\u015e-\u0131n 11-ci prezidenti\u00a0Ceyms Polkun\u00a017 ya\u015f\u0131 olduqda h\u0259kiml\u0259r onun \u00f6d kis\u0259sini \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131lar. H\u0259kiml\u0259r bu \u0259m\u0259liyyatda narkoz kimi konyakdan istifad\u0259 etmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>AB\u015e-\u0131n \u0259n a\u011f\u0131r\u00e7\u0259kili prezidenti Uilyam Taft olub. Onun \u00e7\u0259kisi 136 kiloqramdan \u00e7ox idi. \u00a0H\u0259tta A\u011f Evd\u0259 onun \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015f vanna d\u00fcz\u0259ldilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Danimarkal\u0131 astronom Tycho Brahe 20 ya\u015f\u0131nda riyazi m\u0259s\u0259l\u0259 \u00fcst\u00fcnd\u0259 bir \u015f\u0259xsl\u0259 m\u00fcbahis\u0259 edir. Getdic\u0259 bu m\u00fcbahis\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr. Brahe dueld\u0259 burnunu itirir. Bel\u0259c\u0259 o, b\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131 boyu mis, g\u00fcm\u00fc\u015f v\u0259 q\u0131z\u0131ldan haz\u0131rlanm\u0131\u015f yalan\u00e7\u0131 burunlar taxaraq h\u0259yat\u0131na davam edir.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 filosof \u00a0Volterin meyiti XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 q\u0259bird\u0259n o\u011furlansa da, bu bar\u0259d\u0259 yaln\u0131z 1864-c\u00fc ild\u0259 x\u0259b\u0259r tutulub.<\/p>\n<p>1000-d\u0259n \u00e7ox ixtiras\u0131 il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi d\u0259yi\u015f\u0259n m\u0259\u015fhur serb ixtira\u00e7\u0131\u00a0Nikola Tesla\u00a0h\u0259m d\u0259 q\u0259rib\u0259 ad\u0259tl\u0259ri v\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259ri il\u0259 tan\u0131n\u0131rd\u0131. G\u00fcnd\u0259 orta hesabla 15 km piyada g\u0259z\u0259n Tesla bunun beyin\u0259 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa \u00e7ox faydal\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc.<br \/>\nO, h\u0259r gec\u0259 c\u0259mi iki saat yat\u0131r v\u0259 vaxt\u0131n\u0131n \u00e7oxunu \u00f6z laboratoriyas\u0131nda ke\u00e7irirdi. H\u0259tta bir d\u0259f\u0259 Teslan\u0131n 84 saat, y\u0259ni 3,5 g\u00fcn fasil\u0259siz olaraq i\u015fl\u0259diyi qeyd olunur.<br \/>\nNikola Tesla g\u00f6y\u0259r\u00e7inl\u0259ri h\u0259dd\u0259n \u00e7ox sevirdi v\u0259 onlara x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi.<\/p>\n<p>Dahi alimin q\u0259rib\u0259likl\u0259ri bununla bitmirdi. O, h\u0259mi\u015f\u0259 ax\u015fam eyni saatda v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 eyni restoranda t\u0259k \u015fam edir, h\u0259r zaman eyni ofisiant\u0131n onun yem\u0259yini g\u0259tirm\u0259sini ist\u0259yirdi. Tesla, h\u0259m\u00e7inin 3 r\u0259q\u0259mini d\u0259 x\u00fcsusi v\u0259 ilahi hesab edir, g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat t\u0259rzind\u0259 bu r\u0259q\u0259md\u0259n geni\u015f istifad\u0259 edirdi.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur alim \u0130saak Nyuton \u00e7ox dindar bir insan idi. Bel\u0259 ki, 19 ya\u015f\u0131nda o g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar\u0131n\u0131n siyah\u0131s\u0131n\u0131 tutmu\u015fdu. Onun 48 b\u0259ndlik g\u00fcnah siyah\u0131s\u0131nda anas\u0131n\u0131n \u015firniyyat qutusundan konfet o\u011furlamaq, bac\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7imdikl\u0259m\u0259k, anas\u0131na qar\u015f\u0131 kobudluq etm\u0259k kimi q\u0259rib\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rini \u0259lav\u0259 etmi\u015fdi. Onun tutdu\u011fu siyah\u0131da b\u0259zi b\u0259ndl\u0259r bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 t\u0259krarlan\u0131rd\u0131. Dey\u0259s\u0259n, \u0130saak eyni s\u0259hvl\u0259ri bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, onlar\u0131 bura qeyd etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>H\u0259nd\u0259s\u0259nin atas\u0131 kimi tan\u0131nan Pifaqor q\u0259dim zamanlarda vegeterianl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 tan\u0131n\u0131rd\u0131. Lakin n\u0259d\u0259ns\u0259 o lobyan\u0131 he\u00e7 sevmirdi. O n\u0259inki onu yey\u0259, h\u0259tta bu t\u0259r\u0259v\u0259z\u0259 he\u00e7 toxuna bilirdi.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur r\u0259ssam Leonardo Da Vin\u00e7i adi m\u0259tnl\u0259ri v\u0259 eskizl\u0259r normal qaydada yazark\u0259n, \u00f6z \u015f\u0259xsi qeydl\u0259rini sa\u011fdan sola t\u0259rsin\u0259 yaz\u0131rd\u0131. Daha sonra is\u0259 yazd\u0131qlar\u0131n\u0131 oxuya bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fczg\u00fcd\u0259n istifad\u0259 edirdi.<\/p>\n<p>S\u0259n dem\u0259, ilk co\u011frafi atlas e.\u0259.150-ci ild\u0259 alim Ptolomey t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131b v\u0259 1477-ci ild\u0259 Boloniya \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00e7ap edilib.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n \u0259n m\u0259\u015fhur b\u0259st\u0259kar\u0131 olan Betxoven 1801-ci ild\u0259n sonra e\u015fitm\u0259 probleml\u0259ri ya\u015fama\u011fa ba\u015flay\u0131b v\u0259 1817-ci ild\u0259 tamamil\u0259 e\u015fitm\u0259 qabiliyy\u0259tini itirib. Lakin s\u0259hh\u0259tind\u0259ki bu problem onun musiqi duyumuna t\u0259sir etm\u0259yib. Betxoven \u0259n m\u0259\u015fhur \u0259s\u0259rini &#8220;9-cu simfoniya&#8221;n\u0131 da m\u0259hz bu d\u00f6vrd\u0259 yaz\u0131b.<\/p>\n<p>1841-ci ild\u0259 AB\u015e-\u0131n sabiq prezidenti Uilyam Harrisonun\u00a0andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimi h\u0259ddind\u0259n art\u0131q soyuq bir g\u00fcnd\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdi. Andi\u00e7m\u0259 zaman prezident soyuqlay\u0131r. Tezlikl\u0259 onun soyuqd\u0259ym\u0259si s\u0259t\u0259lc\u0259m\u0259 \u00e7evrilir v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 bir ay sonra o v\u0259fat edir. Qeyd ed\u0259k, Harrison AB\u015e-a \u00e7ox q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdi.<\/p>\n<p>AB\u015e-\u0131n dig\u0259r prezidenti olan Ceyms Qarfild\u00a0s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259r iki \u0259lind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259 bilirdi. \u018fn maraql\u0131s\u0131 is\u0259 odur ki, o eyni zamanda, bir \u0259li il\u0259 q\u0259dim yunan dilind\u0259, dig\u0259r \u0259li il\u0259 lat\u0131n dilind\u0259 yazma\u011f\u0131 bacar\u0131rd\u0131. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 o barma\u011f\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada tan\u0131nan diktator Stalinin 70 illiyin\u0259 ba\u011f\u0131\u015flanm\u0131\u015f h\u0259diyy\u0259l\u0259rin siyah\u0131s\u0131 el\u0259 uzundur ki, onu q\u0259zetl\u0259r 1949-cu ilin dekabr\u0131ndan 1953-c\u00fc ilin mart\u0131nad\u0259k d\u0259rc etm\u0259li olmu\u015fdular.<\/p>\n<p>\u0130mmanuil Kant h\u0259yat\u0131n\u0131n 40 ilini h\u0259r g\u00fcn eyni saatda eyni h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri t\u0259krar ed\u0259r\u0259k ke\u00e7irtmi\u015f dahi insan idi.<\/p>\n<p><em>ikisahil.az<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7ox maraql\u0131d\u0131r ki, AB\u015e-\u0131n sabiq prezidenti Tomas Ceferson\u00a0\u00f6z m\u0259zar da\u015f\u0131n\u0131n dizayn\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fc yaratm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259tta m\u0259zar da\u015f\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 olan m\u0259tni bel\u0259 \u00f6z\u00fc yazm\u0131\u015fd\u0131. Lakin n\u0259d\u0259ns\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259tnd\u0259 AB\u015e-\u0131n prezidenti oldu\u011funu qeyd etm\u0259mi\u015fdi. Pol\u015fal\u0131 alim\u00a0Mari K\u00fcri\u00a0iki d\u0259f\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131 alan yegan\u0259 qad\u0131nd\u0131r. O, h\u0259m\u00e7inin bu m\u00fckafat\u0131 iki f\u0259rqli sah\u0259d\u0259 \u2013 h\u0259m fizika, h\u0259m d\u0259 kimya \u00fczr\u0259 qazanan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44442"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44442"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44444,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44442\/revisions\/44444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}