{"id":44503,"date":"2023-05-19T12:33:12","date_gmt":"2023-05-19T08:33:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=44503"},"modified":"2023-05-19T12:34:40","modified_gmt":"2023-05-19T08:34:40","slug":"tarixin-qiym%c9%99t-verdiyi-insan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/05\/19\/tarixin-qiym%c9%99t-verdiyi-insan\/","title":{"rendered":"Tarixin qiym\u0259t verdiyi insan"},"content":{"rendered":"<div class='entry-gallery'><div id=\"carousel-1\" class=\"single-carousel carousel slide carousel-44503\" data-ride=\"carousel\"><ol class='carousel-indicators'><li data-target=\"#carousel-1\" data-slide-to=\"0\" class=\"active\"><\/li><\/ol><div class='carousel-inner'><div class=\"carousel-item item active\"><a href='https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/05\/19\/tarixin-qiym%c9%99t-verdiyi-insan\/264913_2ykhis7lo6\/'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"348\" src=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/264913_2ykhis7lo6.jpg\" class=\"attachment-620x350 size-620x350\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/264913_2ykhis7lo6.jpg 900w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/264913_2ykhis7lo6-300x168.jpg 300w, https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/264913_2ykhis7lo6-768x431.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><\/a><\/div><\/div>\n<a class=\"carousel-control-prev\" href=\"#carousel-1\" role=\"button\" data-slide=\"prev\">\n    <span class=\"carousel-control-prev-icon\" aria-hidden=\"true\"><\/span>\n    <span class=\"sr-only\">Previous<\/span>\n  <\/a>\n\n      <a class=\"carousel-control-next\" href=\"#carousel-1\" role=\"button\" data-slide=\"next\">\n    <span class=\"carousel-control-next-icon\" aria-hidden=\"true\"><\/span>\n    <span class=\"sr-only\">Next<\/span>\n  <\/a>\n    \n    <\/div><\/div>\n<p><i><b>Misir M\u018fRDANOV<\/b><\/i><br \/>\n<b><i>AMEA Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun direktoru, fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru, professor<\/i><\/b><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan tarixinin Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259rh\u0259l\u0259si haqq\u0131nda q\u0259na\u0259tin formala\u015fmas\u0131 t\u0259kc\u0259 onun Az\u0259rbaycana uzun m\u00fcdd\u0259t r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259sin\u0259 deyil, b\u0259lk\u0259 d\u0259 daha \u00e7ox bu r\u0259hb\u0259rliyin z\u0259ngin m\u0259zmuna malik olmas\u0131na \u0259saslan\u0131r. Tam q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 v\u0259 c\u0259sar\u0259tl\u0259 dem\u0259k olar ki, Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vr onun tarixinin x\u00fcsusi, \u0259n intensiv inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. Bu m\u0259nada h\u0259min d\u00f6vr\u00fc tariximizin n\u0259inki s\u00fcr\u0259tli v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli y\u00fcks\u0259li\u015f ill\u0259ri, b\u0259lk\u0259 d\u0259 intibah\u0131 adland\u0131rmaq daha d\u0259qiq qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 n\u00fcmun\u0259si olard\u0131. M\u0259hz haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259t ged\u0259n zaman k\u0259siyind\u0259 Az\u0259rbaycan malik oldu\u011fu b\u00f6y\u00fck intellektual v\u0259 insani potensial\u0131, t\u0259bii resurslar\u0131 &#8211; bir s\u00f6zl\u0259, milli g\u00fcc\u00fc c\u0259ml\u0259yib \u00f6lk\u0259nin q\u0259tiyy\u0259tli t\u0259r\u0259qqisinin q\u00fcdr\u0259tli amilin\u0259 \u00e7evirm\u0259k imkan\u0131 qazanm\u0131\u015f v\u0259 bununla da \u00f6z tarixinin keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni bir d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015fdur. Bu, he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin tariximiz\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259si kimi daxil olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin rolunu adekvat \u015f\u0259kild\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k asan olmur. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, bu, h\u0259m d\u0259 onunla \u0259laq\u0259dard\u0131r ki, d\u00fcnyamiqyasl\u0131 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin yerin\u0259 yetirdiyi missiya \u0259ks\u0259r hallarda xronoloji \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259r\u0259 s\u0131\u011fm\u0131r, inki\u015faf\u0131n sonrak\u0131 gedi\u015fin\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r bir qayda olaraq lideri oldu\u011fu xalq\u0131n ictimai h\u0259yat\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf konsepsiyas\u0131n\u0131 v\u0259 strategiyas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kl\u0259 onun sonrak\u0131 taleyinin d\u0259 t\u0259yin edilm\u0259si m\u0259suliyy\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bir s\u00f6zl\u0259, onlar tarixin el\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc yarad\u0131r. Tarixi yaradan \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 is\u0259 qiym\u0259t verm\u0259k el\u0259 tarixin \u00f6z\u00fcn\u0259 qiym\u0259t verm\u0259k q\u0259d\u0259r m\u0259suliyy\u0259t t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>H\u0259yat\u0131m el\u0259 g\u0259tirib ki, g\u0259nclik ill\u0259rimd\u0259n taleyimd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259mi\u015f\u0259 olub. Buna g\u00f6r\u0259 taleyimd\u0259n \u00e7ox raz\u0131yam v\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fc xo\u015fb\u0259xt insan hesab edir\u0259m. Universiteti bitir\u0259n il Ulu \u00f6nd\u0259r Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 oldu\u011fu kimi, m\u0259n d\u0259 bunu \u00f6z h\u0259yat\u0131mda hiss etdim. Sonralar da m\u00fcxt\u0259lif\u00a0 t\u0259sad\u00fcfl\u0259rd\u0259n, yaxud xo\u015fb\u0259xt hadis\u0259l\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n onu bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 yax\u0131ndan g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcm. Ancaq 1997-ci ilin fevral\u0131n 16-da Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetin\u0259 rektor, 1998-ci il 25 mart tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259hsil naziri v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259yin olunanda bilavasit\u0259 onunla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k, t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini dinl\u0259m\u0259k \u015fans\u0131m olub.<\/p>\n<p>M\u0259n bilirdim ki, o, t\u0259hsil sah\u0259sin\u0259 yax\u015f\u0131 b\u0259l\u0259ddir, ancaq\u00a0 nazir v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin olunanda onunla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm bir saat \u0259rzind\u0259 t\u0259hsilin inc\u0259likl\u0259rin\u0259 bu q\u0259d\u0259r b\u0259l\u0259d olmas\u0131 m\u0259ni t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndirdi. Yad\u0131ma bir\u00a0 xatir\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. 1980-ci ill\u0259rd\u0259, Ulu \u00f6nd\u0259rin SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin Birinci m\u00fcavini oldu\u011fu v\u0259 bir \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259b\u00a0 sah\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, elm v\u0259 t\u0259hsil\u0259 d\u0259 r\u0259hb\u0259rlik\u00a0 etdiyi d\u00f6vrd\u0259 Moskvada Universitet m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin bir t\u0259dbirind\u0259 i\u015ftirak edirdim. M\u0259nim az\u0259rbaycanl\u0131 oldu\u011fumu bil\u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f rus aliml\u0259rind\u0259n biri yax\u0131nla\u015f\u0131b sual verdi ki, Heyd\u0259r \u018fliyev ne\u00e7\u0259 il kafedra m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259yib?!<\/p>\n<p>T\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndim, Heyd\u0259r \u018fliyevin n\u0259inki kafedra m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259sind\u0259, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, t\u0259hsil sistemind\u0259 he\u00e7 zaman \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyib n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc soru\u015fdum. Cavab verdi ki, SSR\u0130 Ali v\u0259 Orta \u0130xtisas T\u0259hsili Nazirliyinin kollegiya iclas\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyevin bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 dinl\u0259y\u0259nd\u0259n sonra bu q\u0259rara g\u0259lib:<\/p>\n<p>&#8211; Heyd\u0259r \u018fliyev ali t\u0259hsil sistemind\u0259 m\u00f6vcud olan probleml\u0259ri o q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k pe\u015f\u0259karl\u0131qla, inc\u0259likl\u0259 t\u0259hlil etdi ki, biz onun uzun ill\u0259r universitetl\u0259rin birind\u0259 kafedra m\u00fcdiri, ya dekan v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck.<\/p>\n<p>Burada h\u00f6rm\u0259tli oxuculara tan\u0131nm\u0131\u015f jurnalist Mais M\u0259mm\u0259dovun bir xatir\u0259sini t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m:<\/p>\n<p>&#8220;M\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, onun kimi \u015f\u0259xsiyy\u0259t \u00e7\u0259tin ki, bir d\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lsin: Rusiyan\u0131n Prezidenti Putin bir d\u0259f\u0259 onun bar\u0259sind\u0259 bel\u0259 bir s\u00f6z demi\u015fdi ki, o, siyasi n\u0259h\u0259ngdir. Biz Heyd\u0259r \u018fliyev bar\u0259sind\u0259 ANS-d\u0259 film \u00e7\u0259k\u0259nd\u0259, x\u00fcsusi olaraq Moksvaya getmi\u015fdik. Orada m\u00fcxt\u0259lif insanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fck. Onlar\u0131n aras\u0131nda Lujkov, Kabzon v\u0259 ba\u015fqa y\u00fcks\u0259k r\u0259smil\u0259r var idi. Onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 deyirdi ki, bel\u0259 bir insan d\u00fcnyada yoxdur. M\u0259n h\u0259min vaxt onlara bel\u0259 bir sual vermi\u015fdim ki, b\u0259s n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Qorba\u00e7ov o vaxt Heyd\u0259r \u018fliyevi v\u0259zif\u0259d\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131? Deyirdil\u0259r ki, bu, siyasi m\u0259s\u0259l\u0259dir. M\u0259n deyim ki, bu, siyas\u0259t deyildi. Ham\u0131s\u0131 \u0259la ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc ki, \u0259g\u0259r \u018fliyev v\u0259zif\u0259d\u0259 olsayd\u0131, Qaraba\u011f problemi olmazd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevi Kremld\u0259n \u00e7\u0131xarmaq bu insanlara laz\u0131m idi. 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcm ki, do\u011frudan da bu, bel\u0259dir. Qorba\u00e7ov sovet ordusunu Bak\u0131ya g\u00f6nd\u0259r\u0259nd\u0259 bu, m\u0259n\u0259 ayd\u0131n oldu.<\/p>\n<p>Bir d\u0259f\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyada s\u0259f\u0259rd\u0259 olanda Heyd\u0259r \u018fliyev Sumqay\u0131tdak\u0131 zavodla ba\u011fl\u0131 \u00f6lk\u0259nin b\u00f6y\u00fck \u015firk\u0259t r\u0259hb\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. T\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda s\u00f6hb\u0259t ged\u0259n zaman, britaniyal\u0131 \u015firk\u0259t r\u0259hb\u0259ri Heyd\u0259r \u018fliyevin onun sah\u0259si bar\u0259d\u0259 bu q\u0259d\u0259r m\u0259lumatl\u0131 olmas\u0131ndan \u00e7ox t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nmi\u015fdi. Bundan ba\u015fqa, Heyd\u0259r \u018fliyev Marqaret Tet\u00e7eri d\u0259 Londonda onunla dan\u0131\u015fark\u0259n p\u0259rt etmi\u015fdi. H\u0259min g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 Tet\u00e7er biz\u0259 iradlar bildirir, erm\u0259nil\u0259ri blokadaya salmaqda ittiham edirdi. Heyd\u0259r \u018fliyev ona el\u0259 bir cavab vermi\u015fdi ki, qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f susmu\u015fdu. Ona Qaraba\u011fda ba\u015f ver\u0259n cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n, insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n, \u00f6z torpaqlar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u0259sind\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycanda erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131. O, Tet\u00e7er\u0259 sual verdi ki, siz ist\u0259yirsiniz ki, sizd\u0259 d\u0259 bel\u0259 olsun? Xan\u0131m Tet\u00e7er q\u0131pq\u0131rm\u0131z\u0131 oldu v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259, &#8220;M\u0259n indi sizi ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcm, m\u0259n sizi tan\u0131m\u0131rd\u0131m&#8221;, &#8211; dey\u0259 cavab verdi.<\/p>\n<p>D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m ki, Heyd\u0259r \u018fliyev xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259rk\u0259n mediaya a\u00e7\u0131qlamalar ver\u0259rk\u0259n, jurnalistl\u0259r onun haz\u0131rcavabl\u0131\u011f\u0131, z\u0259kas\u0131 v\u0259 bel\u0259 q\u00fcdr\u0259tli siyasi lider olmas\u0131ndan heyr\u0259tl\u0259nirdil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>H\u0259yat\u0131 boyu \u00e7ox\u015fax\u0259li f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n\u00a0 Ulu \u00f6nd\u0259rin bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi h\u0259rt\u0259r\u0259fli y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik oldu\u011funa bir daha \u0259min olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 2001-ci il iyunun 10-da &#8220;Bak\u0131l\u0131 o\u011flanlar&#8221; \u015e\u0259n v\u0259 haz\u0131rcavablar Klubunun \u00fczvl\u0259ri il\u0259 s\u00f6hb\u0259tind\u0259n bir hiss\u0259ni t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m:<\/p>\n<p>&#8220;Bizim b\u00f6y\u00fck b\u0259st\u0259kar\u0131m\u0131z \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov &#8220;M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad&#8221; operettas\u0131n\u0131 yarad\u0131bd\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n, dem\u0259k olar ki, \u0259ks\u0259riyy\u0259ti &#8211; \u0259g\u0259r m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 almasaq &#8211; indiy\u0259 q\u0259d\u0259r hesab edirl\u0259r ki, &#8220;M\u0259\u015f\u0259di \u0130bad&#8221; operettas\u0131 komediyad\u0131r, insanlar g\u0259lib baxs\u0131nlar, istirah\u0259t etsinl\u0259r. Ancaq bu, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n komediyad\u0131r, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259, \u0259g\u0259r bu \u0259s\u0259ri d\u0259rind\u0259n t\u0259hlil ets\u0259n, ayd\u0131n olar ki, o d\u00f6vrd\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 ged\u0259n prosesl\u0259ri, n\u00f6qsanlar\u0131, \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 g\u00f6st\u0259rir. El\u0259c\u0259 d\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, Qoqolun \u0259s\u0259rl\u0259rini g\u00f6t\u00fcrs\u0259k, onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259ki obrazlar indiy\u0259 q\u0259d\u0259r ya\u015fay\u0131rlar. \u018fslind\u0259 yumor iki m\u0259na, m\u0259qs\u0259d da\u015f\u0131y\u0131r. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n insanlar h\u0259qiq\u0259t\u0259n g\u00fcl\u00fcr, istirah\u0259t edirl\u0259r. Deyirl\u0259r ki, sizin bu tama\u015fan\u0131z 3 saat 15 d\u0259qiq\u0259 \u00e7\u0259kibdir. Ba\u015fqa bir tama\u015fada buna d\u00f6zm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildir. Amma siz bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, insanlar\u0131 g\u00fcld\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, ikinci t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram, 1998-ci ild\u0259 m\u0259ni t\u0259hsil naziri v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin ed\u0259rk\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin verdiyi \u00e7oxsayl\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131qlardan biri d\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 \u0259sasl\u0131 islahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 verdiyi tap\u015f\u0131r\u0131q idi. O, dedi ki, yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 islahatlarla ba\u011fl\u0131 s\u0259r\u0259ncam imzalayacaqd\u0131r. Bu s\u0259r\u0259ncam\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n unutma ki, orada a\u015fa\u011f\u0131da konseptual ideya v\u0259 prinsipl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r:<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/525.az\/img\/pics\/large\/2023-05\/268443_l0zsvqw3m0.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>1. T\u0259hsil sistemind\u0259 h\u0259r bir yenil\u0259\u015fm\u0259 inqilabi yolla deyil, t\u0259kam\u00fcl yolu il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir;<\/p>\n<p>2. Biz he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259nin t\u0259hsil sistemini oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycanda qurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmamal\u0131y\u0131q;<\/p>\n<p>3. D\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259hsil sisteml\u0259ri il\u0259, haz\u0131rda h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 apar\u0131lmaqda olan islahatlarla yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olmal\u0131y\u0131q;<\/p>\n<p>4. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n, milli mentalitetind\u0259n, x\u00fcsus\u0259n t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 XX \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycanda formala\u015fm\u0131\u015f m\u00fct\u0259r\u0259qqi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rd\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259liyik;<\/p>\n<p>5.\u00a0 T\u0259hsil sistemimizin haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259tini, onun probleml\u0259rini d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259li, prioritet sah\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259liyik;<\/p>\n<p>6.\u00a0 M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259hsil sistemi\u00a0 milli z\u0259min\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k, \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Hesab edir\u0259m ki, bu tarixi k\u0259lamlar, bu g\u00fcn d\u0259 q\u00fcvv\u0259d\u0259dir v\u0259 \u00f6z \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>Nazir v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin ed\u0259rk\u0259n o, m\u0259n\u0259 bir \u00e7ox tap\u015f\u0131r\u0131qlar vermi\u015fdi. Bunlar, \u0259sas\u0259n, ali t\u0259hsil sistemind\u0259ki qeyri-q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z\u0259l ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 lisenziya ver\u0259n komissiyan\u0131 &#8211; Nazirl\u0259r Kabineti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t Ali Ekspert Komissiyas\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etdi. Tezlikl\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda T\u0259hsil \u0130slahatlar\u0131 \u00fczr\u0259 Komissiya yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 bu komissiyan\u0131n s\u0259dri t\u0259yin olundum. Komissiya bir il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r t\u0259rbiy\u0259d\u0259n ali t\u0259hsil\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 islahatlar proqram\u0131 haz\u0131rlad\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyev iki d\u0259f\u0259 Prezident Administrasiyas\u0131nda bu proqram \u00fczr\u0259 m\u00fczakir\u0259 ke\u00e7irdi. D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131 da proses\u0259 c\u0259lb etdi. Proqram 1999-cu il iyunun 15-d\u0259 &#8211; Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc t\u0259sdiql\u0259ndi. \u0130ndi fikirl\u0259\u015fir\u0259m ki, bu simvolik m\u0259qam\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259hsil\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fc idi.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq b\u00fcdc\u0259d\u0259n t\u0259hsil \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan v\u0259saitin h\u0259cmi ild\u0259n-il\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259g\u0259r 1995-ci ild\u0259 t\u0259hsilin ehtiyaclar\u0131na \u00fcmumi b\u00fcdc\u0259nin 17 faizi ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131sa, 2001-ci ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m art\u0131q 23 faiz idi. \u018frazisinin 20 faizi i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan, 1 milyondan \u00e7ox \u0259halisi m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 ya\u015fayan \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu, \u00e7ox y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259rici say\u0131la bil\u0259rdi. Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259t ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 pulsuz t\u0259hsill\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6d\u0259ni\u015fli t\u0259hsilin d\u0259 t\u0259tbiqi bu t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin maddi probleml\u0259rinin h\u0259llin\u0259 b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rdi. Bu, d\u00f6vl\u0259t ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin qism\u0259n maliyy\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyi qazanmas\u0131na, g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259sin\u0259 v\u0259 h\u0259min g\u0259lirl\u0259r hesab\u0131na pedaqoji hey\u0259tin \u0259m\u0259k haqlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na, bir s\u0131ra maddi-texniki probleml\u0259rin h\u0259llin\u0259 b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259k oldu.<\/p>\n<p>1994-c\u00fc ild\u0259n ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fli t\u0259hsild\u0259n v\u0259sait daxil olma\u011fa ba\u015flad\u0131. Yaln\u0131z bundan sonra m\u00fc\u0259lliml\u0259rin xaric\u0259 ax\u0131n\u0131 dayand\u0131, m\u00fc\u0259lliml\u0259rin \u0259m\u0259k haqlar\u0131na \u0259lav\u0259l\u0259r edildi. Universitetl\u0259rin maddi-texniki bazas\u0131 t\u0259dric\u0259n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi. Bel\u0259 bir add\u0131m azad bazar iqtisadiyyat\u0131 prinsipl\u0259rini ayd\u0131n d\u0259rk ed\u0259n, qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259hsil sistemind\u0259ki m\u00fcasir inki\u015faf meyll\u0259rini y\u00fcks\u0259k f\u0259hmi il\u0259 d\u0259rind\u0259n duya bil\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6lk\u0259nin t\u0259hsil h\u0259yat\u0131na qazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 nailiyy\u0259t idi. Tam m\u0259suliyy\u0259timl\u0259 bildirir\u0259m ki, \u0259g\u0259r Ulu \u00f6nd\u0259rin bu q\u0259rar\u0131 olmasayd\u0131, bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259t universitetl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini sad\u0259c\u0259 dayand\u0131rmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalacaqd\u0131. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f ilk Konstitusiyas\u0131na on bir illik icbari t\u0259hsil haqq\u0131nda m\u00fcdd\u0259a daxil edildi. B\u00f6y\u00fck r\u0259hb\u0259rin m\u00fc\u0259llifliyi il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f Konstitusiya layih\u0259sin\u0259 bel\u0259 bir m\u00fcdd\u0259an\u0131n sal\u0131nmas\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259hsil siyas\u0259tinin daha bir u\u011furu idi.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Az\u0259rbaycan dili v\u0259 tarixinin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259drisin\u0259 h\u0259r zaman ciddi \u00f6n\u0259m verirdi. Ana dilimizd\u0259 d\u0259rslikl\u0259rin y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131, bu i\u015f\u0259 apar\u0131c\u0131 aliml\u0259rin, pe\u015f\u0259kar m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin c\u0259lb olunmas\u0131 onun \u0259n s\u0259rt t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n idi. M\u0259lumdur ki, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin d\u0259rslikl\u0259ri Moskvada haz\u0131rlan\u0131r v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunaraq \u015fagirdl\u0259r\u0259 pulsuz paylan\u0131rd\u0131. M\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra\u00a0 t\u0259hsilin bu m\u00fch\u00fcm sah\u0259sind\u0259 iki ciddi problem yarand\u0131. Birincisi, indi d\u0259rslikl\u0259ri \u00f6z m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rimiz haz\u0131rlamal\u0131 idi. Ayd\u0131nd\u0131r ki, bu, o q\u0259d\u0259r d\u0259 sad\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 deyildi. \u0130lk ill\u0259rd\u0259 d\u0259rslikl\u0259ri \u0259sas\u0259n orta t\u0259hsill\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si v\u0259 pedaqoji t\u0259cr\u00fcb\u0259si\u00a0 olmayan n\u00fcfuzlu aliml\u0259r haz\u0131rlay\u0131rd\u0131lar. Az sonra m\u0259lum oldu ki, haz\u0131rlanm\u0131\u015f d\u0259rslikl\u0259r elmi bax\u0131mdan y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olsa da, pedaqoji-metodik bax\u0131mdan q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f deyil. N\u0259tic\u0259d\u0259 d\u0259rslikl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259li m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 v\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f metodistl\u0259r\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ld\u0131. Bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259n sonra b\u00fct\u00fcn d\u0259rslikl\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fc\u0259lliml\u0259r v\u0259 metodistl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlan\u0131r v\u0259 tender yolu il\u0259 \u00e7ap olunurdu. \u0130kinci problem ondan ibar\u0259t idi ki, m\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tin \u00e7\u0259tinliyi il\u0259 \u0259laq\u0259dar h\u00f6kum\u0259tin d\u0259rslikl\u0259ri \u015fagirdl\u0259r\u0259 pulsuz verm\u0259k imkan\u0131 yox idi, \u00f6lk\u0259d\u0259 kitab \u00e7ap\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ka\u011f\u0131z \u00e7at\u0131\u015fm\u0131rd\u0131 v\u0259 valideynl\u0259r d\u0259 d\u0259rslik almaq iqtidar\u0131nda deyildil\u0259r.<\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram, o zaman Ulu \u00f6nd\u0259rin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 v\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 gedib d\u0259rslikl\u0259rin \u00e7ap\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn xeyli miqdarda pulsuz ka\u011f\u0131z g\u0259tir\u0259 bildik. 2001-ci ild\u0259n etibar\u0259n orta m\u0259kt\u0259b d\u0259rslikl\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t v\u0259saiti hesab\u0131na \u00e7ap olunaraq \u015fagirdl\u0259r\u0259 pulsuz paylanmas\u0131na nail olduq. O da yax\u015f\u0131 yad\u0131mdad\u0131r ki, v\u0259ziyy\u0259tin \u00e7\u0259tin olmas\u0131na baxmayaraq, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131rd\u0131 ki, G\u00fcrc\u00fcstanda v\u0259 Da\u011f\u0131standa t\u0259lim Az\u0259rbaycan dilind\u0259 olan m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \u015fagirdl\u0259ri d\u0259rslikl\u0259rl\u0259 pulsuz t\u0259min etm\u0259yi unutmay\u0131n.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259r il sentyabr\u0131n 1-d\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259kir, u\u015faqlara sevgi g\u00f6st\u0259rir, onlarla s\u00f6hb\u0259t edir, \u015f\u0259kil \u00e7\u0259kdirir, balacalar\u0131 f\u0259r\u0259hl\u0259ndirirdi. El\u0259 bil ki, Siyasi B\u00fcroda SSR\u0130-nin taleyini h\u0259ll ed\u0259n q\u0259rarlarla ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n, Qorba\u00e7ovla d\u00f6\u015f-d\u00f6\u015f\u0259 g\u0259lib k\u0259skin m\u00fcbariz\u0259 aparan, Az\u0259rbaycan\u0131 u\u00e7urumun k\u0259nar\u0131ndan xilas ed\u0259n, BMT Ba\u015f M\u0259clisinin iclas\u0131nda nitq s\u00f6yl\u0259y\u0259n, g\u00fccl\u00fc qar ya\u011fmas\u0131na, \u00e7\u0259tin a\u015f\u0131lan da\u011f yollar\u0131n\u0131n son d\u0259r\u0259c\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li olmas\u0131na baxmayaraq, \u015eu\u015fada Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259sinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimini ke\u00e7ir\u0259n,\u00a0 daha n\u0259l\u0259ri, n\u0259l\u0259ri ed\u0259n bu adam deyildi&#8230;<\/p>\n<p>2002-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, sonuncu d\u0259f\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259kirdi. \u018fg\u0259r bel\u0259 oldu\u011funu bils\u0259ydim, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu n\u0259h\u0259ng, qeyri-adi ali keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 sad\u0259, s\u0259mimi insanla daha \u00e7ox bir yerd\u0259 olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fard\u0131m. Ancaq sonralar m\u0259ni t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndir\u0259n ba\u015fqa m\u0259s\u0259l\u0259 idi. He\u00e7 k\u0259s\u0259 hiss etdirm\u0259d\u0259n daxilind\u0259ki a\u011fr\u0131larla, x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparan bu insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son aylar\u0131nda \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri pozmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn yen\u0259 d\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 gedir, b\u0259lk\u0259 d\u0259 son q\u00fcvv\u0259sini u\u015faqlara, xalq\u0131m\u0131z\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 olan sevgisin\u0259 s\u0259rf etm\u0259k ist\u0259yirdi.<\/p>\n<p>Yeni d\u0259rs ilinin ilk g\u00fcn\u00fcnd\u0259 o,\u00a0 Suraxan\u0131dak\u0131 275 n\u00f6mr\u0259li m\u0259kt\u0259b\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. Biz birlikd\u0259 m\u0259kt\u0259bin sinif otaqlar\u0131ndan birin\u0259 daxil olduq. H\u0259r detala diqq\u0259t yetirm\u0259yi bacaran Ulu \u00f6nd\u0259r tarix d\u0259rsliyini g\u00f6t\u00fcr\u00fcb v\u0259r\u0259ql\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Bu, 2001-ci il\u0259 q\u0259d\u0259rki d\u00f6vr\u0259 aid tarixi materiallar\u0131n \u0259ks olundu\u011fu yeni d\u0259rslik idi. O, 2000-ci ild\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f Sidney Yay Olimpiya Oyunlar\u0131ndan \u015f\u0259kill\u0259ri d\u0259rslikd\u0259 g\u00f6rm\u0259sind\u0259n \u00e7ox m\u0259mnun oldu. Ulu \u00f6nd\u0259r m\u0259kt\u0259bin h\u0259y\u0259tind\u0259 topla\u015fanlar qar\u015f\u0131s\u0131nda maraql\u0131 bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi.<\/p>\n<p>H\u0259min t\u0259dbird\u0259n ev\u0259 g\u0259ldim. Ev\u0259 t\u0259z\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131m ki, z\u0259ng edib, c\u0259nab Prezidentin m\u00fc\u015favir\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dedil\u0259r. M\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 Prezident m\u0259nd\u0259n \u0259vv\u0259lc\u0259 Az\u0259rbaycandak\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin say\u0131n\u0131 v\u0259 onlar\u0131n ne\u00e7\u0259sinin pis v\u0259ziyy\u0259td\u0259 oldu\u011funu soru\u015fdu. M\u0259nd\u0259 olan t\u0259xmini r\u0259q\u0259ml\u0259ri s\u00f6yl\u0259dim. Onda Prezident dedi:<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n o m\u0259kt\u0259bl\u0259ri g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m. Onlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259h\u015f\u0259tlidir. \u0130ndiy\u0259d\u0259k bizim bu probleml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa imkan\u0131m\u0131z \u00e7atmay\u0131b. \u0130ndi is\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ram ki, m\u0259kt\u0259bl\u0259rin t\u0259miri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsun.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259rin tikintisi, m\u00f6vcud m\u0259kt\u0259bl\u0259rin is\u0259 \u0259sasl\u0131 t\u0259miri v\u0259 m\u00fcasir avadanl\u0131qlarla t\u0259minat\u0131 proqram\u0131n\u0131n haz\u0131rlanaraq ona t\u0259qdim edilm\u0259sini tap\u015f\u0131rd\u0131. O g\u00fcnl\u0259rd\u0259, dem\u0259k olar ki, gec\u0259l\u0259r d\u0259 yatm\u0131rd\u0131q. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 hans\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin t\u0259mir\u0259 ehtiyac\u0131n\u0131n oldu\u011funu, harada yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259rin in\u015fas\u0131na, 2-3 n\u00f6vb\u0259d\u0259 d\u0259rs ke\u00e7il\u0259n hans\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 yeni korpuslar\u0131n tikintisin\u0259 ehtiyac oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirirdik. Proqram\u0131 2003-c\u00fc ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 t\u0259hvil verdik v\u0259 Prezident bu s\u0259n\u0259di t\u0259sdiql\u0259di. O vaxtdan m\u0259kt\u0259bl\u0259rin yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 b\u00f6y\u00fck bir i\u015f ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>Bu xatir\u0259l\u0259r niy\u0259 yad\u0131ma d\u00fc\u015fd\u00fc, a\u00e7\u0131qlamaq ist\u0259yir\u0259m. D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rim m\u0259ni 20 il bundan \u0259vv\u0259l\u0259 apar\u0131r.\u00a0 2003-c\u00fc il aprelin 21-d\u0259 ke\u00e7mi\u015f Respublika (indiki Heyd\u0259r \u018fliyev) saray\u0131nda C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski ad\u0131na H\u0259rbi Liseyin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n 30 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasim ke\u00e7irilirdi. Zal\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti h\u0259min liseyin kursantlar\u0131 v\u0259 m\u0259zunlar\u0131 idi, t\u0259hsil naziri oldu\u011fumdan m\u0259n d\u0259 orada i\u015ftirak edirdim. Yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram ki, televiziya kanallar\u0131nda canl\u0131 transilyasiya edil\u0259n bu t\u0259dbird\u0259 Ulu \u00f6nd\u0259r tribunada \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259rk\u0259n bird\u0259n \u00fcr\u0259yini tutaraq bir ne\u00e7\u0259 k\u0259lm\u0259 dedi v\u0259 y\u0131x\u0131ld\u0131. Onun y\u0131x\u0131lmas\u0131 b\u00fct\u00fcn saray\u0131 aya\u011fa qald\u0131rd\u0131, salonda ham\u0131n\u0131n sanki xorla dediyi d\u0259rin bir &#8220;ah&#8221; e\u015fidildi. Ham\u0131 s\u0259hn\u0259y\u0259 qa\u00e7\u0131b n\u0259 is\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259k ist\u0259s\u0259 d\u0259,\u00a0 ancaq m\u00fchafiz\u0259 xidm\u0259tinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131 ora buraxd\u0131lar. H\u0259min d\u0259qiq\u0259 televiziya verili\u015fi dayand\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 20 d\u0259qiq\u0259lik fasil\u0259 elan edildi. G\u00f6zl\u0259rimizin qar\u015f\u0131s\u0131nda bu m\u0259\u011frur insan\u0131 qolundan tutub s\u0259hn\u0259nin arxas\u0131na apard\u0131lar, sonradan bildik ki, x\u0259r\u0259k g\u0259tirib rahat aparmaq ist\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, can\u0131ndan \u00e7ox m\u0259nliyinin, \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin t\u0259\u0259ss\u00fcb\u00fcn\u00fc \u00e7\u0259k\u0259n \u00d6nd\u0259r raz\u0131la\u015fmay\u0131b, \u00f6z aya\u011f\u0131 il\u0259 getm\u0259k ist\u0259yib. Arxada h\u0259kiml\u0259r ilkin m\u00fcayin\u0259d\u0259n sonra t\u0259cili uzan\u0131ql\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 x\u0259st\u0259xanaya apar\u0131lmal\u0131 oldu\u011funu deyibl\u0259r, raz\u0131la\u015fmay\u0131b. &#8220;M\u0259nim s\u00f6z\u00fcm yar\u0131m\u00e7\u0131q qald\u0131, bel\u0259 \u015fey he\u00e7 vaxt olmay\u0131b, ola da bilm\u0259z!&#8221;, &#8211; dey\u0259r\u0259k s\u0259hn\u0259y\u0259 qay\u0131daca\u011f\u0131n\u0131 bildirib. Qalstukunu, penc\u0259yini s\u0259hmana salandan sonra tribunaya gedib. H\u0259min anlar g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnd\u0259n getmir, bir d\u0259 g\u00f6rd\u00fck ki, Heyd\u0259r \u018fliyev \u0259z\u0259m\u0259tl\u0259 tribunaya do\u011fru add\u0131mlay\u0131r, bayaqdan ke\u00e7irdiyimiz stresd\u0259n, h\u0259y\u0259candan idi, yoxsa ba\u015fqa s\u0259b\u0259bi d\u0259 var idi, d\u0259qiq bilmir\u0259m, ancaq el\u0259 b\u0259rk alq\u0131\u015f s\u0259dalar\u0131 ucald\u0131 ki, b\u0259lk\u0259 d\u0259 30 illik tarixi \u0259rzind\u0259 o sarayda bel\u0259 gurultulu alq\u0131\u015flar olmam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Ancaq q\u0131sa \u00e7\u0131x\u0131\u015fdan sonra Ulu \u00f6nd\u0259r ikinci d\u0259f\u0259 y\u0131x\u0131ld\u0131 v\u0259 bu d\u0259f\u0259 daha pis oldu &#8211; sonradan bildiyimiz kimi, bir ne\u00e7\u0259 qab\u0131r\u011fas\u0131 s\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. \u015eahidl\u0259r dan\u0131\u015f\u0131rlar ki, h\u0259kiml\u0259r onun qar\u015f\u0131s\u0131nda diz \u00e7\u00f6k\u00fcb yalvar\u0131blar: &#8220;C\u0259nab prezident, aya\u011fa qalxmaq q\u0259ti olmaz, icaz\u0259 verin Sizi birba\u015fa x\u0259st\u0259xanaya aparaq&#8221;. Yax\u0131n adamlara v\u0259ziyy\u0259tin kritik oldu\u011funu izah ed\u0259n h\u0259kiml\u0259r onlardan da xahi\u015f edibl\u0259r ki, onu hospitalizasiya olma\u011fa raz\u0131 sals\u0131nlar. Ancaq deyil\u0259n b\u00fct\u00fcn s\u00f6zl\u0259r onu fikrind\u0259n d\u00f6nd\u0259r\u0259 bilm\u0259yib: &#8220;B\u0259lk\u0259 d\u0259 ba\u015fqa t\u0259rkibd\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar olsayd\u0131, siz dey\u0259n\u0259 qulaq asard\u0131m. Ali Ba\u015f Komandan g\u0259nc kursantlar\u0131n \u00f6n\u00fcnd\u0259 y\u0131x\u0131l\u0131b s\u0259hn\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xa bilm\u0259z! S\u0259hn\u0259y\u0259 qay\u0131d\u0131ram!&#8221;<\/p>\n<p>V\u0259 qay\u0131td\u0131 da, qab\u0131r\u011falar\u0131 s\u0131nm\u0131\u015f, d\u0259h\u015f\u0259tli a\u011fr\u0131n\u0131n \u0259zablar\u0131na d\u00f6z\u0259-d\u00f6z\u0259, bunu he\u00e7 k\u0259s\u0259 hiss etdirm\u0259d\u0259n, bir q\u0259d\u0259r asta add\u0131mlarla, ancaq yen\u0259 d\u0259 \u015fux yeri\u015fl\u0259 qay\u0131td\u0131&#8230; Qay\u0131td\u0131 ki, kursantlar onu ayaq \u00fcstd\u0259, \u00f6l\u00fcm\u0259 d\u0259, a\u011fr\u0131ya da, \u0259zablara da qalib g\u0259lm\u0259yi bacaran Ali Ba\u015f Komandan kimi yadda saxlas\u0131nlar! Qay\u0131td\u0131 ki, l\u0259yaq\u0259tli bir \u00f6mr\u00fcn son akkordlar\u0131 da l\u0259yaq\u0259tl\u0259 olsun! Qay\u0131td\u0131 ki, \u00f6mr\u00fcn\u00fc h\u0259sr etdiyi xalq\u0131na son dualar\u0131n\u0131 desin: &#8220;&#8230;Qoy \u00e7aylar\u0131m\u0131z qurumas\u0131n! Qoy a\u011faclar\u0131m\u0131z k\u0259silm\u0259sin! Qoy \u00e7\u0131ra\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6nm\u0259sin!..&#8221;<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n h\u0259r \u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f, he\u00e7 k\u0259sin \u00f6n\u00fcnd\u0259 \u0259yilm\u0259mi\u015f, \u015f\u0259r\u0259fli bir \u00f6m\u00fcr ya\u015fam\u0131\u015f c\u0259sur v\u0259 q\u0259hr\u0259man insan ba\u015fqa q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259 bilm\u0259zdi &#8211; kimin \u00f6mr\u00fcnd\u0259 yaln\u0131z l\u0259yaq\u0259t v\u0259 d\u0259yan\u0259t q\u0259rar tutursa, onun q\u0259rar\u0131 bel\u0259 d\u0259 olmal\u0131yd\u0131. \u018fg\u0259r o, h\u0259kiml\u0259rin m\u0259sl\u0259h\u0259tin\u0259 qulaq assayd\u0131, x\u0259r\u0259kd\u0259 uzan\u0131b x\u0259st\u0259xanaya getm\u0259y\u0259 raz\u0131l\u0131q vers\u0259ydi, tribunaya qay\u0131tmasayd\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir q\u0259d\u0259r art\u0131q ya\u015fayard\u0131, ancaq h\u0259min Heyd\u0259r \u018fliyev olmazd\u0131. Onu milyonlardan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n \u0259sas keyfiyy\u0259t d\u0259 bu idi &#8211; \u00f6l\u00fcm\u00fcn g\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u00e7in\u0259 dik baxmaq, h\u0259yatdan da \u00fcst\u00fcn olan d\u0259y\u0259rl\u0259ri g\u00f6rm\u0259k v\u0259 onlar\u0131 d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k! O, d\u00fcnyaya Heyd\u0259r \u018fliyev kimi g\u0259lmi\u015fdi, Heyd\u0259r \u018fliyev kimi d\u0259 getm\u0259liydi.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn xeyli zaman \u00f6td\u00fckd\u0259n sonra h\u0259min m\u00fcdhi\u015f g\u00fcn\u00fc xat\u0131rlayaraq d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u0259g\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev onda kursantlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na qay\u0131tmasayd\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 biz 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259 qalib g\u0259l\u0259 bilm\u0259zdik. \u018fg\u0259r h\u0259min jesti il\u0259 g\u0259ncl\u0259r\u0259 c\u0259sar\u0259t, m\u0259rdlik, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik, \u00f6l\u00fcm\u0259 d\u0259 meydan oxumaq d\u0259rsi ke\u00e7m\u0259s\u0259ydi, onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda Polad H\u0259\u015fimov kimi y\u00fczl\u0259rl\u0259 igid, v\u0259t\u0259n yolunda h\u0259r \u015fey\u0259 haz\u0131r q\u0259hr\u0259man yeti\u015fm\u0259zdi, h\u0259min yenilm\u0259zlik ruhu Az\u0259rbaycan Ordusunun qan\u0131na, can\u0131na hopmazd\u0131, biz o igidl\u0259r\u0259 g\u00fcv\u0259nib haqq sava\u015f\u0131na qalxa bilm\u0259zdik v\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m q\u0259l\u0259b\u0259ni qazanmazd\u0131q!<\/p>\n<p>&#8220;H\u0259r zaman h\u0259yat\u0131n\u0131 xalq\u0131na qurban verm\u0259y\u0259 haz\u0131r olan&#8221; Heyd\u0259r \u018fliyev &#8220;h\u0259yat\u0131ndan art\u0131q sevdiyi xalq\u0131na&#8221; \u00f6mr\u00fcn\u00fc qurban verm\u0259yi bacard\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259m\u0259li il\u0259 s\u00fcbut etdi.<\/p>\n<p>&#8230;H\u0259kiml\u0259rin ciddi etiraz\u0131na baxmayaraq, aprelin 21-d\u0259 y\u0131x\u0131lm\u0131\u015f, yeddi qab\u0131r\u011fas\u0131 s\u0131nm\u0131\u015f 80 ya\u015fl\u0131 bu insan aprelin 24-d\u0259 i\u015f\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. Aprelin son g\u00fcnl\u0259rinin birind\u0259 prezident telefonu z\u0259ng \u00e7ald\u0131. H\u0259y\u0259canla g\u00f6t\u00fcrd\u00fcm. O vaxtdan dan\u0131\u015fmam\u0131\u015fd\u0131q:<\/p>\n<p>&#8211; Misir m\u00fc\u0259llim,v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir?<\/p>\n<p>&#8211; \u00c7ox sa\u011f olun, c\u0259nab Prezident, &#8211; dedim, &#8211; Siz nec\u0259siniz? Bir az narahat olduq.<\/p>\n<p>Sual\u0131ma cavab verm\u0259di:<\/p>\n<p>&#8211; G\u00fcrc\u00fcstana kitablar\u0131 g\u00f6nd\u0259r\u0259 bildiniz? D\u00fcnya bank\u0131 il\u0259 s\u00f6hb\u0259tiniz n\u0259 yerd\u0259 qald\u0131?<\/p>\n<p>M\u0259lumat verdim, ancaq yen\u0259 s\u00f6zaras\u0131 xo\u015flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiyim s\u0259hh\u0259ti haqq\u0131nda soru\u015fdum, bunu m\u0259n\u0259vi borc hesab etdiyim \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259r\u0259dd\u00fcdl\u0259 d\u0259 olsa, dem\u0259li oldum.<\/p>\n<p>&#8211; H\u0259r \u015fey yax\u015f\u0131d\u0131r, &#8211; dedi.<\/p>\n<p>Ancaq yen\u0259 d\u0259 s\u00f6hb\u0259ti\u00a0 onu daha \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin \u00fcst\u00fcn\u0259 g\u0259tirdi:<\/p>\n<p>&#8211; Yapon s\u0259firi m\u0259kt\u0259b tikm\u0259y\u0259 s\u00f6z vermi\u015fdi, o m\u0259s\u0259l\u0259 nec\u0259 oldu?<\/p>\n<p>\u018ftrafl\u0131 cavab verdim, diqq\u0259tl\u0259 dinl\u0259di, yen\u0259 rayonlardak\u0131 m\u0259kt\u0259b tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 qay\u011f\u0131 il\u0259 soru\u015fanda \u00fcr\u0259kl\u0259nib dedim:<\/p>\n<p>&#8211; C\u0259nab Prezident, b\u0259lk\u0259 bir az istirah\u0259t ed\u0259ydiniz?<\/p>\n<p>Hiss etdim ki, m\u0259sl\u0259h\u0259tim xo\u015funa g\u0259lm\u0259di, ancaq cavab\u0131nda bunu bildirm\u0259di:<\/p>\n<p>&#8211; Bilirs\u0259n, Misir m\u00fc\u0259llim, \u00e7\u0259tin olsa da, g\u0259r\u0259k yerimd\u0259 olam, e\u015fitmi\u015f\u0259m ki, h\u0259min g\u00fcn erm\u0259nil\u0259r toy-bayram\u00a0 edib, el\u0259 ba\u015fqa erm\u0259ni \u0259qid\u0259lil\u0259r d\u0259. Daxili v\u0259 xarici sabitlik namin\u0259 m\u0259n v\u0259zif\u0259 ba\u015f\u0131nda olmal\u0131yam, bir az \u00e7\u0259tin olsa da, a\u011fr\u0131lar\u0131m olsa da, i\u015fd\u0259 olmal\u0131yam&#8230;<\/p>\n<p>Do\u011frusu, m\u0259\u0259tt\u0259l qald\u0131m, bu q\u0259d\u0259r f\u0259dakarl\u0131q olarm\u0131? H\u0259yat\u0131n\u0131n bel\u0259 b\u00f6hranl\u0131 d\u0259qiq\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 ictimai borcu, milli m\u0259nafel\u0259ri, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 xalq qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259ti unutmayasan, \u00f6l\u00fcm\u00fcn bir add\u0131ml\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011funu bil\u0259-bil\u0259 G\u00fcrc\u00fcstana kitablar\u0131n g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si, yaxud yapon s\u0259firinin Bak\u0131da tikdir\u0259c\u0259yi m\u0259kt\u0259b s\u0259ni narahat etsin?! Bir azca di\u015fi a\u011fr\u0131yan insan\u0131n d\u00fcnya yad\u0131ndan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 halda, yeddi qab\u0131r\u011fan\u0131n s\u0131nmas\u0131ndan yaranan d\u0259h\u015f\u0259tli a\u011fr\u0131lar\u0131 ke\u00e7ir\u0259n bu insan\u0131n yad\u0131na D\u00fcnya bank\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb? G\u00f6r\u0259s\u0259n, buna g\u00f6r\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r, n\u0259 q\u0259d\u0259r i\u015fin\u0259 ciddi m\u00fcnasib\u0259td\u0259, n\u0259 q\u0259d\u0259r xalqa, d\u00f6vl\u0259t\u0259 ba\u011fl\u0131 olmaq laz\u0131md\u0131r?<\/p>\n<p>Tarix, \u0259slind\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 bir d\u00f6vl\u0259t adam\u0131, b\u00f6y\u00fck v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r v\u0259 dahi az\u0259rbaycanl\u0131 kimi \u00f6z qiym\u0259tini verib. Bundan sonra da ver\u0259c\u0259k. Onun Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda xidm\u0259tl\u0259rinin miqyas\u0131n\u0131, d\u0259y\u0259r v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tini zaman \u00f6td\u00fckc\u0259 daha ayd\u0131n hiss edirik. Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u00fchas\u0131, onun siyas\u0259t m\u0259kt\u0259bi v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik kursu tariximizin bundan sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc daim g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r \u00f6z inki\u015faf\u0131nda o d\u00fchadan b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259c\u0259kdir!<\/p>\n<p>B\u0259z\u0259n m\u0259nd\u0259n soru\u015furlar ki, Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k \u00e7\u0259tin idimi?<\/p>\n<p>B\u0259li, Ulu \u00f6nd\u0259r \u00e7ox t\u0259l\u0259bkar, eyni zamanda, \u0259dal\u0259tli, m\u00fcdrik bir r\u0259hb\u0259r idi. Do\u011frudur, verdiyi h\u0259r bir tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n icras\u0131nda maksimum m\u00fck\u0259mm\u0259llik t\u0259l\u0259b edirdi, xatirind\u0259n he\u00e7 n\u0259 \u00e7\u0131xmaz, \u0259n x\u0131rda detal bel\u0259 n\u0259z\u0259rind\u0259n yay\u0131nmazd\u0131. Bununla bel\u0259, he\u00e7 k\u0259sin haqq\u0131nda kimins\u0259 s\u00f6z\u00fc il\u0259 q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259zdi, he\u00e7 vaxt \u015f\u0259xsi m\u00fcnasib\u0259tini milli maraqlardan y\u00fcks\u0259k tutmazd\u0131, kimins\u0259 \u015f\u0259xsi keyfiyy\u0259tl\u0259ri xo\u015funa g\u0259lm\u0259y\u0259 bil\u0259rdi, ancaq \u0259g\u0259r h\u0259min insan xalq \u00fc\u00e7\u00fcn, \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259dakarl\u0131q edirdis\u0259, i\u015fin\u0259 can yand\u0131r\u0131rd\u0131sa, Heyd\u0259r \u018fliyev onun b\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flayard\u0131. \u018flb\u0259tt\u0259, onun etimad\u0131na layiq olmaq, onun qar\u015f\u0131ya qoydu\u011fu v\u0259zif\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetirm\u0259k, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t idi.<\/p>\n<p>\u00c7ox xo\u015fb\u0259xt insanam ki, bu tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259 eyni d\u00f6vrd\u0259 ya\u015famaq, h\u0259tta onunla \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olmaq m\u0259n\u0259 n\u0259sib olmu\u015fdur.<\/p>\n<p><em>www.525.az<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Misir M\u018fRDANOV AMEA Riyaziyyat v\u0259 Mexanika \u0130nstitutunun direktoru, fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru, professor Az\u0259rbaycan tarixinin Heyd\u0259r \u018fliyev m\u0259rh\u0259l\u0259si haqq\u0131nda q\u0259na\u0259tin formala\u015fmas\u0131 t\u0259kc\u0259 onun Az\u0259rbaycana uzun m\u00fcdd\u0259t r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259sin\u0259 deyil, b\u0259lk\u0259 d\u0259 daha \u00e7ox bu r\u0259hb\u0259rliyin z\u0259ngin m\u0259zmuna malik olmas\u0131na \u0259saslan\u0131r. Tam q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 v\u0259 c\u0259sar\u0259tl\u0259 dem\u0259k olar ki, Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vr onun tarixinin x\u00fcsusi, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44503"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44503"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44503\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44510,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44503\/revisions\/44510"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}