{"id":44544,"date":"2023-05-24T17:29:46","date_gmt":"2023-05-24T13:29:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=44544"},"modified":"2023-05-24T17:29:47","modified_gmt":"2023-05-24T13:29:47","slug":"sud-yolunda-86-isiq-ili-uzaqliqda-firlanmayan-planetin-d%c9%99lill%c9%99ri-tapilib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/05\/24\/sud-yolunda-86-isiq-ili-uzaqliqda-firlanmayan-planetin-d%c9%99lill%c9%99ri-tapilib\/","title":{"rendered":"S\u00fcd yolunda 86 i\u015f\u0131q ili uzaql\u0131qda f\u0131rlanmayan planetin d\u0259lill\u0259ri tap\u0131l\u0131b"},"content":{"rendered":"\n<p>Vulkanlar\u0131n p\u00fcsk\u00fcrd\u00fcy\u00fc v\u0259 Yer b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcnd\u0259 f\u0131rlanmayan ekzoplanetin d\u0259lill\u0259ri a\u015fkar edilib&nbsp;\u201cNature\u201d jurnal\u0131na istinadla x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00f6y cismind\u0259 g\u00fcnd\u00fcz il\u0259 gec\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r, onun bir t\u0259r\u0259fi h\u0259mi\u015f\u0259 g\u00fcnd\u00fcz i\u015f\u0131\u011f\u0131nda, dig\u0259ri is\u0259 qaranl\u0131qda olur.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcd Yolunda t\u0259xmin\u0259n 86 i\u015f\u0131q ili uzaql\u0131qda, daimi vulkan p\u00fcsk\u00fcrm\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qalan, m\u00f6hk\u0259m v\u0259 qayal\u0131 bu ekzoplanet sah\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 Yerd\u0259n b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Astronomlar bildiribl\u0259r ki, bu g\u00f6y\u00fc cismi \u00e7ox g\u00fcman ki, G\u00fcn\u0259\u015f sistemind\u0259ki \u0259n vulkanik aktiv cisim olan Yupiterin peyki \u0130o kimi vulkanlarla \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Monreal Universitetind\u0259 t\u0259dqiqat qrupunun r\u0259hb\u0259ri By\u00f6rn Benneke deyib: \u201cEkzoplanetin i\u015f\u0131ql\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259 maye su ola bilm\u0259z, \u00e7\u00fcnki orada \u00e7ox istidir, ehtimal ki, s\u0259hrad\u0131r. Gec\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259, \u00e7ox g\u00fcman ki, b\u00f6y\u00fck bir buzlaq var. \u018fn maraql\u0131 \u0259razi gec\u0259 il\u0259 g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn qovu\u015fdu\u011fu terminator b\u00f6lg\u0259sinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r. Burada gec\u0259 k\u0259nar\u0131ndak\u0131 buzlaqdan g\u0259l\u0259n su \u0259riy\u0259 bil\u0259r v\u0259 ola bilsin ki, maye s\u0259th sular\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259 bil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, ehtimal ki, planetin h\u0259r yerind\u0259, h\u0259tta gec\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259ki buzun alt\u0131nda v\u0259 ola bilsin ki, terminatorun yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda suyun alt\u0131nda vulkanlar var&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Astronomlar\u0131n fikrinc\u0259, ekzoplanet Yerd\u0259n bir q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fckd\u00fcr v\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 c\u0131rtdan ulduza \u00e7ox yax\u0131n orbitl\u0259rd\u0259 f\u0131rlan\u0131r. Bu g\u00f6y cismi G\u00fcn\u0259\u015fd\u0259n xeyli ki\u00e7ik, k\u00fctl\u0259si v\u0259 temperaturu nisb\u0259t\u0259n azd\u0131r, onun \u0259traf\u0131nda elliptik s\u0259yah\u0259t c\u0259mi 2,8 g\u00fcn\u0259 tamamlan\u0131r. Ekzoplanetin s\u0259thinin temperaturu Yerin temperaturundan bir q\u0259d\u0259r isti g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. O, ulduzun \u0259traf\u0131nda, ya\u015fay\u0131\u015f v\u0259 ya \u201cGoldilocks\u201d zonas\u0131n\u0131n k\u0259nar\u0131nda yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>Kaliforniya Universitetinin Riversayd m\u0259rk\u0259zinin planetl\u0259r \u00fczr\u0259 astrofiziki v\u0259 t\u0259dqiqat\u0131n h\u0259mm\u00fc\u0259llifi Stiven Keyn bildirib: \u201cM\u0259n milyonlarla illik davaml\u0131 vulkanik f\u0259aliyy\u0259td\u0259n sonra planet \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6hk\u0259m, g\u0259nc s\u0259th t\u0259s\u0259vv\u00fcr edir\u0259m. Qravitasiya effektl\u0259ri gec\u0259 v\u0259 g\u00fcnd\u00fcz t\u0259r\u0259fin\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259n d\u0259 vulkanik f\u0259aliyy\u0259tin planetin s\u0259thin\u0259 b\u0259rab\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 yay\u0131lmas\u0131ndan \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nir\u0259m. Planet vulkanik c\u0259h\u0259td\u0259n \u00e7ox aktiv oldu\u011fundan, h\u0259l\u0259 d\u0259 i\u00e7\u0259rid\u0259n atmosfer\u0259 qazlar verir. Bel\u0259likl\u0259, y\u0259qin ki, planetin h\u0259l\u0259 d\u0259 atmosferi var. Bununla bel\u0259, onun ya\u015fay\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli olmas\u0131 ehtimal\u0131 azd\u0131r, \u00e7\u00fcnki enerjinin \u00fcmumi miqdar\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259nfi m\u00fchit yarad\u0131r. Kim bilir, b\u0259lk\u0259 d\u0259 orada h\u0259yat vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNature\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan t\u0259dqiqat\u0131n m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri olan Kanzas Universitetinin astronomiya professoru Yan Krossfild is\u0259 bildirib ki, h\u0259l\u0259lik ekzoplanet vulkanizmin\u0259 dair birba\u015fa m\u00fc\u015fahid\u0259 s\u00fcbutu yoxdur, lakin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bel\u0259 d\u0259lill\u0259r ortaya \u00e7\u0131xar\u0131la bil\u0259r. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, planet G\u00fcn\u0259\u015f sistemimizd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 86 i\u015f\u0131q ili uzaql\u0131qda, Krater b\u00fcrc\u00fc istiqam\u0259tind\u0259, S\u00fcd Yolunda yerl\u0259\u015fir. \u0130\u015f\u0131q ili i\u015f\u0131\u011f\u0131n bir ild\u0259 q\u0259t etdiyi m\u0259saf\u0259dir v\u0259 9,5 trilyon kilometr\u0259 b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar planeti NASA-n\u0131n \u201cTransiting Exoplanet Survey\u201d peyki v\u0259 haz\u0131rda istismardan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f \u201cSpitzer\u201d kosmik teleskopu, h\u0259m\u00e7inin b\u0259zi yer\u00fcst\u00fc r\u0259s\u0259dxanalardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k a\u015fkar edibl\u0259r. Stiven Keyn bildirib ki, vulkanizm v\u0259 bir planetin qaz \u00e7\u0131xarma prosesl\u0259rini n\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdir\u0259 bil\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox nam\u0259lum faktlar var. O \u0259lav\u0259 edib ki, yaln\u0131z bu yax\u0131nlarda Yerin ekiz planeti olan Veneran\u0131n vulkanik aktiv oldu\u011fu t\u0259sdiql\u0259nib.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259nb\u0259: <a href=\"https:\/\/azertag.az\/xeber\/\">azertag.az<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vulkanlar\u0131n p\u00fcsk\u00fcrd\u00fcy\u00fc v\u0259 Yer b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcnd\u0259 f\u0131rlanmayan ekzoplanetin d\u0259lill\u0259ri a\u015fkar edilib&nbsp;\u201cNature\u201d jurnal\u0131na istinadla x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00f6y cismind\u0259 g\u00fcnd\u00fcz il\u0259 gec\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r, onun bir t\u0259r\u0259fi h\u0259mi\u015f\u0259 g\u00fcnd\u00fcz i\u015f\u0131\u011f\u0131nda, dig\u0259ri is\u0259 qaranl\u0131qda olur. S\u00fcd Yolunda t\u0259xmin\u0259n 86 i\u015f\u0131q ili uzaql\u0131qda, daimi vulkan p\u00fcsk\u00fcrm\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259ruz qalan, m\u00f6hk\u0259m v\u0259 qayal\u0131 bu ekzoplanet sah\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 Yerd\u0259n b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Astronomlar bildiribl\u0259r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44544"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44544"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44544\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44545,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44544\/revisions\/44545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44544"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44544"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44544"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}