{"id":44688,"date":"2023-06-05T19:27:39","date_gmt":"2023-06-05T15:27:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=44688"},"modified":"2023-06-07T13:29:20","modified_gmt":"2023-06-07T09:29:20","slug":"maraq-dunyamiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/06\/05\/maraq-dunyamiz\/","title":{"rendered":"Maraq d\u00fcnyam\u0131z"},"content":{"rendered":"\n<p>S\u0259n&nbsp;dem\u0259,&nbsp;ayaq&nbsp;izimiz&nbsp;v\u0259&nbsp;n\u0259f\u0259simiz&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Florida Universitetinin aliml\u0259ri a\u015fkar edibl\u0259r ki, DNT n\u00fcmun\u0259l\u0259ri insan\u0131n \u00e7imdiyi su, havada qalan n\u0259f\u0259si, h\u0259tta qumun \u00fcz\u0259rind\u0259ku ayaq izind\u0259n bel\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Nature Ecology &amp; Evolution&#8221; elmi&nbsp;&nbsp;jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, aliml\u0259r bu n\u0259tic\u0259y\u0259 n\u0259sli k\u0259silm\u0259kd\u0259 olan d\u0259niz t\u0131sba\u011falar\u0131n\u0131n genetik \u0259cdadlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259rk\u0259n g\u0259libl\u0259r. Bel\u0259 ki, qumdan DNT n\u00fcmun\u0259l\u0259rini toplayan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri n\u0259tic\u0259l\u0259rin \u00e7ox keyfiyy\u0259tli oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131xar\u0131blar. Onlar bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259libl\u0259r ki, h\u0259tta bu yolla h\u0259min \u0259razid\u0259 ya\u015fayan \u0259halinin genetik \u0259cdad\u0131n\u0131 bel\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;T\u00fcp\u00fcrc\u0259yimiz, d\u0259rimiz, t\u0259rimiz v\u0259 qan\u0131m\u0131z vasit\u0259sil\u0259 \u0259traf m\u00fchit\u0259 qar\u0131\u015fan insan DNTsi itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin tap\u0131lmas\u0131, cinay\u0259tl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131, arxeoloji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n \u0259razil\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n monitorinqi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hk\u0259m\u0259-tibbi ara\u015fd\u0131rmalara k\u00f6m\u0259k etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r&#8221;,dey\u0259 t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri David Duffy qeyd edib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tarixin&nbsp;\u0259n&nbsp;q\u0259rib\u0259&nbsp;tibb&nbsp;hadis\u0259si<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu yax\u0131nlarda tarixin \u0259n q\u0259rib\u0259 beyin z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si hadis\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rma apar\u0131l\u0131b. Bel\u0259 ki,1938ci ild\u0259 \u0130spaniyan\u0131n V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 yaraland\u0131qdan sonra d\u00fcnyan\u0131 alt\u00fcst g\u00f6rm\u0259y\u0259 ba\u015flayan \u0259sg\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 elmi n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r v\u0259 hadis\u0259 hesabatlar\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131nan simptomlar bir araya g\u0259tirilib.<\/p>\n\n\n\n<p>X\u0259st\u0259&nbsp;&nbsp;ba\u015f\u0131ndan g\u00fcll\u0259 yaras\u0131 ald\u0131qdan iki h\u0259ft\u0259 sonra \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 \u015fokedici bir d\u0259yi\u015fiklik ya\u015fay\u0131b. Bel\u0259 ki, o d\u00fcnyan\u0131 alt\u00fcst g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc bildirib. Onun h\u0259m normal, h\u0259m d\u0259 t\u0259rs v\u0259ziyy\u0259td\u0259 h\u0259rfl\u0259ri v\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259ri oxumaq bacar\u0131\u011f\u0131 h\u0259kiml\u0259ri \u015foka sal\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Neurologia&#8221; elmi jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n yeni ara\u015fd\u0131rmada b\u0259d\u0259nini&nbsp;&nbsp;h\u0259r\u0259k\u0259t etdir\u0259 bilm\u0259y\u0259n ki\u015finin ya\u015f\u0131l\u0131mt\u0131l r\u0259ng g\u00f6rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 obyektl\u0259r\u0259 t\u0259rs baxd\u0131\u011f\u0131 qeyd edilib. Bundan \u0259lav\u0259, onun e\u015fitm\u0259 v\u0259 toxunma qavray\u0131\u015flar\u0131 da \u0259ksin\u0259 olub. Bel\u0259 ki, pasiyentin e\u015fitdiyi s\u0259sl\u0259ri v\u0259 hiss etdiyi toxunu\u015flar\u0131 g\u0259ldiyi yerd\u0259n t\u0259rs istiqam\u0259td\u0259 q\u0259bul etdiyi bildirilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri bug\u00fcnk\u00fc beyin t\u0259dqiqatlar\u0131 v\u0259 klinik s\u0131naqlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm m\u0259nb\u0259 olaraq istifad\u0259 dil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ona&nbsp;\u0259b\u0259s&nbsp;yer\u0259&nbsp;&#8220;\u015feytan&nbsp;n\u0259f\u0259si&#8221;&nbsp;demirl\u0259r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259bi\u0259td\u0259 rast g\u0259lin\u0259n \u0259n&nbsp;&nbsp;t\u0259hl\u00fck\u0259li bitkil\u0259rd\u0259n biri d\u0259&nbsp; &#8220;burundanga&#8221; a\u011fac\u0131d\u0131r.&nbsp;&nbsp;Bel\u0259 ki, bu a\u011fac\u0131n qurudulmu\u015f meyv\u0259l\u0259rind\u0259n haz\u0131rlanan toz insanlarda psixoloji poz-\u011funluqlara s\u0259b\u0259b olur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bitki haqq\u0131nda h\u0259r k\u0259sin m\u0259lumatl\u0131 olmas\u0131 daha yax\u015f\u0131 olar.\u018fn \u00e7ox&nbsp;&nbsp;C\u0259nubi Amerikan\u0131n \u015fimal\u0131&nbsp;&nbsp;Kolumbiyada rast g\u0259lin\u0259n bu bitki-nin a\u011f r\u0259ngli g\u00f6z\u0259l \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259ri olur.&#8221;\u015eeytan n\u0259f\u0259si&#8221;&nbsp;&nbsp;olaraq da adland\u0131r\u0131lan a\u011fac\u0131n \u0259n&nbsp; t\u0259hl\u00fck\u0259li hiss\u0259si is\u0259 meyv\u0259l\u0259ridir. Bel\u0259 ki, meyv\u0259l\u0259ri y\u0131\u011f\u0131l\u0131r, qurudulur, toz forma-s\u0131na sal\u0131n\u0131r v\u0259 \u0259sas\u0259n m\u0259nfi m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir. Bitkinin tozunu insan\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 \u00fcf\u00fcrd\u00fckd\u0259, o \u00e7ox q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra a\u011fl\u0131n\u0131 itirir, etdiyi he\u00e7 bir h\u0259r\u0259k\u0259ti d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr. H\u0259tta bu azm\u0131\u015f kimi insanda zombil\u0259\u015fm\u0259 hallar\u0131 da meydana g\u0259l\u0259 bilir. Bel\u0259 insanlar 2-3 saatl\u0131q pis niyy\u0259tli insanlar\u0131n qurbanlar\u0131na \u00e7evrilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Art\u0131q bu bitkid\u0259n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 cin\u0259yatkarlardan hans\u0131sa bir m\u0259lumat\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur. Onun b\u00f6y\u00fck dozas\u0131 insan\u0131 d\u0259rhal \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, az dozas\u0131 is\u0259 \u00fcr\u0259k-bulanma, ba\u015fgic\u0259ll\u0259nm\u0259 v\u0259 depressiya \u0259leyhin\u0259 d\u0259rmanlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda isti-fad\u0259 edilir. B\u00fct\u00fcn bu hallar\u0131n s\u0259b\u0259bi is\u0259 bitkinin t\u0259rkibind\u0259 olan skopolamin alkalo-ididir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Qorxdu\u011fumuz&nbsp;zaman&nbsp;n\u0259&nbsp;ba\u015f&nbsp;verir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r birimiz h\u0259yat boyu h\u0259m pozitiv, h\u0259m d\u0259 neqativ emosiyalar ya\u015fay\u0131r\u0131q. Ancaq \u0259n g\u00fccl\u00fc emosiya is\u0259 qorxudur. Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 el\u0259 bir insan yoxdur ki, bu hiss\u0259 sahib olmas\u0131n. H\u0259tta heyvanlar bel\u0259, qorxu il\u0259 tan\u0131\u015fd\u0131rlar. B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n qorxu zaman\u0131 n\u0259l\u0259r ba\u015f verir? Onunla nec\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq olar?<\/p>\n\n\n\n<p>Qorxu \u015f\u00fcurumuza n\u00fcfuz ed\u0259n kimi d\u0259rhal b\u00fct\u00fcn dig\u0259r emosiyalar\u0131 s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu reaksiya \u015f\u00fcuralt\u0131nda m\u00f6hk\u0259m k\u00f6k salm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, qorxdu-\u011fumuz \u00e7ox \u015fey h\u0259yat\u0131m\u0131zda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fir. Ki\u00e7ik qorxu bel\u0259, hadis\u0259l\u0259r z\u0259ncirini d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 qadirdir. Qorxu hissi m\u0259rh\u0259m\u0259t, m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 inc\u0259 hissl\u0259ri s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131b narahatl\u0131q, t\u0259la\u015f, t\u0259\u015fvi\u015f kimi hissl\u0259r\u0259 \u00e7evirir. Qorxu, hadis\u0259l\u0259ri f\u0259rqli t\u0259r\u0259f\u0259 y\u00f6n\u0259l-d\u0259n, g\u00fccl\u00fc enerjiy\u0259 malikdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tutaq ki, bir adam me\u015f\u0259d\u0259 g\u0259zir. \u018ftrafdak\u0131 valehedici g\u00f6z\u0259llikd\u0259n z\u00f6vq alan adam\u0131n q\u0259fl\u0259t\u0259n qula\u011f\u0131na bir s\u0259s g\u0259lir. O anda insan h\u0259r \u015feyi unudur, diqq\u0259tini anla\u015f\u0131lmaz bir s\u0259s\u0259 c\u0259ml\u0259yir\u2026 B\u0259lk\u0259 b\u0259birdir? V\u0259 bel\u0259likl\u0259, g\u00f6z\u0259llikd\u0259n z\u00f6vq ald\u0131\u011f\u0131 zaman \u015f\u00fcuralt\u0131 qorxu hissi ke\u00e7irir. B\u00fct\u00fcn diqq\u0259tini ke\u00e7irdiyi qorxu hissin\u0259&nbsp; c\u0259ml\u0259yib hissl\u0259r m\u00fcbadil\u0259si ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259, h\u0259r \u015fey \u00e7ox sad\u0259dir. \u0130nc\u0259 hissl\u0259r m\u00fcbadil\u0259sinin \u0259sas qanunu qorxunu yaradan hadis\u0259l\u0259r\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259sir ed\u0259 bilm\u0259kdir. \u0130ndi biz el\u0259 bir d\u00fcnyada ya\u015fay\u0131r\u0131q ki, h\u0259r d\u0259qiq\u0259 h\u0259yat\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011fa ehtiyac yoxdur, ancaq n\u0259z\u0259r\u0259 alma-l\u0131y\u0131q ki, ke\u00e7irdiyimiz hissl\u0259r \u015f\u00fcuralt\u0131nda c\u0259ml\u0259nir. Hans\u0131sa bir zaman k\u0259siyind\u0259 m\u00fctl\u0259q \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p><em>respublika-news.az<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259n&nbsp;dem\u0259,&nbsp;ayaq&nbsp;izimiz&nbsp;v\u0259&nbsp;n\u0259f\u0259simiz&#8230; Florida Universitetinin aliml\u0259ri a\u015fkar edibl\u0259r ki, DNT n\u00fcmun\u0259l\u0259ri insan\u0131n \u00e7imdiyi su, havada qalan n\u0259f\u0259si, h\u0259tta qumun \u00fcz\u0259rind\u0259ku ayaq izind\u0259n bel\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259r. &#8220;Nature Ecology &amp; Evolution&#8221; elmi&nbsp;&nbsp;jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, aliml\u0259r bu n\u0259tic\u0259y\u0259 n\u0259sli k\u0259silm\u0259kd\u0259 olan d\u0259niz t\u0131sba\u011falar\u0131n\u0131n genetik \u0259cdadlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259rk\u0259n g\u0259libl\u0259r. Bel\u0259 ki, qumdan DNT n\u00fcmun\u0259l\u0259rini toplayan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri n\u0259tic\u0259l\u0259rin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44688"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44688"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44688\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44702,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44688\/revisions\/44702"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}