{"id":44798,"date":"2023-06-13T12:53:30","date_gmt":"2023-06-13T08:53:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=44798"},"modified":"2023-06-13T12:54:17","modified_gmt":"2023-06-13T08:54:17","slug":"elmi-izahi-olmayan-bu-maraqli-hadis%c9%99l%c9%99r-haqqinda-esitmisinizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/06\/13\/elmi-izahi-olmayan-bu-maraqli-hadis%c9%99l%c9%99r-haqqinda-esitmisinizmi\/","title":{"rendered":"Elmi izah\u0131 olmayan\u00a0bu maraql\u0131 hadis\u0259l\u0259r haqq\u0131nda e\u015fitmisinizmi?"},"content":{"rendered":"<p>Elm adamlar\u0131n\u0131n az qala, b\u00fct\u00fcn suallara cavablar\u0131 var v\u0259 \u0259g\u0259r cavab yoxdursa, bunun nec\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259si v\u0259 ya ba\u015f verm\u0259si bar\u0259d\u0259 \u0259n az\u0131 n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r var.<\/p>\n<p><strong><em>Plasebo effekti<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Plasebo he\u00e7 bir terapevtik t\u0259siri olmayan &#8220;d\u0259rman&#8221;d\u0131r. Elm adamlar\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, bu sirr \u00fcz\u0259rind\u0259 ba\u015f s\u0131nd\u0131r\u0131rlar. Bir insan h\u0259bd\u0259n nec\u0259 can\u0131n\u0131 qurtara bil\u0259r?<\/p>\n<p>\u00c7oxsayl\u0131 eksperimentl\u0259r g\u00f6st\u0259rdi ki, bir insan bir h\u0259bin h\u0259qiq\u0259t\u0259n ona k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259yin\u0259 v\u0259 g\u00fccl\u00fc bir d\u0259rman oldu\u011funa \u0259min olarsa, h\u0259tta d\u0259rmans\u0131z da sa\u011fala bilir. Bundan yaln\u0131z bir n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmaq olar &#8211; beyin b\u00fct\u00fcn orqanizmin biokimyas\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong><em>Niy\u0259 m\u00fcxt\u0259lif qan qruplar\u0131 var?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Aliml\u0259r insan qan\u0131 haqq\u0131nda dem\u0259k olar ki, h\u0259r \u015feyi bilirl\u0259r. Ancaq bir sual h\u0259l\u0259 d\u0259 cavabs\u0131z qal\u0131r: Niy\u0259 insanlar\u0131n qan qruplar\u0131 f\u0259rqlidir v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n m\u0259nas\u0131 n\u0259dir?<\/p>\n<p>Qan qruplar\u0131n\u0131n h\u0259r biri dig\u0259rl\u0259rind\u0259n aqql\u00fctininl\u0259rin (a v\u0259 b) v\u0259 aqql\u00fctinogenl\u0259rin (A v\u0259 B) olmas\u0131 il\u0259 f\u0259rql\u0259nir. B\u0259zi qan n\u00f6vl\u0259ri transf\u00fczyona uy\u011fundur.<\/p>\n<p>Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, bir adam\u0131n qan\u0131 y\u00fcks\u0259k ehtimalla ba\u015fqa bir \u015f\u0259xs\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259y\u0259 yaramayacaq? T\u0259bi\u0259t bunu niy\u0259 ortaya atd\u0131 v\u0259 t\u0259kam\u00fcl n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n bunun n\u0259 m\u0259nas\u0131 var? Aliml\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 bu suala d\u0259qiq cavab ver\u0259 bilmirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong><em>Niy\u0259 yuxu g\u00f6r\u00fcr\u00fck?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n yar\u0131s\u0131 \u0259mindir ki, yuxular sad\u0259c\u0259 t\u0259sad\u00fcfi \u015f\u0259kill\u0259r toplusu, fantaziyam\u0131z v\u0259 beyin impulslar\u0131m\u0131zd\u0131r. Dig\u0259r yar\u0131s\u0131 \u0259mindir ki, yuxu bizim t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rimiz, probleml\u0259rimiz v\u0259 d\u0259rin m\u0259nalar\u0131 olan ist\u0259kl\u0259rimizdir.<\/p>\n<p>Amma he\u00e7 kim siz\u0259 q\u0259ti cavab ver\u0259 bilm\u0259z. H\u0259tta\u00a0 yuxular\u0131n t\u0259dqiqi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan x\u00fcsusi bir elm var &#8211; onirologiya. Aliml\u0259r yaln\u0131z bir \u015fey\u0259 \u0259mindirl\u0259r &#8211; yuxular insanlar\u0131n psixi v\u0259ziyy\u0259tinin n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong><em>Qaranl\u0131q materiya<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Aliml\u0259r qaranl\u0131q materiyan\u0131n kainatda n\u0259 q\u0259d\u0259r yer tutmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na malikdirl\u0259r. B\u0259zil\u0259ri 70%, b\u0259zil\u0259ri 30% deyirl\u0259r. B\u00fct\u00fcn bunlar ona g\u00f6r\u0259dir ki, qaranl\u0131q madd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr v\u0259 ya a\u015fkarlana bilmir. Aliml\u0259r sad\u0259c\u0259 bilirl\u0259r ki, h\u0259r qalaktikada y\u00fcks\u0259k a\u011f\u0131rl\u0131qda v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259z bir \u015fey var.<\/p>\n<p>Qaranl\u0131q madd\u0259nin varl\u0131\u011f\u0131na dair ilk n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r v\u0259 f\u0259rziyy\u0259l\u0259r t\u0259xmin\u0259n 60 il \u0259vv\u0259l ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. Lakin astronomlar h\u0259l\u0259 d\u0259 onun hans\u0131 madd\u0259 oldu\u011funu v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u00f6vcud olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilmirl\u0259r. B\u0259s bu yoxdursa, qalaktikalardak\u0131 \u201cart\u0131q\u201d k\u00fctl\u0259 haradan g\u0259lir?<\/p>\n<p><em><strong>Aliml\u0259r n\u0259f\u0259s alan robot yarad\u0131blar<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Amerikan\u0131n \u201cThermetrics\u201d \u015firk\u0259ti Arizona D\u00f6vl\u0259t Universitetinin (ADU) t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259f\u0259s alan, t\u0259rl\u0259y\u0259n v\u0259 titr\u0259y\u0259 bil\u0259n d\u00fcnyada ilk robot yarad\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130stiliy\u0259 h\u0259ssas ANDI robotu insan t\u0259ri \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259n m\u0259sam\u0259l\u0259ri olan 35 f\u0259rdi idar\u0259 olunan s\u0259th\u0259 malikdir. ASU t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 y\u00fcks\u0259k temperaturun insan orqanizmin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir etdiyini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu yay istiliy\u0259 h\u0259ssas \u0259razil\u0259rd\u0259 bu texnologiya m\u00f6c\u00fcz\u0259sini s\u0131naqdan ke\u00e7irm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p>ANDI indi a\u00e7\u0131q havada istifad\u0259 oluna bil\u0259n ilk termal mankendir ki, bu da \u0259vv\u0259ll\u0259r qeyri-m\u00fcmk\u00fcn olan h\u0259ddind\u0259n art\u0131q isti \u015f\u0259raitind\u0259 eksperimentl\u0259rin apar\u0131lmas\u0131na, el\u0259c\u0259 d\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f radiasiyas\u0131n\u0131n t\u0259sirl\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na imkan verir.<\/p>\n<p>Elmi ir\u0259lil\u0259yi\u015f bununla da bitmir, \u00e7\u00fcnki t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bu yay birlikd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k v\u0259 insan\u0131n t\u0259rl\u0259m\u0259 mexanizml\u0259rini daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ANDI-ni ASU-nun biometeoroloji termal robotu MarTy il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p><em>ikisahil.az<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elm adamlar\u0131n\u0131n az qala, b\u00fct\u00fcn suallara cavablar\u0131 var v\u0259 \u0259g\u0259r cavab yoxdursa, bunun nec\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259si v\u0259 ya ba\u015f verm\u0259si bar\u0259d\u0259 \u0259n az\u0131 n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r var. Plasebo effekti Plasebo he\u00e7 bir terapevtik t\u0259siri olmayan &#8220;d\u0259rman&#8221;d\u0131r. Elm adamlar\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, bu sirr \u00fcz\u0259rind\u0259 ba\u015f s\u0131nd\u0131r\u0131rlar. Bir insan h\u0259bd\u0259n nec\u0259 can\u0131n\u0131 qurtara bil\u0259r? \u00c7oxsayl\u0131 eksperimentl\u0259r g\u00f6st\u0259rdi ki, bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44798"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44798"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44798\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44802,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44798\/revisions\/44802"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}