{"id":44833,"date":"2023-06-14T14:24:19","date_gmt":"2023-06-14T10:24:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=44833"},"modified":"2023-06-14T14:25:20","modified_gmt":"2023-06-14T10:25:20","slug":"turk-dunyasinda-elmi-nec%c9%99-inkisaf-etdirm%c9%99li-%c9%99ziz-sancarin-qizildan-qiym%c9%99tli-10-tovsiy%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/06\/14\/turk-dunyasinda-elmi-nec%c9%99-inkisaf-etdirm%c9%99li-%c9%99ziz-sancarin-qizildan-qiym%c9%99tli-10-tovsiy%c9%99si\/","title":{"rendered":"T\u00dcRK D\u00dcNYASINDA ELM\u0130 NEC\u018f \u0130NK\u0130\u015eAF ETD\u0130RM\u018fL\u0130?\u00a0\u2013 \u018fziz Sancar\u0131n q\u0131z\u0131ldan qiym\u0259tli 10 t\u00f6vsiy\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8220;T<\/strong><strong>\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131na v\u0259fa v\u0259 sevgi borcu olmayan bir t\u00fcrk yax\u015f\u0131 alim ola bilm\u0259z&#8221;<\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 T\u00fcrk Universitetl\u0259r Birliyi rektorlar\u0131n\u0131n 6-7 iyun 2023-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 S\u0259m\u0259rq\u0259ndd\u0259 \u00d6zb\u0259kistan \u0130p\u0259k Yolu Beyn\u0259lxalq Turizm v\u0259 M\u0259d\u0259ni \u0130rs Universiteti, T\u00fcrk Universitetl\u0259r Birliyin\u0259 haz\u0131rda s\u0259drlik ed\u0259n Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti v\u0259 Da\u015fk\u0259nd D\u00f6vl\u0259t \u015e\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q Universiteti il\u0259 birg\u0259 x\u00fcsusi toplant\u0131s\u0131 ke\u00e7irilib.<\/strong><\/p>\n<p>Mill\u0259t v\u0259kili, t\u0259hsil eksperti\u00a0<strong>Etibar \u018fliyev\u00a0<\/strong>sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131,\u00a0<strong>Prof. Dr. \u018fziz Sancar\u0131n<\/strong>\u00a0h\u0259min toplant\u0131da etdiyi \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n m\u0259tnini payla\u015f\u0131b. T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn son d\u0259r\u0259c\u0259 d\u0259y\u0259rli \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><strong>\u018fziz qarda\u015flar!<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lkin olaraq bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131na ba\u011fl\u0131 T\u00fcrk Universitetl\u0259r Birliyinin toplant\u0131s\u0131nda siz\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yidir. Uzun m\u00fcdd\u0259tdir bir-birind\u0259n ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f t\u00fcrkl\u0259rin bir araya g\u0259lm\u0259si, g\u00fccl\u0259rini birl\u0259\u015fdirm\u0259si, h\u0259m \u00f6zl\u0259rinin, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k imkan\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259si, h\u0259r zaman g\u0259nclik arzumuz olub. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259n \u00e7ox \u015fadam ki, siz T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n M\u0259d\u0259niyy\u0259t Paytaxt\u0131 S\u0259m\u0259rq\u0259ndd\u0259 bir araya g\u0259lib, mill\u0259timizin elm v\u0259 t\u0259hsil probleml\u0259rini, bu probleml\u0259rin ortaq h\u0259ll yollar\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 edirsiniz.<\/p>\n<p>Nobel m\u00fckafat\u0131n\u0131 alanda hiss etdim ki, m\u0259n t\u0259kc\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fc deyil, t\u0259kc\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tini deyil, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131 t\u0259msil edir\u0259m, bunu bilir\u0259m v\u0259 bundan \u00e7ox q\u00fcrur duyuram. Amma eyni zamanda i\u00e7imd\u0259 bir t\u0259ss\u00fcf hissi var idi. Biz b\u00f6y\u00fck sivilizasiyalar yaradan b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk mill\u0259tiyik. Niy\u0259 m\u0259n Nobel m\u00fckafat\u0131 alan ilk t\u00fcrk olmal\u0131yam? Biz, \u00f6z tariximizl\u0259 f\u0259xr edirik. Tarix kitablar\u0131nda biz\u0259 \u00f6yr\u0259dirdil\u0259r ki, biz t\u00fcrkl\u0259r b\u00f6y\u00fck m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r yaratm\u0131\u015f\u0131q<strong>.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcz\u00fcn\u00fc deyim, m\u0259n ibtidai sinifd\u0259, orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 buna inan\u0131rd\u0131m. Amma lisey\u0259, universitet\u0259 ged\u0259nd\u0259n sonra buna \u015f\u00fcbh\u0259 etdim v\u0259 bu m\u0259nd\u0259 bir maraq olaraq qald\u0131. \u0130ll\u0259r sonra Q\u0259rb m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rini oxudum v\u0259 anlad\u0131m ki, 750-1250-ci ill\u0259r aras\u0131nda T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 elm d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi olub. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 biz b\u00f6y\u00fck m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r yaratm\u0131\u015f\u0131q. Amma bir \u00e7ox s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 bundan sonra elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011f\u0131 dayand\u0131rd\u0131q v\u0259 Avropa, Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 bizi qabaqlad\u0131. Biz bunu h\u0259ll etm\u0259liyik. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r ki, biz t\u00fcrkl\u0259r son 500 ild\u0259 elm\u0259 layiqinc\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bilm\u0259mi\u015fik. B\u0259s niy\u0259 etm\u0259dik?<\/p>\n<p>B\u0259zi insanlar \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259\u201d cavab\u0131n\u0131 verirl\u0259r. Amma elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq genetika v\u0259 ya z\u0259kaya aid deyil, \u0259n\u0259n\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Y\u0259hudi qarda\u015flar\u0131m\u0131z d\u00fcnya \u0259halisinin 0,2 % t\u0259\u015fkil edir v\u0259 elm \u00fczr\u0259 y\u00fczd\u0259 20% Nobel m\u00fckafat\u0131n\u0131 al\u0131blar. Onlar dig\u0259r insanlardan daha a\u011f\u0131ll\u0131d\u0131rlar? \u018fsla deyil. Sad\u0259c\u0259 onlar\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 elm\u0259, t\u0259hsil\u0259 \u00f6n\u0259m verilir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz bunu \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evirm\u0259li v\u0259 u\u015faqlar\u0131m\u0131za erk\u0259n ya\u015fda a\u015f\u0131lamal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 sosial elm adamlar\u0131 bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>Getdiyim t\u00fcrk \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 texnologiyaya \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Texnologiya vacibdir, lakin fundamental elm olmadan texnologiya yoxdur. Avropadan, Amerikadan avadanl\u0131q al\u0131ram, texnologiya d\u00fcz\u0259ldir\u0259m, patentim var kimi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rl\u0259 n\u0259 T\u00fcrkiy\u0259, n\u0259 d\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 y\u00fcks\u0259l\u0259 bil\u0259r. Bu m\u0259nim d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259md\u0131r.\u00a0D\u00fcnyada ad \u00e7\u0131xarmaq ist\u0259yiriks\u0259, bir g\u00fcc kimi tan\u0131nmaq ist\u0259yiriks\u0259, ba\u015fqalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunmaq ist\u0259miriks\u0259, elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmal\u0131y\u0131q, elmd\u0259 g\u00fccl\u00fc olmal\u0131y\u0131q ki, d\u00fcnya bizi ortaya qoydu\u011fumuz elml\u0259 tan\u0131s\u0131n. Unutmaq laz\u0131m deyil ki, biz \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qca, istehsal etdikc\u0259 \u00fcst\u00fcn olaca\u011f\u0131q. \u018fks halda, \u00fcst\u00fcnl\u00fck genetik deyil. B\u00fct\u00fcn insanlar b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda elmi geriliyin \u00e7oxlu institusional v\u0259 sosial s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, onlar\u0131n nec\u0259 h\u0259ll olunaca\u011f\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 bilmir\u0259m. Amma m\u0259nim ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm odur ki, maliyy\u0259 s\u0259rmay\u0259l\u0259ri qoymaqdan daha \u00e7ox elmi m\u00fchiti inki\u015faf etdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Uluq b\u0259y, \u0130bn-i Sina, \u0259l-Biruni yoxdan ortaya \u00e7\u0131xmad\u0131. O d\u00f6vrd\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda elmi m\u00fchit var idi, y\u00fczl\u0259rl\u0259 u\u011furlu alim var idi, elm\u0259 maraq \u00e7ox idi v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t verilirdi. Eyni zamanda Uluq b\u0259y v\u0259 onun kimi Orta Asiya Q\u0131z\u0131l D\u00f6vr\u00fcn\u00fcn dig\u0259r aliml\u0259ri d\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 elm adamlar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259r\u0259k elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurdular. Bu g\u00fcn bunlara \u0259h\u0259miyy\u0259t vers\u0259k, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda elm v\u0259 c\u0259miyy\u0259t inki\u015faf ed\u0259r, t\u0259r\u0259qqi ed\u0259r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131ndak\u0131 elmi geriliyin s\u0259b\u0259bl\u0259rini tapmaq v\u0259 onlar\u0131n \u00e7ar\u0259 yollar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sosio-humanitar elm adamlar\u0131m\u0131z\u0131n birg\u0259 v\u0259 \u0259trafl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na ehtiyac oldu\u011fu \u015f\u00fcbh\u0259sizdir. Amma m\u0259n burada \u00f6z t\u0259vaz\u00f6kar m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rim\u0259 \u0259saslanaraq, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda elmi inki\u015faf etdirm\u0259k, d\u00fcnya il\u0259 r\u0259qab\u0259t aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 etm\u0259li oldu\u011fumuzu \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259rdim:<\/p>\n<p><strong><em>Birincisi,\u00a0<\/em><\/strong>e<strong>lm \u0259dal\u0259tin, azad d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin v\u0259 sor\u011fu-sual\u0131n m\u00f6vcud oldu\u011fu m\u00fchitl\u0259rd\u0259 inki\u015faf edir<\/strong>. Biz bunu unutmamal\u0131 v\u0259 u\u015faqlar\u0131m\u0131z\u0131 bu ruhla, bu v\u0259rdi\u015fl\u0259 b\u00f6y\u00fctm\u0259li, onlara bu m\u00fchiti t\u0259min etm\u0259liyik<strong>.<\/strong> Elmd\u0259 azad d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 \u00e7ox vacibdir. T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tl\u0259rin\u0259 ged\u0259nd\u0259 m\u0259ni m\u0259rasiml\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r, b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t g\u00f6st\u0259rirsiniz. Bir insan olaraq, t\u0259bii ki, bu m\u0259nim xo\u015fuma g\u0259lir. Amma bunlar elmd\u0259 ba\u015f ver\u0259 bilm\u0259z. M\u0259niml\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n \u0259n u\u011furlu aliml\u0259r v\u0259 yeti\u015fdirdiyim \u0259n u\u011furlu t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r m\u0259niml\u0259 m\u00fcbahis\u0259 ed\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r olub. Bu bax\u0131mdan biz, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131m\u0131za s\u0259rb\u0259st d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yi, ya\u015fl\u0131lar\u0131n, m\u0259nim kimi insanlar\u0131n dedikl\u0259rin\u0259 t\u0259nqidl\u0259 yana\u015fma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259liyik.<\/p>\n<p><strong><em>\u0130kincisi,\u00a0<\/em><\/strong><strong>biz fundamental elml\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259liyik.<\/strong>\u00a0Humanitar elm adamlar\u0131m\u0131z m\u0259nd\u0259n incim\u0259sin, onlara b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tim var, amma siz\u0259 deyim ki, biz fundamental elml\u0259r\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoymal\u0131y\u0131q, u\u015faqlar\u0131m\u0131z\u0131n fundamental elml\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131na d\u0259st\u0259k olmal\u0131y\u0131q, onlara \u00f6zl\u0259rin\u0259 inam yaratmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p><strong><em>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc,<\/em><\/strong><strong>\u00a0biz o\u011flan v\u0259 q\u0131zlar\u0131m\u0131za eyni t\u0259hsil imkan\u0131n\u0131 verm\u0259liyik.\u00a0<\/strong>Ba\u015fda T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti olmaqla, b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk c\u0259miyy\u0259tl\u0259rind\u0259 bunun problem oldu\u011funun f\u0259rqind\u0259y\u0259m. Bunu h\u0259ll ed\u0259 bilm\u0259s\u0259k, c\u0259miyy\u0259timizin yar\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n qad\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n potensial\u0131ndan inki\u015faf yolunda yararlana bilm\u0259rik, bu potensial\u0131 realla\u015fd\u0131ran c\u0259miyy\u0259tl\u0259rl\u0259 r\u0259qab\u0259t apara bilm\u0259rik.<\/p>\n<p><strong><em>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc,\u00a0<\/em><\/strong><strong>u\u015faqlar\u0131m\u0131za \u00e7ox erk\u0259n ya\u015flar\u0131ndan eksperimentl\u0259r aparma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259liyik<\/strong>. Elm t\u0259cr\u00fcb\u0259 etm\u0259kl\u0259 \u00f6yr\u0259nilir, bunu unutmaq olmaz. Amerikaya g\u0259l\u0259nd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 m\u0259ni t\u0259hsil v\u0259 n\u0259z\u0259ri elm bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox yax\u015f\u0131 yeti\u015fdirmi\u015fdi, amma t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131m oldu. Bunu u\u015faqlar\u0131m\u0131za erk\u0259n ya\u015fda \u00f6yr\u0259tm\u0259liyik. Bu v\u0259rdi\u015f hal\u0131na g\u0259lm\u0259li v\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00f6yr\u0259nilm\u0259lidir. Bunu sad\u0259c\u0259 oxumaqla \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259zsiniz.<\/p>\n<p><strong><em>Be\u015fincisi,<\/em><\/strong>\u00a0<strong>siyas\u0259t v\u0259 din elml\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmamal\u0131, onlar\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 ayr\u0131 tutmaq laz\u0131md\u0131r<\/strong>. Siyas\u0259t, din v\u0259 elmi qurumlar m\u0259qs\u0259d v\u0259 metod bax\u0131m\u0131ndan bir-birind\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Onlar\u0131 qar\u0131\u015fd\u0131rsan, \u0259vv\u0259l elm \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259r, etibar\u0131n\u0131 itir\u0259r, ir\u0259lil\u0259y\u0259 bilm\u0259z, inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p><strong><em>Alt\u0131nc\u0131s\u0131,<\/em>\u00a0elm adamlar\u0131n\u0131 dind\u0259n v\u0259 siyas\u0259td\u0259n uzaq tutmaq laz\u0131md\u0131r<\/strong>. \u018fg\u0259r din v\u0259 siyas\u0259t elm adamlar\u0131na m\u00fcdaxil\u0259 edirs\u0259, n\u0259tic\u0259 elmin yox olmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarar. \u018fslind\u0259, bunun \u0259n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259si kimi Uluq b\u0259yin S\u0259m\u0259rq\u0259ndd\u0259 qurdu\u011fu r\u0259s\u0259dxanan\u0131n taleyini g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik. Dini v\u0259 siyasi ifrat\u00e7\u0131l\u0131q, o vaxtlar d\u00fcnya miqyasl\u0131 elmi m\u0259rk\u0259z olan bu r\u0259s\u0259dxanan\u0131n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131, aliml\u0259rinin d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 qa\u00e7mas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. Elm adamlar\u0131 din\u0259, \u0259qid\u0259y\u0259 qar\u0131\u015fmamal\u0131d\u0131rlar. Bununla onlar c\u0259miyy\u0259tin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini k\u0259narda qoyar v\u0259 onlarda etibars\u0131zl\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si formala\u015far.<\/p>\n<p><strong><em>Yeddincisi,\u00a0<\/em>aliml\u0259r\u0259 l\u0259yaq\u0259t\u0259 \u0259saslanan imkanlar t\u0259min edilm\u0259lidir.<\/strong>\u00a0Onlar\u0131 t\u0259yin etm\u0259k, y\u00fcks\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 meyar l\u0259yaq\u0259t olmal\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, m\u0259nim i\u015fl\u0259diyim Amerikada sizin d\u00fcn\u0259n etdiyiniz i\u015fl\u0259r\u0259 baxm\u0131rlar. Nobel m\u00fckafat\u0131n\u0131 ald\u0131qdan sonra d\u0259rc olunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ilk m\u0259qal\u0259m r\u0259dd edildi. Amerikada i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259ns\u0259 \u0259g\u0259r, dayanmadan i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259n v\u0259 n\u0259s\u0259 tapacaqsan. Onun \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc budur. Ba\u015fqa c\u00fcr\u0259 s\u0259n\u0259 n\u0259 aliml\u0259r qulaq as\u0131r, n\u0259 d\u0259 AB\u015e S\u0259hiyy\u0259 Departamenti kimi elmi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri maliyy\u0259l\u0259\u015fdir\u0259n qurumlar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 i\u015fini davam etdirm\u0259lis\u0259n. Davam etm\u0259s\u0259k, d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r, Nobel filan dinl\u0259m\u0259zl\u0259r.<\/p>\n<p>Elml\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259yinatlarda da bu n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r v\u0259 bu v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 d\u00fcnya v\u0259 Amerikadan \u0259n yax\u015f\u0131 kadrlar\u0131n g\u0259tirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y g\u00f6st\u0259rilir.<\/p>\n<p><strong><em>S\u0259kkizincisi,<\/em>\u00a0insanlar elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa ba\u015flayanda onlara azadl\u0131q verilm\u0259li, \u201cbunu et, bunu etm\u0259\u201d deyilm\u0259m\u0259lidir.<\/strong>\u00a0Alim azadl\u0131q ist\u0259yir. Onlar\u0131n bir \u015fey\u0259 mara\u011f\u0131 var v\u0259 onu izl\u0259yir v\u0259 siz ona bu bar\u0259d\u0259 s\u0259rb\u0259stlik verm\u0259lisiniz. \u00d6mr\u00fcn\u00fc buna h\u0259sr etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, insanl\u0131\u011fa faydal\u0131 bir i\u015f g\u00f6r\u0259c\u0259kdir. Bir s\u00f6zl\u0259, alim\u0259 s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z elmi m\u0259qs\u0259dl\u0259rini qoyub, onlara nail olmaq imkan\u0131 verilm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong><em>Doqquzuncusu,\u00a0<\/em>b\u00fct\u00fcn bunlardan ba\u015fqa, m\u0259nc\u0259, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131na v\u0259fa v\u0259 sevgi borcu olmayan bir t\u00fcrk yax\u015f\u0131 alim ola bilm\u0259z<\/strong>. M\u0259n elm\u0259 bir d\u0259r\u0259c\u0259 kimi \u00f6z suallar\u0131ma cavab tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn daxil oldum. Bilm\u0259diyimi \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn i\u00e7\u0259ri girdim. Halbuki, m\u0259n elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olark\u0259n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 yad \u00f6lk\u0259d\u0259 bir \u015feyi h\u0259mi\u015f\u0259 a\u011fl\u0131mda saxlay\u0131rd\u0131m, he\u00e7 vaxt unutmad\u0131m; d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm ki, burada t\u0259kc\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fc deyil, T\u00fcrk Mill\u0259tini t\u0259msil edir\u0259m. V\u0259 bu m\u0259n\u0259 h\u0259m g\u00fcc, h\u0259m d\u0259 m\u0259suliyy\u0259t verdi. H\u0259r d\u0259f\u0259 bir i\u015fi etdiyimd\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcm ki, m\u0259n bundan n\u0259 alaca\u011fam, T\u00fcrk Mill\u0259ti n\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k? V\u0259 bu m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcc m\u0259nb\u0259yi oldu.<\/p>\n<p><strong><em>N\u0259hay\u0259t,<\/em><\/strong>\u00a0<strong>bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, T\u00fcrk Universitetl\u0259ri Birliyi T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tl\u0259rinin universitetl\u0259ri aras\u0131nda t\u0259l\u0259b\u0259 v\u0259 professor-m\u00fc\u0259llim hey\u0259tinin m\u00fcbadil\u0259sini t\u0259min etm\u0259k v\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda ortaq t\u0259dris sah\u0259si yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259r apar\u0131r. M\u0259n bunlar\u0131 yax\u015f\u0131 inki\u015faf tendendensiyalar\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcr\u0259m.<\/strong><\/p>\n<p>\u0130st\u0259rdim ki, bunlar T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda birg\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259k \u015f\u0259kild\u0259 geni\u015fl\u0259nsin v\u0259 T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tl\u0259rinin idar\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 daha \u00e7ox b\u00fcdc\u0259 ay\u0131rma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edir\u0259m.<\/p>\n<p>Ham\u0131n\u0131za t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m v\u0259 siz\u0259 u\u011furlar arzulay\u0131ram.<\/p>\n<p><em><strong>Qeyd ed\u0259k ki, Etibar \u018fliyev \u018fziz Sancar\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u0259tnini bu qeydl\u0259 payla\u015f\u0131b:\u00a0<\/strong><\/em>\u201c\u00c7\u0131x\u0131\u015f\u0131 m\u0259n\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259y\u0259rli dostum v\u0259 h\u0259mkar\u0131m R\u0259\u015fad Mahmudova v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n dilimiz\u0259 \u00e7evrilm\u0259sind\u0259ki d\u0259st\u0259yin\u0259 g\u00f6r\u0259 Marmara Universitetinin m\u0259zunu R\u0259\u015fad \u0130lyasova d\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u201cAzPolitika\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131na v\u0259fa v\u0259 sevgi borcu olmayan bir t\u00fcrk yax\u015f\u0131 alim ola bilm\u0259z&#8221; T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 T\u00fcrk Universitetl\u0259r Birliyi rektorlar\u0131n\u0131n 6-7 iyun 2023-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 S\u0259m\u0259rq\u0259ndd\u0259 \u00d6zb\u0259kistan \u0130p\u0259k Yolu Beyn\u0259lxalq Turizm v\u0259 M\u0259d\u0259ni \u0130rs Universiteti, T\u00fcrk Universitetl\u0259r Birliyin\u0259 haz\u0131rda s\u0259drlik ed\u0259n Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universiteti v\u0259 Da\u015fk\u0259nd D\u00f6vl\u0259t \u015e\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q Universiteti il\u0259 birg\u0259 x\u00fcsusi toplant\u0131s\u0131 ke\u00e7irilib. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":44835,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44833"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44833"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44833\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44837,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44833\/revisions\/44837"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}