{"id":45033,"date":"2023-06-26T09:33:03","date_gmt":"2023-06-26T05:33:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=45033"},"modified":"2023-06-26T09:33:37","modified_gmt":"2023-06-26T05:33:37","slug":"dunyanin-iki-n%c9%99h%c9%99ng-aliminin-ust-ust%c9%99-dus%c9%99n-fikirl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/06\/26\/dunyanin-iki-n%c9%99h%c9%99ng-aliminin-ust-ust%c9%99-dus%c9%99n-fikirl%c9%99ri\/","title":{"rendered":"D\u00fcnyanin iki n\u0259h\u0259ng aliminin \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n fikirl\u0259ri\u00a0"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mill\u0259t v\u0259kili, t\u0259hsil eksperti Etibar \u018fliyev \u00f6z sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 hesab\u0131ndan Nobel m\u00fckafat\u0131 laureatlar\u0131 \u018fziz Sancar v\u0259 \u018fbd\u00fcs Salam\u0131n \u00fczt-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n fikirl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 yaz\u0131 payla\u015f\u0131b. H\u0259min yaz\u0131n\u0131n t\u0259qdim edirik<\/strong>:<\/p>\n<p><strong>F\u0130Z\u0130KA \u00dcZR\u018f NOBEL M\u00dcKAFATI LAUREATI \u018fBD\u00dcS SALAM<\/strong><\/p>\n<p>\u201cD\u00fcn\u00adya Ban\u00adk\u0131 t\u0259\u00adr\u0259\u00adfin\u00add\u0259n n\u0259\u015fr olun\u00admu\u015f v\u0259 t\u0259h\u00adsil alan\u00adla\u00adr\u0131n \u0259ha\u00adli\u00adnin i\u00e7in\u00add\u0259 fa\u00adi\u00adzi\u00adni g\u00f6s\u00adt\u0259\u00adr\u0259n sta\u00adtis\u00adtik g\u00f6s\u00adt\u0259\u00adri\u00adci\u00adl\u0259\u00adr\u0259 bax\u00adsaq g\u00f6\u00adr\u0259\u00adrik ki, \u0130slam \u00f6l\u00adk\u0259\u00adl\u0259\u00adri n\u0259\u00adin\u00adki in\u00adki\u00ad\u015faf et\u00admi\u015f, h\u0259t\u00adta in\u00adki\u00ad\u015faf et\u00adm\u0259k\u00add\u0259 olan \u00f6l\u00adk\u0259\u00adl\u0259\u00adrin or\u00adta s\u0259\u00adviy\u00ady\u0259\u00adsi\u00adn\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn xey\u00adli yol q\u0259t et\u00adm\u0259\u00adli\u00addir. \u0130slam \u00f6l\u00adk\u0259\u00adl\u0259\u00adrin\u00add\u0259 t\u0259\u00adbi\u00ad\u0259t el\u00adml\u0259\u00adri v\u0259 hu\u00adma\u00adni\u00adtar elm\u00adl\u0259r sa\u00adh\u0259\u00adl\u0259\u00adrin\u00add\u0259 t\u0259h\u00adsil alan t\u0259\u00adl\u0259\u00adb\u0259\u00adl\u0259\u00adrin sa\u00ady\u0131 haq\u00adq\u0131n\u00adda d\u0259\u00adqiq v\u0259 eti\u00adbar\u00adl\u0131 m\u0259n\u00adb\u0259\u00adl\u0259r ol\u00adma\u00addan q\u0259\u00adti q\u0259\u00adrar ver\u00adm\u0259k \u00e7\u0259\u00adtin\u00addir. T\u0259\u00ad\u0259s\u00ads\u00fcf ki, m\u0259nim m\u00fc\u00ad\u015fa\u00adhi\u00add\u0259\u00adl\u0259\u00adri\u00adm\u0259 g\u00f6\u00adr\u0259, hu\u00adma\u00adni\u00adtar el\u00adml\u0259\u00adr\u0259 nis\u00adb\u0259\u00adt\u0259n t\u0259\u00adbi\u00ad\u0259t el\u00adml\u0259\u00adrin\u00add\u0259 v\u0259\u00adziy\u00ady\u0259t da\u00adha ac\u0131\u00adna\u00adcaq\u00adl\u0131\u00add\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nki\u00ad\u015faf et\u00admi\u015f \u00f6l\u00adk\u0259\u00adl\u0259\u00adrin nor\u00adma\u00adla\u00adr\u0131\u00adna \u0259sa\u00ads\u0259n, or\u00adta he\u00adsab\u00adla 1\/4 v\u0259 1\/3 ara\u00ads\u0131n\u00adda d\u0259\u00adyi\u00ad\u015f\u0259n say\u00adda t\u0259\u00adbi\u00ad\u0259t el\u00adml\u0259\u00adrin\u00add\u0259 t\u0259h\u00adsil alan- \u00fcs\u00adt\u0259\u00adlik, \u00e7ox a\u015fa\u00ad\u011f\u0131 s\u0259\u00adviy\u00ady\u0259\u00add\u0259- t\u0259\u00adl\u0259\u00adb\u0259\u00admiz var.<\/p>\n<p>Be\u00adl\u0259\u00adc\u0259, \u00e7ox az say\u00adda m\u00fc\u00ads\u0259l\u00adman d\u0259\u00adqiq el\u00adml\u0259\u00adri \u00f6y\u00adr\u0259\u00adnir. Bi\u00adzim i\u015fi\u00admiz t\u0259\u00adl\u0259\u00adb\u0259\u00adl\u0259\u00adri\u00admi\u00adzi m\u0259k\u00adt\u0259b\u00add\u0259 da\u00adha \u00e7ox d\u0259\u00adqiq v\u0259 tex\u00adni\u00adki el\u00adml\u0259\u00adri \u00f6y\u00adr\u0259n\u00adm\u0259\u00ady\u0259 s\u00f6vq v\u0259 t\u0259\u015f\u00adviq et\u00adm\u0259k\u00add\u0259n iba\u00adr\u0259t ol\u00adma\u00adl\u0131\u00add\u0131r. Bu\u00adna na\u00adil ol\u00admaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259k\u00adt\u0259b\u00adl\u0259r\u00add\u0259 d\u0259\u00adqiq elml\u0259\u00adrin t\u0259d\u00adri\u00adsi\u00adn\u0259 da\u00adha \u00e7ox \u00fcs\u00adt\u00fcn\u00adl\u00fck ver\u00adm\u0259\u00adli\u00adyik.<\/p>\n<p>Y\u00fck\u00ads\u0259k s\u0259\u00adviy\u00ady\u0259\u00adli m\u00fc\u00ad\u0259l\u00adlim\u00adl\u0259\u00adr\u0259 v\u0259 key\u00adfiy\u00ady\u0259t\u00adli t\u0259d\u00adis l\u0259vazi\u00admat\u00adla\u00adr\u0131\u00adna eh\u00adti\u00adyac var. V\u0259 b\u0259l\u00adk\u0259 d\u0259, \u0259n \u0259sa\u00ads\u0131 g\u0259nc t\u0259\u00adl\u0259\u00adb\u0259\u00adl\u0259r v\u0259 \u015fa\u00adgir\u00addl\u0259r ara\u00ads\u0131n\u00adda qa\u00adbi\u00adliy\u00ady\u0259t\u00adli v\u0259 is\u00adte\u00addad\u00adl\u0131 olan\u00adla\u00adr\u0131n itib-bat\u00adma\u00adma\u00ads\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn on\u00adla\u00adr\u0131n t\u0259\u015f\u00adviq edil\u00adm\u0259\u00adsi va\u00adcib\u00addir. S\u0131rf mad\u00addi \u00e7\u0259\u00adtin\u00adlik\u00adl\u0259r \u00fcz\u00fcn\u00add\u0259n be\u00adl\u0259 it\u00adki\u00adl\u0259r \u00e7ox tez-tez ba\u015f ve\u00adrir. Ai\u00adl\u0259\u00adl\u0259r elmd\u0259 kar\u00adye\u00adra sa\u00adhi\u00adbi ol\u00admaq \u00fc\u00e7\u00fcn uzun il\u00adl\u0259\u00adrin la\u00adz\u0131\u00admi x\u0259r\u00adcl\u0259\u00adri\u00adni \u00f6d\u0259\u00ady\u0259 bil\u00admir\u00adl\u0259r.\u201d<\/p>\n<p><strong>Pakistanl\u0131 fizik \u018fbd\u00fcs Salam b\u00fct\u00fcn v\u0259saitini \u00f6lk\u0259sind\u0259n olan g\u0259ncl\u0259rin t\u0259hsil almalar\u0131na v\u0259 t\u0259dqiqatlarla m\u0259\u015f\u011ful olmalar\u0131na x\u0259rcl\u0259di.<\/strong><\/p>\n<p><strong>K\u0130MYA \u00dcZR\u018f NOBEL M\u00dcKAFATI LAUREATI \u018fZ\u0130Z SANCAR<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r ki, biz t\u00fcrkl\u0259r son 500 ild\u0259 elm\u0259 layiqinc\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bilm\u0259mi\u015fik. B\u0259s niy\u0259 etm\u0259dik? B\u0259zi insanlar a\u011f\u0131ll\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 cavab\u0131n\u0131 verirl\u0259r. Amma elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq genetika v\u0259 ya z\u0259kaya aid deyil, \u0259n\u0259n\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Y\u0259hudi qarda\u015flar\u0131m\u0131z d\u00fcnya \u0259halisinin 0,2 % t\u0259\u015fkil edir v\u0259 elm \u00fczr\u0259 y\u00fczd\u0259 20% Nobel m\u00fckafat\u0131n\u0131 al\u0131blar. Onlar dig\u0259r insanlardan daha a\u011f\u0131ll\u0131d\u0131rlar? \u018fsla deyil. Sad\u0259c\u0259 onlar\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 elm\u0259, t\u0259hsil\u0259 \u00f6n\u0259m verilir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz bunu \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evirm\u0259li v\u0259 u\u015faqlar\u0131m\u0131za erk\u0259n ya\u015fda a\u015f\u0131lamal\u0131y\u0131q. Getdiyim t\u00fcrk \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 texnologiyaya \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n<p>Texnologiya vacibdir, lakin fundamental elm olmadan texnologiya\u00a0yoxdur. Avropadan, Amerikadan avadanl\u0131q al\u0131ram, texnologiya d\u00fcz\u0259ldir\u0259m, patentim var kimi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rl\u0259 n\u0259 T\u00fcrkiy\u0259, n\u0259 d\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 y\u00fcks\u0259l\u0259 bil\u0259r. Bu m\u0259nim d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259md\u0131r. D\u00fcnyada ad \u00e7\u0131xarmaq ist\u0259yiriks\u0259, bir g\u00fcc kimi tan\u0131nmaq ist\u0259yiriks\u0259, ba\u015fqalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunmaq ist\u0259miriks\u0259, elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmal\u0131y\u0131q,\u00a0elmd\u0259 g\u00fccl\u00fc olmal\u0131y\u0131q ki, d\u00fcnya bizi ortaya qoydu\u011fumuz elml\u0259 tan\u0131s\u0131n. Unutmaq laz\u0131m deyil ki, biz \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qca, istehsal etdikc\u0259 \u00fcst\u00fcn olaca\u011f\u0131q. \u018fks halda, \u00fcst\u00fcnl\u00fck genetik deyil. B\u00fct\u00fcn insanlar b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda elmi geriliyin \u00e7oxlu institusional v\u0259 sosial s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, onlar\u0131 nec\u0259 h\u0259ll olunaca\u011f\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 bilmir\u0259m. Amma m\u0259nim ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm odur ki, maliyy\u0259 s\u0259rmay\u0259l\u0259ri qoymaqdan daha \u00e7ox elmi m\u00fchiti inki\u015faf etdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Humanitar elm adamlar\u0131m\u0131z m\u0259nd\u0259n incim\u0259sin onlara b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tim var, amma siz\u0259 deyim ki, biz fundamental elml\u0259r\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoymal\u0131y\u0131q, u\u015faqlar\u0131m\u0131z\u0131n fundamental elml\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131na d\u0259st\u0259k olmal\u0131y\u0131q, onlara \u00f6zl\u0259rin\u0259 inam yaratmal\u0131y\u0131q.&#8221;<\/p>\n<p><strong>\u018fziz Sancar \u201cKarolina T\u00fcrk Evi\u201dni yaradaraq AB\u015e-da t\u0259hsil alan t\u00fcrk t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259k olma\u011fa ba\u015flay\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p><em>azpolitika.info<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mill\u0259t v\u0259kili, t\u0259hsil eksperti Etibar \u018fliyev \u00f6z sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 hesab\u0131ndan Nobel m\u00fckafat\u0131 laureatlar\u0131 \u018fziz Sancar v\u0259 \u018fbd\u00fcs Salam\u0131n \u00fczt-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n fikirl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 yaz\u0131 payla\u015f\u0131b. H\u0259min yaz\u0131n\u0131n t\u0259qdim edirik: F\u0130Z\u0130KA \u00dcZR\u018f NOBEL M\u00dcKAFATI LAUREATI \u018fBD\u00dcS SALAM \u201cD\u00fcn\u00adya Ban\u00adk\u0131 t\u0259\u00adr\u0259\u00adfin\u00add\u0259n n\u0259\u015fr olun\u00admu\u015f v\u0259 t\u0259h\u00adsil alan\u00adla\u00adr\u0131n \u0259ha\u00adli\u00adnin i\u00e7in\u00add\u0259 fa\u00adi\u00adzi\u00adni g\u00f6s\u00adt\u0259\u00adr\u0259n sta\u00adtis\u00adtik g\u00f6s\u00adt\u0259\u00adri\u00adci\u00adl\u0259\u00adr\u0259 bax\u00adsaq g\u00f6\u00adr\u0259\u00adrik ki, \u0130slam [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[162],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45033"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45033"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45036,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45033\/revisions\/45036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}