{"id":45121,"date":"2023-07-11T14:03:00","date_gmt":"2023-07-11T10:03:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=45121"},"modified":"2023-07-13T14:04:07","modified_gmt":"2023-07-13T10:04:07","slug":"bu-gun-az%c9%99rbaycanin-gork%c9%99mli-riyaziyyatcisi-akademik-mirabbas-qasimovun-anadan-oldugu-gundur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/07\/11\/bu-gun-az%c9%99rbaycanin-gork%c9%99mli-riyaziyyatcisi-akademik-mirabbas-qasimovun-anadan-oldugu-gundur\/","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli riyaziyyat\u00e7\u0131s\u0131, akademik Mirabbas Qas\u0131movun anadan oldu\u011fu g\u00fcnd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Mirabbas G\u00f6yc\u0259 o\u011flu Qas\u0131mov 1939-cu ilin yay ax\u015fam\u0131 \u015eamax\u0131n\u0131n N\u0259rimank\u0259nd k\u0259ndind\u0259 (indiki Qobustan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259) anadan olub. \u015eamax\u0131da orta t\u0259hsilini ba\u015fa vuran Mirabbas Qas\u0131mov, 1956-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131ya g\u0259lir v\u0259 BDU-nun fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olur. \u018fla\u00e7\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn onu 1958-ci ild\u0259 MDU-nun mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcrl\u0259r. 1961-ci ild\u0259 h\u0259min fak\u00fclt\u0259ni \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u015fa vuran Mirabbas Qas\u0131mov, MDU-nun aspiranturas\u0131na daxil olur. G\u00f6rk\u0259mli alim B.M.Levitan\u0131n x\u00fcsusi m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 yana\u015fd\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycanl\u0131 balas\u0131n\u0131, yaln\u0131z bir ist\u0259k d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcrd\u00fc. T\u0259kc\u0259 SSR\u0130-d\u0259 deyil, d\u00fcnyada tan\u0131nmaq, V\u0259t\u0259n\u0259 aln\u0131a\u00e7\u0131q-\u00fcz\u00fca\u011f qay\u0131tmaq, \u00f6yr\u0259ndikl\u0259rini, \u00f6yr\u0259tm\u0259k&#8230;<\/p>\n<p>1964-c\u00fc ild\u0259 namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n g\u0259nc alimin i\u015fi MDU-nun Elmi \u015euras\u0131n\u0131n x\u00fcsusi q\u0259rar\u0131na g\u00f6r\u0259, &#8220;g\u00f6rk\u0259mli i\u015f\u201d hesab edilir v\u0259 &#8220;Monrealda (Kanada) ke\u00e7iril\u0259n \u00fcmumd\u00fcnya s\u0259rgisind\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirilir. M.Qas\u0131mov \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ilk d\u0259f\u0259 1964-c\u00fc ild\u0259 Moskva Fizika-Texnika \u0130nstitutunda assistent kimi ba\u015flay\u0131r. Bir il sonra onu F.Dzerjinski ad\u0131na H\u0259rbi M\u00fch\u0259ndisl\u0259r Akademiyas\u0131na d\u0259v\u0259t edirl\u0259r v\u0259 orada ba\u015f m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259y\u0259n M.Qas\u0131mov, 1968-ci il\u0259 kimi burada \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. O, pedaqoji f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, elmi axtar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da davam etdirir. 1967-ci ild\u0259 M.Qas\u0131mov MDU-nun Elmi \u015euras\u0131nda doktorluq dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edir. \u015eura bu dissertasiyan\u0131n Moskva Riyaziyyat\u00e7\u0131lar C\u0259miyy\u0259tinin m\u0259cmu\u0259sind\u0259 \u00e7ap olunmas\u0131n\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edir. H\u0259tta bir il sonra bu elmi i\u015f AB\u015e-da ingilis dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edil\u0259r\u0259k \u00e7ap olunur. O, 1968-ci ild\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f bir alim kimi v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131r v\u0259 BDU-da f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131r. El\u0259 h\u0259min ilin sentyabr\u0131nda BDU-nun professoru ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n g\u0259nc alim, 1969-cu ild\u0259 universitetin mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 dekan t\u0259yin edilir v\u0259 1970-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r bu v\u0259zif\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>1972-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Nazirl\u0259r Sovetinin g\u00f6st\u0259ri\u015fi v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 T\u0259hsil Nazirliyi Kollegiyas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 ADU-nun (indiki BDU) mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sinin bazas\u0131nda t\u0259tbiqi riyaziyyat kafedras\u0131 yarad\u0131l\u0131r v\u0259 ilk g\u00fcnd\u0259n kafedraya (2008-ci il\u0259 kimi) Mirabbas m\u00fc\u0259llim r\u0259hb\u0259rlik edir. Bilgisini s\u0259bir v\u0259 t\u0259mkinl\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin\u0259, aspirantlar\u0131na \u00f6yr\u0259d\u0259n Mirabbas m\u00fc\u0259llimin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 80-d\u0259n art\u0131q namiz\u0259dlik v\u0259 doktorluq dissertasiyalar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edilib. H\u0259m\u00e7inin BDU-da m\u00fcasir, yeni t\u0259tbiqi riyaziyyat v\u0259 kibernetika fak\u00fclt\u0259sinin yaranmas\u0131 v\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc d\u0259 Mirabbas m\u00fc\u0259llimin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. 1980-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan EA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, 1990-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 h\u0259qiqi \u00fczv\u00fc se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>\u0130stedadl\u0131 alim t\u0259r\u0259find\u0259n Dirak sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rs m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin tamamlanm\u0131\u015f n\u0259z\u0259riyy\u0259si yarad\u0131lm\u0131\u015f, periodik \u0259msall\u0131 geni\u015f sinif adi diferensial operatorlar\u0131n spektral t\u0259hlili verilmi\u015f, k\u0259sil\u0259n \u0259msall\u0131 \u015eturm-Liuvill t\u0259nliyi \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259pilm\u0259 veril\u0259nl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259rs m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259 b\u00fct\u00fcn oxda tamamil\u0259 h\u0259ll edilmi\u015fdir. O, ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u00e7ox\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc, \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 qo\u015fma olmayan \u015eredinger operatoru \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259pilm\u0259 n\u0259z\u0259riyy\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sinin h\u0259llin\u0259 g\u00f6r\u0259 ayr\u0131l\u0131\u015f problemini h\u0259ll etmi\u015f v\u0259 M.V.Keldi\u015f operator d\u0259st\u0259l\u0259rinin m\u0259xsusi v\u0259 qo\u015fma elementl\u0259rinin bir hiss\u0259sinin \u00e7oxqat taml\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi.<\/p>\n<p>1991-ci ild\u0259 M.V.Kelda\u015f ad\u0131na medala layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n alim, 1990-91-ci ill\u0259rd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Konja-S\u0259lcuq v\u0259 \u0130zmir -Egey Universitetl\u0259rinin f\u0259xri doktoru se\u00e7ilmi\u015fdir. D\u00fcnya miqyas\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015f alim Mirabbas Qas\u0131mov, BDU-ya rektor se\u00e7ilm\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l &#8211; 1989-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259hsil nazirinin I m\u00fcavini t\u0259yin edilib.<\/p>\n<p>M.Qas\u0131mov Az\u0259rbaycan m\u00fcasir riyaziyyat m\u0259kt\u0259binin banisi hesab olunur. O, \u00e7oxlu sayda riyaziyyat\u00e7\u0131n\u0131n elmi i\u015fin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li elmi kadrlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t yetirmi\u015fdir. Mirabbas Qas\u0131movun ke\u00e7irdiyi &#8220;Funksional analiz v\u0259 onun \u0259lav\u0259l\u0259ri&#8221; v\u0259 &#8220;Diferensial operatorlar\u0131n spektral n\u0259z\u0259riyy\u0259si&#8221; seminarlar\u0131 h\u0259r zaman\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wikimedia.az-az.nina.az\/Bak%C4%B1.html\">Bak\u0131n\u0131n<\/a>\u00a0riyaziyyat h\u0259yat\u0131nda \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259 say\u0131lm\u0131\u015fd\u0131rlar. M.Qas\u0131mov\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wikimedia.az-az.nina.az\/Bak%C4%B1_D%C3%B6vl%C9%99t_Universiteti_T%C9%99tbiqi_riyaziyyat_v%C9%99_kibernetika_fak%C3%BClt%C9%99si.html\">Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin T\u0259tbiqi Riyaziyyat fakult\u0259sinin<\/a>\u00a0t\u0259\u015fkili v\u0259 inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck elmi-t\u0259\u015fkilati i\u015fl\u0259r aparm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M.G.Qas\u0131mov\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wikimedia.az-az.nina.az\/SSR%C4%B0.html\">SSR\u0130<\/a>-nin m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 60-dan \u00e7ox doktorluq v\u0259 namiz\u0259dlik disertasiyas\u0131n\u0131n opponenti olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>O, \u00fc\u00e7 Beyn\u0259lxalq Riyaziyyat\u00e7\u0131lar Konqresinin (<a href=\"https:\/\/www.wikimedia.az-az.nina.az\/Moskva.html\">Moskva<\/a>-1966,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wikimedia.az-az.nina.az\/Fransa.html\">Fransa<\/a>-1970,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wikimedia.az-az.nina.az\/Kanada.html\">Kanada<\/a>-1974) i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 \u00a0olmu\u015fdur.\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wikimedia.az-az.nina.az\/Var%C5%9Fava.html\">Var\u015fava<\/a>\u00a0\u015f\u0259h\u0259rind\u0259\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wikimedia.az-az.nina.az\/Stefan_Banax.html\">S.Banax<\/a>\u00a0ad\u0131na Beyn\u0259lxalq Riyaziyyat M\u0259rk\u0259zind\u0259 m\u00fchazir\u0259l\u0259r silsil\u0259si il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M.G.Qas\u0131mov t\u0259xmin\u0259n 100 elmi i\u015f n\u0259\u015fr etmi\u015f v\u0259 onlar\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si ke\u00e7mi\u015f\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wikimedia.az-az.nina.az\/SSR%C4%B0.html\">SSR\u0130<\/a>-nin n\u00fcfuzlu m\u0259rk\u0259zi jurnallar\u0131nda (&#8220;\u0414\u0410\u041d \u0421\u0421\u0421\u0420&#8221;, &#8220;\u0423\u0441\u043f\u0435\u0445\u0438 \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0445 \u043d\u0430\u0443\u043a&#8221;, &#8220;\u041c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0441\u0431\u043e\u0440\u043d\u0438\u043a&#8221;, &#8220;\u0418\u0437\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u044f \u0410\u041d \u0421\u0421\u0421\u0420&#8221;, &#8220;\u0422\u0440\u0443\u0434\u044b \u041c\u043e\u0441\u043a\u043e\u0432\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u041c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u043e\u0431\u0449\u0435\u0441\u0442\u0432\u0430&#8221;, &#8220;\u0424\u0443\u043d\u043a\u0446\u0438\u043e\u043d\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0439 \u0430\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437 \u0438 \u0435\u0433\u043e \u043f\u0440\u0438\u043b\u043e\u0436\u0435\u043d\u0438\u044f&#8221;, &#8220;\u041c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0437\u0430\u043c\u0435\u0442\u043a\u0438&#8221;, &#8220;\u0414\u0438\u0444\u0444\u0435\u0440\u0435\u043d\u0446\u0438\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0435 \u0443\u0440\u0430\u0432\u043d\u0435\u043d\u0438\u044f&#8221;, &#8220;\u0421\u0438\u0431\u0438\u0440\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043c\u0430\u0442\u0435\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0436\u0443\u0440\u043d\u0430\u043b&#8221;, &#8220;\u0414\u0410\u041d \u0410\u0437\u0421\u0421\u0420&#8221;, &#8220;\u0418\u0437\u0432\u0435\u0441\u0442\u0438\u044f \u0410\u041d \u0410\u0437\u0421\u0421\u0420&#8221;, \u00dcmumittifaq konfranslar\u0131n v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin i\u015fl\u0259ri v\u0259 s.) \u00e7ap olunmu\u015fdur. M.G.Qas\u0131movun elmi n\u0259tic\u0259l\u0259ri d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 SSR\u0130 EA-n\u0131n Riyaziyyat b\u00f6lm\u0259sinin v\u0259 SSR\u0130 EA-n\u0131n akademik-katibinin hesabatlar\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259n vacibli i\u015fl\u0259r aras\u0131nda qeyd olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Onun m\u0259qal\u0259l\u0259ri \u0259n \u00e7ox istinadlanm\u0131\u015f riyazi i\u015fl\u0259rd\u0259n hesab olmu\u015fdur. O, bir s\u0131ra d\u0259y\u0259rli elmi i\u015fl\u0259ri rus dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015f v\u0259 N.Danford v\u0259 C.\u015evars\u0131n 3 cildli m\u0259\u015fhur &#8220;X\u0259tti operatorlar&#8221; kitablar\u0131n\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7il\u0259rind\u0259n biri olmu\u015f, habel\u0259 bir \u00e7ox populyar riyazi m\u0259qal\u0259l\u0259ri n\u0259\u015fr etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Mirabbas G\u00f6yc\u0259 o\u011flu Qas\u0131mov\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wikimedia.az-az.nina.az\/6_sentyabr.html\">6 sentyabr<\/a>\u00a02008-ci ild\u0259\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wikimedia.az-az.nina.az\/Bak%C4%B1_%C5%9F%C9%99h%C9%99ri.html\">Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259<\/a>\u00a0v\u0259fat etmi\u015f v\u0259 \u00f6z v\u0259siyy\u0259tin\u0259 \u0259sas\u0259n do\u011fuldu\u011fu N\u0259rimank\u0259nd k\u0259ndind\u0259 d\u0259fn edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p><em>ru.wikibrief.org<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mirabbas G\u00f6yc\u0259 o\u011flu Qas\u0131mov 1939-cu ilin yay ax\u015fam\u0131 \u015eamax\u0131n\u0131n N\u0259rimank\u0259nd k\u0259ndind\u0259 (indiki Qobustan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259) anadan olub. \u015eamax\u0131da orta t\u0259hsilini ba\u015fa vuran Mirabbas Qas\u0131mov, 1956-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131ya g\u0259lir v\u0259 BDU-nun fizika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olur. \u018fla\u00e7\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn onu 1958-ci ild\u0259 MDU-nun mexanika-riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcrl\u0259r. 1961-ci ild\u0259 h\u0259min fak\u00fclt\u0259ni \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u015fa vuran Mirabbas Qas\u0131mov, MDU-nun aspiranturas\u0131na [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":45122,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45121"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45121"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45124,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45121\/revisions\/45124"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}