{"id":45637,"date":"2023-09-18T14:44:43","date_gmt":"2023-09-18T10:44:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/?p=45637"},"modified":"2023-09-18T14:46:16","modified_gmt":"2023-09-18T10:46:16","slug":"bu-gun-milli-musiqi-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/2023\/09\/18\/bu-gun-milli-musiqi-gunudur\/","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn Milli Musiqi G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Sentyabr\u0131n 18-i &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n dahi b\u0259st\u0259kar\u0131\u00a0\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizd\u0259\u00a0<strong>Milli Musiqi G\u00fcn\u00fc<\/strong>\u00a0kimi qeyd olunur. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcvafiq F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n, bu g\u00fcn m\u00fcnasib\u0259til\u0259 h\u0259r il Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 silsil\u0259 t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli m\u0259d\u0259niyy\u0259t tariximizd\u0259 dahi b\u0259st\u0259kar, pe\u015f\u0259kar musiqi s\u0259n\u0259timizin v\u0259 milli operam\u0131z\u0131n banisi, musiqi\u015f\u00fcnas alim, publisist, dramaturq, pedaqoq v\u0259 ictimai xadim kimi x\u00fcsusi yer tutur.<\/p>\n<p>O, 1885-ci il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 A\u011fcab\u0259did\u0259 k\u0259nd mirz\u0259si \u018fbd\u00fclh\u00fcseynin ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7\u0131b. U\u015faql\u0131\u011f\u0131 Qafqaz\u0131n &#8220;konservatoriyas\u0131&#8221; &#8211; \u015eu\u015fada ke\u00e7ib. Balaca \u00dczeyir xalq mahn\u0131lar\u0131n\u0131, mu\u011famlar\u0131 avazla oxuyur, tarda \u00e7al\u0131rd\u0131. \u015eu\u015fan\u0131n z\u0259ngin ifa\u00e7\u0131l\u0131q m\u00fchiti onun musiqi istedad\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>\u015eu\u015fada, Tiflisd\u0259ki Qori m\u00fc\u0259lliml\u0259r seminariyas\u0131nda, Moskvada, Sankt-Peterburqda t\u0259hsil alan g\u0259nc \u00dczeyir C\u0259bray\u0131l q\u0259zas\u0131n\u0131n Hadrut k\u0259nd m\u0259kt\u0259bind\u0259, sonra Bak\u0131da m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259yir. Bir m\u00fcdd\u0259t &#8220;\u0130slamiyy\u0259&#8221;, &#8220;T\u0259briz&#8221; mehmanxanalar\u0131nda v\u0259 kiray\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131r. &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#8221; operettas\u0131n\u0131 mehmanxanada qalark\u0259n yaz\u0131r. 1908-ci il yanvar\u0131n 25-d\u0259 Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin teatr\u0131nda oynan\u0131lan &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#8221; il\u0259 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanda deyil, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 opera s\u0259n\u0259tinin \u0259sas\u0131 qoyulur.<\/p>\n<p>G\u0259nc b\u0259st\u0259kar bir-birinin ard\u0131nca &#8220;\u015eeyx S\u0259nan&#8221;, &#8220;R\u00fcst\u0259m v\u0259 S\u00f6hrab&#8221;, &#8220;\u015eah Abbas v\u0259 Xur\u015fud banu&#8221;, &#8220;\u018fsli v\u0259 K\u0259r\u0259m&#8221;, &#8220;Harun v\u0259 Leyla&#8221; mu\u011fam operalar\u0131n\u0131 yaz\u0131r.<\/p>\n<p>\u015e\u0259rqd\u0259 ilk operettan\u0131n yaranmas\u0131 da \u00dczeyir b\u0259yin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. &#8220;O olmas\u0131n, bu olsun&#8221;, &#8220;Ar\u015f\u0131n mal alan&#8221; musiqili komediyalar\u0131 onu \u00e7ox m\u0259\u015fhurla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dczeyir yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n zirv\u0259si &#8220;Koro\u011flu&#8221; operas\u0131 say\u0131l\u0131r. M\u00fc\u0259llif bu \u0259s\u0259rind\u0259 klassik opera qaydalar\u0131 \u0259sas\u0131nda bitkin ariyalar, k\u00fctl\u0259vi xor s\u0259hn\u0259l\u0259ri yarada bilir.<\/p>\n<p>O, 300-d\u0259n \u00e7ox xalq mahn\u0131s\u0131n\u0131 toplay\u0131b nota sal\u0131b, mar\u015f, kantata, fantaziya, mahn\u0131 v\u0259 romanslar, kamera v\u0259 xor \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131b. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin, indi is\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t himninin musiqisi \u00dczeyir b\u0259y\u0259 m\u0259xsusdur. \u018f.Cavad\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 b\u0259st\u0259l\u0259diyi &#8220;\u00c7\u0131rp\u0131n\u0131rd\u0131n, Qara d\u0259niz&#8221; mahn\u0131s\u0131 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanda deyil, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u0259 \u00e7ox m\u0259\u015fhurdur.<\/p>\n<p>\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yovun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Q\u0259rb v\u0259 \u015e\u0259rq musiqi \u00fcslublar\u0131 birl\u0259\u015fdirilib, onun t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan xalq musiqisinin elementl\u0259ri klassik Avropa \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu metoddan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Hac\u0131b\u0259yov 1908-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan \u015fairi F\u00fczulinin eyni adl\u0131 poemas\u0131 \u0259sas\u0131nda ilk Az\u0259rbaycan operas\u0131 &#8220;Leyli v\u0259 M\u0259cnun&#8221;u yaratd\u0131. 1909-cu ild\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 &#8220;\u015eeyx S\u0259nan&#8221; adl\u0131 ikinci operas\u0131 \u00fcslubuna g\u00f6r\u0259 s\u0259l\u0259find\u0259n xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 f\u0259rql\u0259nirdi v\u0259 \u0259sas\u0259n m\u00fc\u0259llifin musiqisind\u0259n ibar\u0259t idi.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Hac\u0131b\u0259yov h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan opera m\u0259kt\u0259binin qurucusu hesab olunur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan musiqisinin s\u00fctunu say\u0131lan \u00dczeyir b\u0259y 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan himnini b\u0259st\u0259l\u0259di. 1920\u20131991-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n SSR\u0130 ittifaq respublikalar\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n bu himn s\u0259sl\u0259ndirilmirdi. Lakin 1930-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycanda Sovet hakimiyy\u0259tinin qurulmas\u0131n\u0131n 10-cu ild\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 \u00dczeyir b\u0259y Az\u0259rbaycan SSR-in yeni himn s\u00f6zl\u0259rini v\u0259 musiqisini yazd\u0131. Yeni himn ilk d\u0259f\u0259 28 aprel 1930-cu ild\u0259 Hac\u0131b\u0259yovun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda s\u0259sl\u0259ndirildi. 1930-cu il\u0259 aid Az\u0259rbaycan SSR-in himni kantata janr\u0131na ox\u015far oldu\u011fundan ona b\u0259z\u0259n kantata da deyilir. Art\u0131q 1944-c\u00fc ild\u0259 o, ittifaq respublikas\u0131n\u0131n yeni himnini t\u0259rtib etdi, hans\u0131 ki Az\u0259rbaycan SSR\u0130-in t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xanad\u0259k s\u0259sl\u0259ndirilirdi. 1991-ci ild\u0259 1918-ci il\u0259 aid k\u00f6hn\u0259 himn yenid\u0259n &#8220;d\u00f6vl\u0259t&#8221; statusunu ald\u0131.<\/p>\n<p>Bak\u0131 Musiqi Akademiyas\u0131, Az\u0259rbaycan B\u0259st\u0259karlar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m salonu, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t simfonik orkestri, paytaxt\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259rk\u0259zi k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259n biri onun ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Bak\u0131da memorial ev-muzeyi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Bak\u0131 Musiqi Akademiyas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda heyk\u0259li qoyulub.<\/p>\n<p>1959-cu ild\u0259 \u015eu\u015fada abid\u0259si v\u0259 b\u00fcst\u00fc qoyulub. Daha sonra, BBC jurnalisti Tomas de Vaal\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, &#8220;g\u00fcll\u0259baran edilmi\u015f, ikiyanl\u0131 penc\u0259kd\u0259 v\u0259 q\u0131r\u0131lm\u0131\u015f eyn\u0259kd\u0259&#8221; olan b\u00fcst s\u00f6k\u00fcl\u00fcb v\u0259 1992-ci ild\u0259 \u015eu\u015fan\u0131 z\u0259bt ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r onu metal kimi G\u00fcrc\u00fcstanda sat\u0131\u015fa qoymu\u015fdular. 1992-ci ilin may ay\u0131n\u0131n 8-d\u0259 S\u0327us\u0327an\u0131n is\u0327g\u0306al\u0131 zaman\u0131 t\u0259kc\u0259 s\u0327us\u0327al\u0131lar\u0131n evl\u0259ri yox, tarixi abid\u0259l\u0259rimiz d\u0259 erm\u0259ni q\u0259sbkarlar\u0131n\u0131n qurban\u0131na c\u0327evrilib. Beyn\u0259lxalq Haaqa Konvensiyas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 m\u0259h\u0259l qoymayan erm\u0259nil\u0259r B\u00fclb\u00fcl v\u0259 Nat\u0259van\u0131n heyk\u0259li il\u0259 yana\u015f\u0131 \u00dczeyir b\u0259yin d\u0259 heyk\u0259lini mu\u0308xt\u0259lif hiss\u0259l\u0259rd\u0259n gu\u0308ll\u0259l\u0259yibl\u0259r. H\u0259min heyk\u0259ll\u0259rin tunc material\u0131na tamah salan du\u0308s\u0327m\u0259nl\u0259rimiz heyk\u0259ll\u0259rd\u0259n g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 Yerevana, sonra da Gu\u0308rcu\u0308stana apar\u0131blar. Xos\u0327b\u0259xtlikd\u0259n Gu\u0308rcu\u0308standa yas\u0327ayan h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259rimiz t\u0259sadu\u0308f\u0259n bu heyk\u0259ll\u0259ri go\u0308ru\u0308bl\u0259r. Bununla bag\u0306l\u0131 mu\u0308vafiq qurumlara m\u0259lumat veribl\u0259r. 1993-cu\u0308 ild\u0259 Ulu o\u0308nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259s\u0327\u0259bbu\u0308si il\u0259 h\u0259min heyk\u0259ll\u0259r Bak\u0131ya g\u0259tirilib. 2000-ci ild\u0259n muzeyin kolleksiyas\u0131na daxil olub.<\/p>\n<p>2021-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fcst Az\u0259rbaycan \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t Muzeyinin a\u00e7\u0131q havas\u0131nda n\u00fcmayi\u015f olunurdu. 14 yanvar 2021-ci ild\u0259 b\u00fcst\u00fc \u00f6z do\u011fma torpa\u011f\u0131nda &#8211; \u015eu\u015fada yenid\u0259n qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>sputnik.az<\/em><\/span><\/p>\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sentyabr\u0131n 18-i &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n dahi b\u0259st\u0259kar\u0131\u00a0\u00dczeyir Hac\u0131b\u0259ylinin d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizd\u0259\u00a0Milli Musiqi G\u00fcn\u00fc\u00a0kimi qeyd olunur. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcvafiq F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n, bu g\u00fcn m\u00fcnasib\u0259til\u0259 h\u0259r il Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 silsil\u0259 t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilir. \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yli m\u0259d\u0259niyy\u0259t tariximizd\u0259 dahi b\u0259st\u0259kar, pe\u015f\u0259kar musiqi s\u0259n\u0259timizin v\u0259 milli operam\u0131z\u0131n banisi, musiqi\u015f\u00fcnas alim, publisist, dramaturq, pedaqoq v\u0259 ictimai xadim [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45637"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45637"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45637\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45640,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45637\/revisions\/45640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.imm.az\/exp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}