AMEA Rəyasət Heyətinin onlayn iclası keçirilib

Mayın 8-də AMEA Rəyasət Heyətinin onlayn iclası keçirilib.

AMEA-nın prezidenti, akademik Ramiz Mehdiyev tədbiri giriş sözü ilə açaraq qeyd edib ki, hazırda dünyanı bürümüş koronavirus pandemiyasının ölkəmizdə yarada biləcəyi təhlükələrin qarşısını almaq məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin bilavasitə rəhbərliyi ilə kompleks tədbirlər həyata keçirilməkdədir. Bu istiqamətdə düşünülmüş siyasət  və çoxşaxəli qabaqlayıcı tədbirlər öz müsbət nəticələrini verir. Vaxtında və düzgün müəyyənləşdirilmiş strategiyanın nəticəsidir ki, koronavirusla mübarizənin Azərbaycan modeli dünyanın bir sıra nüfuzlu beynəlxalq qurumları, o cümlədən Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Akademik əlavə edib ki, son aylar respublikada xüsusi karantin rejiminin tətbiq edilməsinə baxmayaraq, müasir informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının verdiyi imkanlardan istifadə etməklə, AMEA-nın qarşısında duran vəzifələrin həyata keçirilməsi istiqamətində işlər ugurla davam etdirilib. O, qeyd edib ki, iclasın gündəliyində yer alan məsələlər, əsasən, AMEA-nın elmi və elmi-təşkilati həyatı, o cümlədən bir sıra mühüm elmi kadr təyinatları ilə bağlıdır.

Sonra gündəlikdə yer alan məsələlərlə bağlı AMEA-nın akademik-katibi, AMEA-nın müxbir üzvü Əminağa Sadıqova söz verilib. Akademik-katib gündəlikdə yer alan birinci məsələ, “İstiqlal salnaməsi: Azərbaycan Respublikasının müstəqillik tarixi (1991-2020)” çoxcildliyinin nəşri barədə məlumat verib. Qeyd olunan məsələ ilə bağlı AMEA-nın birinci vitse-prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli  bildirib ki, müstəqillik illərində Azərbaycan Respublikasının tarixinin, onun sosial-iqtisadi inkişafının, mədəni-mənəvi təkamül proseslərinin vahid konseptual elmi baxış müstəvisində kompleks tədqiqi və nəşri hazırkı şəraitdə qarşıda duran əsas vəzifələrdəndir. Ona görə də qeyd olunan çoxcildliyin akademik səviyyədə hazırlanması zəruridir. Məsələ müzakirə olunduqdan sonra akademik Ramiz Mehdiyevin baş redaktorluğu ilə çoxcildliyin hazırlanıb nəşr edilməsi qərara alınıb. Çoxcildliyin akademik Ramiz Mehdiyev, akademik İsa Həbibbəyli, akademik Yaqub Mahmudov və akademik İsmayıl Hacıyevdən ibarət Redaksiya heyəti, o cümlədən müəlliflər heyəti və plan-prospekti təsdiqlənib.

Sonra gündəlikdə yer alan ikinci məsələ, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 24 fevral 2020-ci il tarixli sərəncamı ilə təsdiq edilmiş “Uşaqların doğulanadək cins seçiminin qarşısının alınmasına dair 2020-2025-ci illər üçün Tədbirlər Planı” müzakirə olunub. AMEA-nın vitse-prezidenti, akademik İradə Hüseynova qeyd edib ki, Tədbirlər Planının həyata keçirilməsi digər təşkilatlarla yanaşı, akademiyanın da qarşısında bir sıra vəzifələr qoyub. Məsələ müzakirə olunduqdan sonra həmin vəzifələrin icrasını təmin etmək məqsədilə AMEA-nın müvafiq strukturları üçün İş planı təsdiq edilib, əlaqədar qurumlara və şəxslərə müvafiq tapşırıqlar verilib.

Sonra AMEA-nın akademik-katibi Əminağa Sadıqov gündəlikdə yer alan növbəti məsələ, “Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının 2019-cu ildəki fəaliyyəti haqqında hesabat məcmuəsi” barədə məlumat verib. O, bildirib ki, AMEA üzvlərinin, elmi bölmələrin, elmi müəssisələrin, AMEA Rəyasət Heyəti aparatının idarə və şöbələrinin, həmçinin müvafiq nazirliklərin təqdim etdikləri materiallar əsasında ”Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının 2019-cu ildəki fəaliyyəti haqqında hesabat məcmuəsi”nin layihəsi Rəyasət Heyəti aparatının Elm və təhsil idarəsi tərəfindən hazırlanaraq AMEA Rəyasət Heyətinin müzakirəsinə təqdim edilib. Hesabatda AMEA-da, respublikanın digər elm və təhsil müəssisələrində 2019-cu ildə aparılmış fundamental və tətbiqi tədqiqatların mühüm nəticələri, AMEA Rəyasət Heyətinin elmi-təşkilati fəaliyyəti, akademiyanın fəaliyyətinin digər göstəriciləri öz əksini tapıb. Məsələ geniş müzakirə olunduqdan sonra məcmuənin bəyənilməsi, nəşri və AMEA-nın Ümumi yığıncağının müzakirəsinə təqdim edilməsi ilə bağlı müvafiq qərar qəbul edilib.

İclasda müzakirə olunan növbəti məsələ AMEA-nın doktorantura və dissertanturasına qəbulun nəticələri haqqında olub. Bu məsələ ilə bağlı məlumat verən AMEA-nın müxbir üzvü Əminağa Sadıqov qeyd edib ki, müvafiq qanunvericiliyə uyğun olaraq, AMEA-nın doktoranturasına və dissertanturasına qəbul uğurla başa çatdırılıb, doktorant və  dissertantlar üçün müxtəlif istiqamətlər üzrə aktual elmi problemləri əhatə edən mövzular müəyyənləşdirilib. Məsələ müzakirə edildikdən sonra fəlsəfə və elmlər doktoru hazırlığı üzrə AMEA-nın doktoranturasına və dissertanturasına qəbulun nəticələri təsdiq edilib, AMEA-nın elmi müəssisə və təşkilat rəhbərlərinə, digər qurumlara bu məsələ ilə bağlı müvafiq tapşırıqlar verilib.  

Rəyasət Heyətinin iclasında AMEA-nın Azərbaycançılıq Elmi-İdeoloji Mərkəzinin yaradılması barədə də qərar qəbul edilib. Bu məsələ ilə bağlı AMEA-nın birinci vitse-prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli qeyd edib ki, Azərbaycan dilini, mədəniyyətini, ümummilli dəyərlərini, adət-ənənələrini, xalqımızın milli mənafeyini, dövlətçilik ideologiyasını, vətənpərvərlik ruhunu, azərbaycançılıq ideyasının əsas prinsiplərini və  mahiyyətini daha da möhkəmləndirmək, tədqiq və təbliğ etmək məq­sədilə AMEA-da Azərbaycançılıq Elmi-İdeoloji Mərkəzinin yaradılması zərurəti meydana çıxıb. Azərbaycan xalqının çoxəsrlik milli dövlətçilik ənənələrini, azərbaycançılıq ideyasının formalaşma və inkişaf proseslərini tədqiq və təbliğ etmək məqsədilə ictimai əsaslarla fəaliyyət göstərən mərkəzin yaradılması barədə qərar qəbul edilib. Azərbaycançılıq Elmi-İdeoloji Mərkəzinin rəhbəri akademik Ramiz Mehdiyev, müavini isə akademik İsa Həbibbəyli təsdiqlənib.

Tədbirdə Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun nəzdində Eksperimental fonetik araşdırmalar laboratoriyasının bərpa edilməsi və “AMEA-nın Abbasqulu Ağa Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun elmi əsərləri” jurnalının “Azərbaycan tarixşünaslığı” adlandırılması kimi digər elmi-təşkilati məsələlər də müzakirəyə çıxarılıb və müvafiq qərarlar qəbul edib.

Gündəlikdə duran növbəti məsələlər Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi, Əməkdar elm xadimi, AMEA-nın müxbir üzvü Əziz Mirəhmədovun və Azərbaycan fəlsəfə elminin in­ki­şa­fında xüsusi xidmətləri olan AMEA-nın müxbir üzvü Ziyəddin Göyüşovun anadan olmasının 100 illik yubileyləri barədə olub. Hər iki yubileylə bağlı müvafiq qərar qəbul olunub.

İclasda qeyd olunan məsələlərin müzakirəsində AMEA-nın birinci vitse-prezidenti, akademik İbrahim Quliyev, AMEA-nın vitse-prezidentləri, akademik Dilqəm Tağıyev və akademik Rasim Əliquliyev yaxından iştirak edib, müzakirə olunan məsələlərlə bağlı rəy və təkliflərini bildiriblər.

Sonda bir sıra kadr məsələlərinə baxılıb. Texnika elmləri doktoru Təranə Məmmədova AMEA-nın akademik Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun (NKPİ), kimya elmləri doktoru Əfsun Sucayev akademik Əli Quliyev adına Aşqarlar Kimyası İnstitutunun (AKİ), biologiya elmləri doktoru Eldar Novruzov Botanika  İnstitutunun, aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Qoşqar Məmmədov Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunun, biologiya elmləri doktoru Şakir Qasımov Mərkəzi Nəbatat Bağının və fizika üzrə fəlsəfə doktoru Rəvan Mehdiyeva Radiasiya Problemləri İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifələrinə təsdiqləniblər. Həmçinin kimya üzrə fəlsəfə doktoru Nizami Mürsəlov NKPİ-nin, kimya elmləri doktoru Mina Munşiyeva akademik Murtuza Nağıyev adına Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutunun, kimya üzrə fəlsəfə doktoru Mehparə Səfərova AKİ-nin, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru Natavan Kələntərova Genetik Ehtiyatlar İnstitutunun, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru Yeganə Bayramova akademik Abdulla Qarayev adına Fiziologiya İnstitutunun, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Aynel Məşədiyeva Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun və fizika üzrə fəlsəfə doktoru Musa Nuriyev Radiasiya Problemləri İnstitutunun elmi katibi vəzifələrinə təyin ediliblər.

© Mənbə: www.science.az

AMEA-da fəlsəfə fənni üzrə doktoranturaya qəbul imtahanının keçirilməsi üzrə yaradılmış komissiyanın iclası keçirilib

AMEA prezidentinin 31 yanvar 2020-ci il tarixli sərəncamına əsasən fəlsəfə fənni üzrə doktoranturaya qəbul imtahanının keçirilməsini təşkil etmək məqsədilə yaradılmış komissiyanın ilk iclası keçirilib.

İclasda AMEA-nın akademik-katibi, AMEA-nın müxbir üzvü Əminağa Sadıqov, komissiyanın sədri – professor İlham Məmmədzadə, üzvləri – professorlar İzzət Rüstəmov, Qoşqar Əliyev və AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elm və təhsil idarəsinin rəisi, i.e.ü.f.d. Fail Kazımov iştirak edib.

Tədbirdə AMEA-nın müxbir üzvü Əminağa Sadıqov çıxış edərək Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin “Doktoranturaların yaradılması və doktoranturaya qəbul Qaydaları”nda dəyişiklik edilməsi haqqında 13 noyabr 2019-cu il tarixli qərarı barədə məlumat verib, qaydalara ciddi əməl olunmasınının vacibliyini vurğulayıb.

Daha sonra imtahanların yüksək səviyyədə təşkili, şəffaflığın və obyektivliyin təmin olunması, eləcə də digər məsələlər ətrafında geniş müzakirələr aparılıb.

© Mənbə: www.science.az

ELAN

AMEA Riyaziyyat və Mexanika Institutunda 21 dekabr 2019-cu il saat 11:30-da AMEA-nın müxbir üzvü, professor Qoşqar Əhmədovun xatirəsinə həsr olunmuş tədbir keçiriləcəkdir.

Qoşqar Teymur oğlu Əhmədov — görkəmli sovet və Azərbaycan riyaziyyatçısıBöyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı, fizika- riyaziyyat elmləri doktoru, professorAzərbaycan SSR EA müxbir üzvü.

Qoşqar Teymur oğlu Əhmədov 1917-ci il oktyabrın 25-də, indiki Azərbaycan Respublikası Gədəbəy rayonunun Söyüdlü kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.

Qoşqar Əhmədov, 1930-1933-cü illərdə Bakı Beynəl­miləl Pedaqoji Texni­kumunda təhsil almış, 1934-cü ildə texnikumu bitirdikdən sonra Gədəbəy rayonunun Xarxar kənd natamam orta məktəbində fizika və riyaziyyat müəllimi işləmişdir.

1936-cı ildə Qoşqar Teymur oğlu Əhmədov Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika-riyaziyyat fakültəsinin “Riyaziyyat” bölməsinə və Tibb İnstituna daxil olmuşdur. (O vaxt eyni zamanda iki institutda oxumağa icazə verilirdi) Qoşqar Əhmədov bir il bu ali məktəblərin hər ikisində əla qiymətlərlə oxuyub. Lakin bir ildən sonra eyni zamanda iki ali məktəbdə təhsil almaq qaydasına son qoyulub. Universitet müəllimlərinin, xüsusən Mikayıl Xıdırzadənin və Maqsud CavadovunƏşrəf Hüseynovun təkidi ilə Qoşqar Əhmədov, Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika-riyaziyyat fakültəsinin “Riyaziyyat” bölməsində təhsilini davam etdirməli olur. O, beş il ərzində əla qiymətlərlə oxumuş, təhsil aldığı fakültədə tələbələr üçün dövrün ən yüksək təqaüdü olan İ.V. Stalin adına təqaüdə layiq görülmüşdür. 1941-ci ildə S.M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika-riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib, riyaziyyatçı ixtisasına yiyələnmişdir.

1952-ci ilin 15 sentyabrında Azərbaycan Dövlət Universitetinin rektoru Cəfər Xəndan Hacıyevin əmri ilə Fizika-riyaziyyat fakültəsinin dekanı vəzifəsinin müvəqqəti icrası Qoşqar Əhmədova həvalə edilmişdir.Həmin ilin sonunda təşkilatçılıq qabiliyyətini nəzərə alaraq 35 yaşlı gənc alimi Fizika-riyaziyyat fakültəsinin dekanı vəzifəsinə seçirlər.

1960-cı ildə 43 yaşında Azərbaycan Dövlət Universitetinin Elmi Şurasında fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor Lazar Lyusternik və fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor Viktor Nemıtskinin məsləhətçiliyi ilə “Banax fəzasında diferensial tənliklərin nəzəriyyəsinə dair” (“Operator və operatorlu diferensial tənliklərin analitik nəzəriyyəsinə dair”) mövzusunda doktorluq dissertasiyasını böyük müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri doktoru elmi dərəcəsini almışdır.Qoşqar Əhmədov riyaziyyat sahəsində elmlər doktoru olmuş altıncı azərbaycanlıdır. Xüsusi qeyd etmək lazımdır ki, Qoşqar Əhmədov Bakı şəhərində riyaziyyat sahəsində doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş ilk azərbaycanlıdır.

1960-cı ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etdikdən sonra, Bakı Dövlət Universitetində işləməyə başlayır, rəhbərlik etdiyi “Diferensial və inteqral tənliklər” kafedrasında fəaliyyətini davam etdirir. 1958-ci ildən ömrünün sonuna qədər universitetin Mexanika-riyaziyyat fakültəsinin “Diferensial və inteqral tənliklər” kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmaqla yanaşı, 1952-1956-cı illərdə “Fizika və riyaziyyat” və 1970-1972-ci illərdə Mexanika və riyaziyyat fakültələrinin dekanı, 1963-1964-cü illərdə universitet partiya komitəsinin katibi vəzifələrində işləmişdir. O, 1961-ci ildə “Diferensial və inteqral tənliklər” kafedrası üzrə professor elmi adına layiq görülmüşdür.

Qoşqar müəllim iki il Mexanika-riyaziyyat fakültəsinin dekanı vəzifəsində işlədikdən sonra öz ərizəsinə əsasən həmin vəzifədən azad olunmuşdur. Riyaziyyat elminin daha da inkişaf etdirilməsi məqsədi ilə Qoşqar Əhmədov 1969-cu ildə Tətbiqi riyaziyyat fakültəsinin yaradılması haqqında Azərbaycan Dövlət Universitetinə gəlmiş, həmin dövrdə Azərbaycana rəhbərlik edən ulu öndər Heydər Əliyevə müraciət etmişdir. Bu müraciətdən sonra Heydər Əliyevin tapşırığı və köməkliyi ilə Mexanika-riyaziyyat fakültəsinin bazası əsasında Tətbiqi Riyaziyyat fakültəsi yaradılmışdır. Sonralar bu fakültənin adı dəyişdirilərək “Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika” fakültəsinə çevrilmişdir.

Diferensial və inteqral tənliklər sahəsində böyük mütəxəssis kimi tanınmış Qoşqar Əhmədov 70-dən çox elmi əsərin müəllifi olmuşdur.

Qoşqar Əhmədovun elmi və pedaqoji kadrların hazırlanmasında əvəzsiz xidmətləri olmuşdur. Onun rəhbərliyi ilə 60-dan çox elmlər namizədi hazırlanmışdı. O, 80-dən yuxarı namizədlik və doktorluq dissertasiyaların müdafiəsində rəsmi opponent kimi çıxış etmiş, doktorluq dissertasiyası üzərində işləyən bir çox riyaziyyatçıların elmi məsləhətçisi olmuşdur.

Qoşqar Əhmədov 1975-ci il fevralın 12 vəfat etmiş və Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.

AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun direktoru, AMEA-nın müxbir üzvü, professor Misir Mərdanovun Radius nəşriyyatında Qoşqar Əhmədovun həyat və elmi yaradıcıllığına həsr olmuş, “Müəllimim Qoşqar Əhmədov” adlı, 17 bölmədən ibarət kitabı çap olunmuşdur. Kitab 264 səhifədən ibarətdir. Kitabda AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun direktoru, AMEA-nın müxbir üzvü, professor Misir Mərdanov yazırdı: “Hər bir xalqın yaddaşında o xalqın tarixini, elmini, ədəbiyyatını, mənəviyyatını təmsil edən görkəmli şəxslər olmuşdur. Azərbaycan xalqı da məhz belə bir xalqdır. Zaman-zaman öz milli məfkurəsini, amalını xalqının rifahına, onun elminin, təhsilinin, mədəniyyətinin inkişafına həsr edən, millət, vətən sevgisi ilə alışıb-yanan vətəndaşlar yetirən əzəmətli bir xalq! Əgər xalqımızın tarixini vərəqləsək, müxtəlif vaxtlarda belə mütəfəkkirlərin yetişdiyinin və ardıcıllarını yetirdiklərinin şahidi olarıq.Belə insanlarla yaşanan dəqiqələr sənə bir ömür boyu bəs edir, onların şəxsiyyəti, mənəviyyatı, əməlləri sənə örnək olur. Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü,fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, sözün əsl mənasında, böyük müəllim, alicənab, humanist, müdrik və xeyirxah insan Qoşqar Teymur oğlu Əhmədov xalqımızın yetirdiyi belə şəxslərdən biridir.”

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

Misir Mərdanov: “Vəsiyyət edərdim ki, başdaşımın üzərinə bu kitablarımın şəkli vurulsun”-MÜSAHİBƏ

AzEdu.az  AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun direktoru, Azərbaycanın sabiq Təhsil naziri, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor Misir Mərdanovla  müsahibəni təqdim edir:

-Misir müəllim, hər zaman elm və təhsilin inteqrasiyasının vacibliyindən danışmışınız. Bu tandem  rəhbəri olduğunuz institutun nümunəsində necə təcəssüm olunur?

Bu yaxınlarda institutumuzun 60 yaşı tamam oldu. Burada hər zaman elm və təhsil  paralel şəkildə inkişaf etdirilib. Elmi-tədqiqat institutu olduğumuz üçün  işimizin 75 faizi  elmlə əlaqəli olub. Hesab edirəm ki,  institutun vəzifəsinin yerdəqalan  25 faizi isə təhsillə bağlıdır.

İnstituta müxtəlif dövrlərdə  rəhbərlik edib,  burada çalışan insanların çoxu həm də  BDU-da–bir addımlığımızdakı universitetdə-işləyib və orada təhsil alıblar. Alimlərimiz BDU, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti, Memarlıq və İnşaat Universiteti, Azərbaycan Dövlət Texniki Universitetində  çalışıblar. Onlardan bəziləri  tam , bəziləri isə yarım ştat burada vəzifələrini icra ediblər.

Bir neçə ildir ki,  AMEA-da  təhsilin magistratura səviyyəsi  yaradılıb. Təbii ki, biz də bu prosesdən geri qalmırıq, müəllimlərimiz instituta gələn gənc magistr tələbələrlə ciddi məşğul olurlar.

Bir müddət öncə biz Gənc İstedadlar Məktəbini formalaşdırdıq. Burada  institutumuzun seçilən alimləri dərs deyiblər. Bu məktəbə Bakı şəhərinin orta məktəblərinin  seçilən şagirdləri gəlirdi. Həftədə bir dəfə onlara elementar riyaziyyatın seçilən dərsləri üzrə  mühazirələr oxunurdu. Sonralar biz bunu davam etdirə bilmədik.

Əməkdaşlarımız   orta məktəblərə dəvət alır, orada görüşlər keçirirlər.

Düşünürəm ki, bütün bu sadaladığım işləri  elm və təhsilin inteqrasiyasına bilavasitə  aid etmək olar.

“Mən indi orta məktəb üçün dərslik yazmaq fikrindən uzağam”

-Misir müəllim, dərsliklərdən danışdınız. Siz həm də orta məktəblərdə riyaziyyat dərsliklərinin müəllifi olmusunuz. Sabiq Təhsil Naziri kimi zamanında dərsliklərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi üçün hansı addımları atmışdınız?

-Müəllifi olduğum dərsliklər təxminən,  10 il bundan əvvəl məktəblilər üçün çap edilib. O zaman  Təhsil Naziri vəzifəsində çalışırdım. Həmin dövrə  qədər ümumtəhsil məktəblərinin bütün sinifləri üçün dərsliklər Moskvada hazırlanırdı və  Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək ölkəmizdə dərc olunurdu. Ölkə rəhbərliyi  xüsusi tapşırıq vermişdi  ki, bütün dərsliklər Azərbaycanda hazırlansın və bütün çap prosesi ölkəmizə aid olsun. Biz bu prosesi həyata keçirməyə başladıq. Əsas çətinliyimiz Azərbaycan dili, tarix  və coğrafiya fənnindən oldu. Çünki bu dərsliklər  həmin zamana kimi Azərbaycan dilində çap edilməmişdi. Bir müddət sonra riyaziyyat  dərsliklərinin də çapına da başladıq. Qısa müddətdə  bu məsələni də  həll etdik; V-XI sinfə kimi olan  bütün dərslikləri çap etdirib, məktəblilərə verdik. Hesab edirəm ki,   bu, o zaman üçün çox uğurlu addım idi. Biz həmin o addımları davam etdirib, orta məktəblər üçün dərsliklərin hazırlanmasında dünya təcrübəsindən yararlandıq. Təhsil Nazirliyində  Dərslikləri Qiymətləndirmə Şurasını yaratdıq. Çalışdıq ki, dərsliklərin keyfiyyəti  yüksək səviyyədə olsun və bu gün həmin proses  nazirlik tərəfindən daha uğurlu şəkildə davam etdirilir.

Mən indi orta məktəb üçün dərslik yazmaq fikrindən uzağam. Çünki hazırda tamam başqa sferada işləyirəm.

-Elə isə gəlin, hazırki işlərinizdən danışaq…

-Artıq 6 il yarımdır ki,  AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutuna rəhbərlik edirəm. Burada işləmək mənə çətin olmadı. Çünki  kollektivin üzvlərini uzun zamandır ki, tanıyırdım. Bəzilərinə hətta dərs də demişdim.

Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu  akademiyanın sayca ən kiçik elmi müəssisəsidir. Ancaq  keyfiyyət göstəricilərimiz çox yüksəkdir. Elmi fəaliyyətlə məşğul olan alimlərimizin sayı çoxdur. Əməkdaşlarımızın 50 faizindən çoxunun elmi adı və  dərəcəsi var. 60-dan çox elmlər doktoru və professorumuz var. Bu, kiçik göstərici deyil.

Əsas işlərimizdən biri də  bu institutun elmi jurnallarının keyfiyyətinin yüksəltməkdir”.

“Əgər  əsər və məqaləniz  xarici ölkədə oxunmursa, onu yazmaq belə əbəsdir”

Haşiyə – 1 – Bu əsnada Misir müəllim Mexanika və Riyaziyyat İnstitutunun jurnallarını bizə göstərir və onların fəaliyyət istiqamətlərindən bəhs edir:

-Təvazökarlıqdan uzaq olsa da, deməliyəm ki, bu instituta gəldikdən sonra Azərbaycan Riyaziyyat Cəmiyyətinin jurnalını  ingilis dilində çap etdirdik. Onun hər il iki nömrəsi çapdan çıxır. Bu jurnal Clarivate Analytics , Web of Sience bazasına daxildir. Baş redaktoru akademiyanın müxbir üzvü,  institutumuzun şöbə müdiri Bilal Bilalovdur.

Digər bir  jurnal isə  Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun Elmi Əsərləri jurnalıdır, baş redaktoru özüməm; ingilis dilinə də tərcümə olunur. 2016-cı ildən  Web of Sience-ın ilkin bazasına  düşüb. Bu jurnala kimi heç bir akademiyaya bağlı jurnal Web of Science-ın bazasına düşməmişdi.

Digər bir jurnal isə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının  Xəbərləri jurnalının  Riyaziyyat seriyasıdır. İngilis dilinə də çap olunur. Bu jurnalı təzə çap etməyə başlamışıq.

Bizim işin istiqamətlərindən biri də bu elmi jurnalların dünya miqyasında   tanıdılmasıdır. Günümüzdə dünyada 100 minlərlə jurnal və məqalələr çap olunur. Lakin dünyanın tanınan alimlərinin   nə vaxtları, nə də maraqları yoxdur ki,  bu jurnalların hamısını vərəqləsin. Yalnız Web of Sience və Scopus-un bazasına aid olan jurnallar daha çox oxunur.

Bu gün Azərbaycanda çoxlu jurnallar çap olunur. Əgər sizin  yazdığınız əsər və məqalə  xarici ölkədə oxunmursa, onu yazmaq da əbəs yerə olacaq. Bu gün bizim əsas məqsədlərimizdən biri də  elmi məqalə və jurnallarımızı dünyada tanıtmaqdır. Müasir tələblərə cavab verən məqalə üçün hansı şərtlərin lazım olduğu isə  mənim məqalələrimdə öz əksini tapıb. Bu bizim işimizin əsas tərəfidir:

Haşiyə – 2 – Bu əsnada Misir müəllim  müəllifi olduğu kitabları bizə göstərir və onlar haqqında fikirlərini bölüşür.

Misir müəllim kitabları göstərərkən qeyd edir ki, onun elmi məhsuldar o dövrü məhz bu instituta direktor təyin edildikdən sonra başlayıb. Kitabları xüsusi  şövqlə təqdim edir.  İnstitut direktoru olandan bu günədək – yəni 6 il yarım müddətində bir xeyli kitab yazıb. Misir müəllimi dinlədikcə  anlayırsan ki, o, həqiqətən də kitab, məqalə yazmaq, bir sözlə elmlə məşğul olmaq üçün çox darıxıbmış…

-Bura gəldikdən sonra xeyli kitab yazmışam. Onlardan biri belə adlanır: “Müəllimim Qoşqar Əhmədov”. Bu insan mənim müəllimim olub. O, Azərbaycanın çox tanınan simalarından biri idi. Müəllimimin həyat və elmi fəaliyyətini  kitabda  tam şəkildə canlandırmışam.

Bu kitabım isə (əliylə xeyli sayda kitabların arasından ən “cansız”ını göstərir) “Məktəblilər üçün izahlı Riyaziyyat lüğəti”dir.

Hə onu da qeyd edim ki, yazdığım kitabların hamısını ölkənin müxtəlif kitabxanalarına bağışlamışam.

Azərbaycanın  böyük alimi, AMEA-nın prezidenti, Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunu yaradan  və ömrünün sonuna qədər bu institutun direktoru vəzifəsini icra edən Zahid Xəlilov haqqındadır. O,  Azərbaycanda riyaziyyat üzrə ilk elmlər doktoru olan şəxsdir. Həmçinin, funksional analiz  üzrə  keçmiş SSRİ də  ilk kitab yazan alim də odur. Bu kitabda onun 1949-cu ildə yazdığı kitabdır. Biz onu ötən il  Moskvada rus  dilində yenidən nəşr etdirdik və dünyaya yaydıq. Bu kitab dünya riyaziyyat elmində bir yenilik kimi qarşılandı”.

 

“Bolşevik nazir Dadaş Bünyadzadənin sözü mənə çox toxundu”

Digər bir kitabım isə bu  yaxınlarda çapdan çıxan  “Azərbaycan riyaziyyatçılarıdır”. Burada Nəsrəddin Tusidən başlayaraq bütün riyaziyyatçılar – həmçinin, SSRİ dövrünün  alimləri, Akademiyanın üzvləri  və elmlər doktorları –  haqqında məlumatlar  yer alıb.

Təhsil Naziri vəzifəsində çalışanda biz Müstəqil Azərbaycan Müəllimlərinin I Qurultayını keçirdik. Bu hadisə 1998-ci ilin sentyabr ayının 25-nə təsadüf etmişdi. Həmin tədbirdə Ulu Öndərin özü şəxsən iştirak edirdi. Mən həmin tədbirə hazırlaşanda maraqlı faktla rastlaşdım. Belə ki,  bolşeviklər Azərbaycanı  istila etdikdən sonra onun ilk təhsil və dini etiqad naziri  olan Dadaş Bünyadzadə çıxışlarının birində qeyd etmişdi  ki,  Çar Rusiyası Azərbaycana heç bir xeyir verməyib. Çünki çarın dövründə çox az azərbaycanlı müsəlman  ali məktəbdə təhsil alıb. O, qeyd etmişdi  demişdi ki, Çar  Rusiyası dövründə cəmi  62 nəfər azərbaycanlı ali təhsil ala bilib. Bu, mənə toxundu.  Düşündüm ki, belə bir fakt doğru ola bilməz. O vaxtdan həqiqəti üzə çıxarmaq məqsədilə bu yola çıxdıq: Bu sahədə tanınan professor Ədalət Tahirzadə ilə  görüşdüm. Ədalət müəllimi 1920-ci ilə qədər  ali məktəbləri olan bölgələrə göndərdim. O, Kiyevə, Moskvaya, Sankt-Peterburqa , Kazana və digər yerlərə yola düşdü. Ədalət müəllimin güclü səyləri nəticəsində biz 62 rəqəmini  900-ə  çatdırdıq. 900 nəfərin adı və soyadı bilindi. Amma 725 nəfərin  şəxsi işi tapıldı. Biz 3-cü ildir ki,  artıq o sənədlərin əsasında   bu 3 kitabı nəşr etmişik.Birinci cildi biz keçən il çap etdik. Onun  adını belə qoyduq: “1920-ci ilədək  Ali Məktəblərdə Oxumuş  Azərbaycanlılar”.

Çünki onların bəziləri tam şəkildə ali məktəbi bitirə bilməmişdi. Kitabın iki cildini isə  biz bu il ortaya qoymuşuq. Bu Azərbaycan tarixində böyük əhəmiyyəti olan məsələdir. Biz hazırda 4-cü cild üzərində işləyirik. Bu kitab 7 cilddən ibarət olacaq. İnşallah biz 2021-ci ildə onu başa çatdıracağıq. Kitablar çıxdıqca  bəzi adamlar   öz qohumları, tanışları haqqında olan məlumatları  bizə məktublar vasitəsi ilə  göndərdilər. Biz kitabın birinci cildinin ön sözündə yazmışıq ki,   kim bizə bu barədə məlumat verərsə,  bunu gələcək cildlərimizə salacağıq. Ona görə də  8-ci cildi çap etdirmək niyyətindəyik. Burada hər bir adamın şəkilləri  rəssam tərəfindən eyniylə çəkilib. Kitabın daxilində  həmin şəxslərin nəslinin  nümayəndələri yer alıb”.

“Vəsiyyət edərdim ki,  başdaşımın üzərinə  bu kitablarımın şəkilləri  vurulsun”

Misir Mərdanov elmi fəaliyyətlə hazırda deyil, Təhsil Naziri vəzifəsində çalışdığı vaxtlarda da məşğul olub.

Bu məqamda Misir müəllim həmin kitabları rəfdən çıxararaq bizə göstərir. Arxasınca isə xatirələr…

-Nazirlikdə olanda 4 cildlik “Azərbaycan Təhsil Tarixi” kitabını yazdım.

“Azərbaycan Təhsil Nazirləri” kitabı Xalq Cümhuriyyəti dövründən müasir Azərbaycana qədər olan  bütün nazirlər haqqında informasiyaları əks etdirir. Mümkün olan bütün materialları toplayıb  burada əks etdirmişəm. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin yaratdığı məktəb və onun  nizamnaməsi  də burada öz əksini tapıb.

“Azərbaycan Təhsil Tarixi” əsəri isə həqiqətən təhsilimiz üçün vacib kitablardandır. Mən xatirə də yazıram. O da gələcəkdə çap olunar. Həmin xatirədə bu kitablar barəsində bunları yazmışdım: vəsiyyət edərdim ki,  baş daşımın üzərinə  bu kitablarımın şəkilləri vurulsun”.

-Misir müəllim, kifayət qədər məhsuldar işləyirsiz… -….Mənim nə evdə, nə də burada bir dəqiqə boş vaxtım yoxdur.Ona görə də çox zaman insanlarla görüşə bilmirəm. Çünki bu istər-istəməz vaxt alır. Səhər saat  10-dan 5-ə kimi burada işləyirəm. Qalan vaxtda isə evdə çalışıram. Gündəlik qrafikim ancaq iş üzərində qurulub.

-Bu qədər elmi əsərlərin müəllifisiz. Maraqlıdır heç yorulduğunuz vaxtlar olurmu?

-İnanın ki, bu kitabları yazdıqca  enerjim daha da artır. Onu da deyim: digər fəaliyyətim Azərbaycandan kənarda yaşayan   alimlərlə bağlıdır. Mənim onlarla çox yaxın münasibətim var Bizim işlərimizdə  həmin alimlər mənə yaxından köməklik edirlər.

Onlardan biri mənə çox böyük dəstək verib – Yalçın Əfəndiyev. Cavan alimdir, amma  Amerikada institut direktorudur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra  dünya olimpiadasında iştirak edib və yüksək  yerə layiq görülüb. Moskva Dövlət Universitetini bitirib. İndi Amerika Birləşmiş Ştatlarında böyük bir  institutun direktorudur. Mən bura gəldikdən sonra adını eşitdim və əlaqə yaratdım. İki dəfə onu institutumuza dəvət etdim.  Y. Əfəndiyev həmçinin, Amerikada çox yüksək səviyyəli jurnalların baş redaktorudur. Sonra dünyada tanınan alimlərimiz sırasında  Mübariz Qarayevin də adı var. O, riyaziyyatın çox böyük sahəsi olan ədədlər nəzəriyyəsi üzrə dünyada tanınan alimlərdəndir. Rusiyanın böyük alimləri hər hansısa bir nəticə aldıqda onunla məsləhətləşir.

İnstitutumuzun 60 illik yubileyinə çox nüfuzlu alimlər gəlmişdi. Mən onlarla  bayramlarda da yazışıram. Bizim problemlərimizin biri də ondan ibarətdir ki, biz xarici ölkədə yalnız bazarlarda işləyən adamlarla ünsiyyət saxlamışıq. O adamların isə  yuxarıya çıxmaq imkanları olmayıb. Ancaq alimin səsi  istər-istəməz yuxarıdan gəlir. Məndə 400-500 yaxın xarici ölkədə yaşayan azərbaycanlı alimlərin əlaqə nömrələri var. Onlarla biz əlaqə saxlamalıyıq. Mərdi qova-qova namərd etməməliyik. Əksinə biz onları özümüzə cəlb etməliyik. Qoy onlar olduqları yerdə Azərbaycanın  xeyrinə danışsın, təbliğati iş aparsın. Biri var, bazarda satıcılıq edən Azərbaycanı təbliğ etsin, biri də var ki, alim Azərbaycanı təbliğ etsin”.

“30 illik fəaliyyətim dövründə  mediadan bir dəstək görmədim”

-Misir müəllim, bu məsələdə mətbuatın rolunu necə qiymətləndirirsiz və jurnalistlərimizə nələri tövsiyə edirsiz?

-Mətbuatın rolu da bu məsələnin işıqlandırılmasında olduqca çoxdur. Mən sizə açığını deyirəm ki,  30 illik fəaliyyətim dövründə  mediadan bir dəstək görmədim. Bunu açıq deyirəm. Belə olmasaydı, biz daha  çox şey əldə edə bilərdik. Bununla biz inkişaf edə bilmərik. Mən bu yaxınlarda    jurnalistlər  sual verdim ki,  30 adam oturmusunuz, biriniz hər hansısa müəllimi haqqında müsbət bir oçerk yazmısınızmı? Heç kim cavab vermədi. Belə şey düzgün deyil. Bəyəm, 150 min müəllimin hamısı pisdir?! Bizim millətin bugünkü günə gəlməyində  müəllimin rolunu qiymətləndirməmək mümkün deyil.

-Biz AzEdu.az təhsil portalı olaraq Azərbaycan elmini və alimlərini təbliğ etməyə hazırıq. Bu gün bizə nə kimi tövsiyələriniz var?

-Mən onu deyərdim ki. cəmiyyətin gözü tərəzidir. Cəmiyyətin daxilində nüfuzu, hörməti olan adamlarla söhbət etmək lazımdır. Onların portretini yaratmaq çox vacibdir. Onları cəmiyyətə  televiziya, qəzet və   saytlarımız  təqdim etməlidir ki, yetişməkdə olan nəsil də onları görsün. Layiq olmayan insanları təbliğ etmək olmaz. Cəmiyyətdə hörməti olan, nüfuzu olan  adamları ortalığa çıxarmaq lazımdır.

Mən son dövrlər Təhsil Nazirliyinin  çap etdiyi “Azərbaycan Müəllimi” jurnalını  təqdir edirəm. Jurnal çox yüksək səviyyədədir. Mən işlədiyim zaman açığını deyim ki, biz onu bu səviyyədə buraxa bilmirdik. Bu illər ərzində həmin jurnal çox yüksək səviyyəyə qalxıb. Arzu edərdim ki, bu tipli jurnalların sayı çox olsun.

-Bu qədər gərgin iş rejiminin arasında mütaliəyə vaxt ayıra bilirsinizmi?

-Əsasən internet resurslarından  yararlanıram. Bir də  lazım bildiyim qəzetləri oxuyuram. Bəzilərinə abunə olmuşam, digərlərini isə alıram. Mənim əsas işim riyaziyyatdır.

– Az öncə sadaladınız, xeyli  kitabın müəllifisiniz. Məsələn, ağlınıza belə bir fikir gəlibmi ki,  Misir Mərdanov rektor və nazir olmayıb, diqqətini yalnız elmə versəydi, o, hazırda  dünya miqyasında bir alim olardı?

-Petrovski Rusiyanın çox böyük bir alimi olub. O, 22 il  Moskva Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsində çalışıb. Stalinin rəhbərliyi dövründə  Petrovski heç zaman partiyanın üzvü olmayıb. Lakin Stalin Petrovskini çağırıb və deyib ki,  səni rektor təyin edirəm  və o,  22 il rektor vəzifəsini icra edib.

Sonralar sizin mənə verdiyiniz sualı ona da ünvanlayıblar. Ona da deyiblər ki, siz çox görkəmli alim idiniz, bəlkə elmə daha çox töhfələr verərdiz. O, da çox ağıllı bir adam olub və deyib ki, artıq geriyə qayıtmaq qeyri-mümkündü, ancaq mən hesab edirəm ki,  Moskva Dövlət Universitetinə rektorluğum dövrü mənim həyatımın millətimə xidmət etmək baxımından  ən verimli bir dövrü olub.

-Bəs siz necə hesab edirsiniz?

-İndi məndə hesab edirəm ki, müstəqilliyini təzə əldə edən,  yeni əlifbaya keçən,  hələ siyasi və iqtisadi cəhətdən stabil olmayan bir ölkənin bütün təhsilinə rəhbərlik etməyim mənim üçün qürurvericidir.

Son olaraq…

Artıq söhbətin sonuna çatırıq: Amma hələ də fikrimizdə Misir Müəllimin yuxarıda “Azərbaycan təhsil tarixi” əsəri barəsində dediyi sözlər qalıb, istər-istəməz o söhbətə yenə qayıtmalı oluruq:

 -O mənim 10 il öncəki düşüncələrim idi. Düşünürəm ki. o dörd cildliyin üzərinə azərbaycanlı ali təhsillilərdən bəhs edən  7 cildliyi də qoysam,  daha yaxşı olacaq. Gələcək nəsil görər ki,  belə bir insan olub  və o həyatını bu kitabların yaranmasına  həsr edib. Bu bir nümunə kimi  örnək olar.  

P.S. Misir müəllimin bu sözlərinə heç cür etiraz edə bilmirik: çünki kitab həqiqətən də böyük qüvvədir. Elə böyük qüvvədir ki…

Mənbə: www.azedu.az

Akademik Əşrəf Hüseynovun anadan olmasının 111 ili tamam olur

Eshref_Huseynov_sayt

Sentyabrın 20-də müasir Azərbaycan riyaziyyat məktəbinin yaradıcılarından biri, görkəmli riyaziyyatçı alim, qayğıkeş müəllim, yüksək insani keyfiyyətlərə malik humanist insan, elm və təhsil təşkilatçısı akademik Əşrəf Hüseynovun anadan olmasının 111 ili tamam olur. Akademik Əşrəf Hüseynov Azərbaycanda və Keçmiş Sovetlər birliyində sinqulyar inteqrallar və sinqulyar inteqral tənliklər məktəbinin banisi kimi tanınırdı.

Əşrəf İsgəndər oğlu Hüseynov 1907-ci ildə Cəbrayıl rayonunun Əmirvarlı kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirdikdən sonra 1931-1933-cü illərdə M.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin aspirantı olmuş, 1932-ci ildə məşhur sovet riyaziyyatçısı akademik Andrey Tixonovun rəhbərliyi altında “Potensial nəzəriyyəsinin bəzi məsələləri” mövzusunda namizədlik, 1948-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Onu da qeyd edək ki, o, Azərbaycanda riyaziyyat üzrə ilk elmlər doktorlarından biri olub.

Əşrəf Hüseynov 1939-1965-ci illərdən Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) “Funksiyalar nəzəriyyəsi və cəbr”, sonra isə “Funksiyalar nəzəriyyəsi funksional analiz” kafedrasının professoru, müdiri ,mexanika-riyaziyyat fakültəsinin dekanı vəzifələrində çalışmış və riyazi analiz, diferensial tənliklər, inteqral tənliklər, riyazi fizika tənlikləri, həqiqi dəyişənli funksiyalar nəzəriyyəsi və qeyri-xətti funksional analizin müxtəlif məsələlərinə dair xüsusi kurslar-mühazirələr oxumuşdur.

İstedadlı riyaziyatçı 1962-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (EA) müxbir üzvü, 1968-ci ildə həqiqi üzvü seçilmişdir. 1965-ci ildə akademik Əşrəf Hüseynov Azərbaycan EA Kibernetika İnstitutunun ilk direktoru təyin edilmişdir. 1970-1980-ci illərdə Elmlər Akademiyasının fizika-riyaziyyat və texnika elmləri bölməsinin akademik katibi seçilmişdir.

Azərbaycan riyazityyatçıları Əşrəf Hüseynovun Azərbaycan Dövlət Universitetində qeyri-xətti funksional analiz mövzusunda oxuduğu müxtəlif kursların təsiri altında qeyri-xətti analizlə məşğul olmuşdur. Onun rəhbərlik etdiyi seminarlar həmin sahənin Azərbaycanda inkişaf etməsində böyük rol oynamışdır. Bu seminarlarda qeyri-xətti tənliklərin həllinin budaqlanması nəzəriyyəsi, onların həlli üsulları, kvazi-xətti, parabolik və hiperbolik tənliklər üçün qarışıq məsələlər, sinqulyar operatorların struktur xassələri, qeyri-xətti sinqulyar inteqral tənliklər və analitik funksiyalar üçün qeyri-xətti sərhəd məsələləri nəzəriyyəsi, sinqulyar-inteqral tənliklərin ədədi həlli kimi elmi istiqamətləri yaranmış və inkişaf etdirilmişdir.

Azərbaycan sinqulyar inteqrallar və sinqulyar inteqral tənliklər məktəbinin banisi Əşrəf Hüseynovun ən böyük kəşfi dünya ədəbiyyatında Hüseynov fəzaları adlanan Banax tipli fəzaların qurulmasıdır.

Akademik Əşrəf Hyseynovun rəhbrliyi ilə 30-dan çox namizədlik dissertasiyası müdafiə olunmuşdur. Azərbaycanın görkəmli riyaziyyatçıları Qoşqar Əhmədov, Yəhya Məmmədov, Xalid Muxtarov və Arif Babayevin doktorluq işlərinin məsləhətçisi olmuşdur.

Akademik Əşrəf Hüseynov elmi konfrans və qurultaylarda fəal iştirak edirdi. O, funksional analiz üsullarının qeyri-xətti məsələlərə tətbiqi, yeraltı neftin hidroqaz dinamik məsələlərinin riyazi həlli metodlarına həsr olunmuş ümumittifaq konfransına sədrlik etmişdir. 1960-1965-ci illərdə keçmiş SSRİ-nin Ali və Orta Təhsil Nazirliyi yanında riyaziyyat sahəsi üzrə Metodik Şuranın üzvü olmuşdur.

Akademik Əşrəf Hüseynov indiki MDB ölkələrinin ali təhsil ocaqlarında, Albaniyanın Tirana Universitetində ümumi və xüsusi kurslarda mühazirələr oxumuşdur.

Əşrəf Hüseynov Hüseynov Azərbaycan dilində “İnteqral tənliklər” və “Çoxluqlar nəzəriyyəsi” dərsliklərinin müəllifidir.

Əşrəf Hüseynov elmi-pedaqoji fəaliyyətinə görə bir çox mükafatlarla təltif olunmuş və 1960-cı ildə “Azərbaycanın Əməkdar Elm Xadimi” adına layiq görülmüşdür.

Akademik Əşrəf Hüseynov 1980-ci il avqustun 26-da dünyasını dəyişmişdir.

AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun rəhbərliyi və kollektivi dünya şöhrətli riyaziyyatçı alim, akademik Əşrəf Hüseynovun xatirəsini daim dərin hörmətlə anır.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.

AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun 2017-ci ildə apardığı tədqiqatlar və əldə etdiyi elmi nəticələr haqqında

AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda 2017 hesabat ili müddətində Azərbaycan MEA Rəyasət Heyəti tərəfindən təsdiq edilmiş prioritet istiqamətlər proqramına uyğun olaraq 18 mövzu və 104 iş üzrə (75-i riyaziyyat, 29 isə mexanika olmaqla) tədqiqatlar aparılmışdır. İnstitutda elmi-tədqiqatlar riyaziyyat və mexanika sahələri üzrə 6 istiqaməti (5-i riyaziyyat, 1-i mexanika olmaqla) əhatə edir.

Hesabat ilində yeddi elmi iş mühüm nəticə kimi qəbul edilmişdir: 1. “Üçüncü tərtib diferensial operatorların məxsusi funksiyaları üzrə ayrılışların yığılması”. İcraçı: prof. Vəli Qurbanov. İş çap olunub: В.М.Курбанов, Ю.Г.Аббасова “Сходимость спектрального разложения функции из класса по собственным вектор-функциям дифференциального оператора третьего порядка”. Украинский Математический Журнал 2017, т. 69, № 6, стр. 719-733. 2. “Dəyişən dərəcəli çəkili Lebeq fəzalarında Kolmoqorov tipli kompaktlıq meyarı, Riss potensialı və onun kommutatorunun Orliç fəzalarında məhdudluğu üçün meyarlar”. İcraçılar: AMEA-nın müxbir üzvü, prof. Vaqif Quliyev, AMEA-nın professoru, r.e.d. Rövşən Bəndəliyev. İş çap olunub: F. Deringoz, V.S. Guliyev, S.G. Hasanov, Riesz potential and its commutators on Orlicz spaces. Journal of Inequalities and Applications, (2017) 2017:75, 18 pp. (İF-0.791, Q2). 3.“Hardi siniflərində əmsallı eksponent sistemin hissəsinin freymlilik xassələri” İcraçılar: AMEA-nın müxbir üzvü, prof. Bilal Bilalov, dosent Səbinə Sadıqova. İş çap olunub: Bilalov B.T., Sadıqova S.R. Frame properties of the part of a system of exponents with degenerate coefficient in Hardy classes. Georgian Mathematical Journal, 24(3)(2017), 325-338(İF-0,290, Q4). 4. “Puankare bərabərsizliyi üçün Soyer tipli kafilik şərti”. İcraçılar: prof. Fərman Məmmədov, doktorant Yaşar Şükürov. İş çap olunub: Farman Mamedov, Yashar Shukurov, A Sawyer-type sufficient condition for the weighted Poincaré inequality, Positivity 1-13 Springer International Publishing. 5. “Xətti və qeyri-xətti diferensial operatorların struktur xassələri”. İçraçı: prof. Ziyatxan Əliyev. İş çap olunub: Ziyatkhan S. Aliyev, Sevinc B. Guliyeva, Properties of natural frequencies and harmonic bending vibrations of a rod at one end of which is concentrated inertial load, Journal of Differential Equations, 263 (9) (2017), 5830-5845 (if – 1.988, Q1). 6. “İdarəedici funksiyada gecikməsi olan kəsilməz və diskret sistemlərdə təsvir olunan optimal idarəetmə məsələləri üçün zəruri şərtlər”. İcraçılar: AMEA-nın müxbir üzvü, prof. Misir Mərdanov, f-r.e.d., prof. Telman Məlikov. İş çap olunub: Misir J. Mardanov, Telman K. Melikov Analogue of the Kelley condition for optimal systems with retarded control, International Journal of Control. 90(7)(2017),1299-1307 (IF =1.880, Q1). 7. “Heterogen maye axınlarında sərhəd qatlarının qeyri-stasionar proseslərə təsirlərinin tətbiqi”. İcraçılar: AMEA-nın müxbir üzvü, t.e.d. Qeylani Pənahov, t.e.n., dos. Eldar Abbasov. İş çap olunub: Шахвердиев А.Х., Панахов Г.М., Аббасова Э.М. Влияние физико-химических свойств и обводненности пластового флюида на эффективность газлифта // Нефтяное хозяйство, №6. 2017. – С. 72 – 76.

AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu, Sumqayıt Dövlət Universiteti ilə birgə 25-26 may 2017-ci il tarixində “Riyaziyyatın nəzəri və tətbiqi problemləri” adlı beynəlxalq elmi konfrans keçirilmişdir.

02 noyabr 2017-ci ildə AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu Bakı Dövlət Universiteti ilə birgə görkəmli alim, bacarıqlı elm təşkilatçısı, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor Qoşqar Əhmədovun 100 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbir keçirilmişdir.

Rusiya Federasiyasının Kaluqa şəhərində Kaluqa vilayətinin Təhsil və Elm nazirliyi, Rusiya Federasiyası Hökuməti nəzdində Maliyyə Universiteti, AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu ilə birgə 16-17 noyabr 2017-ci il tarixində “İqtisadiyyatda, idarəetmədə və təhsildə riyazi modelləşdirmə” adlı III Beynəlxalq elmi-praktik konfrans keçirilmişdir.

Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun təşkilatçılığı ilə 06-08 dekabr 2017-ci il tarixində əməkdar elm xadimi, akademik Akif Hacıyevin 80 illik yubileyinə həsr olunmuş “Riyaziyyat və Mexanikanın müasir problemləri və tətbiqləri” adlı Beynəlxalq konfrans keçirilmişdir.

AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu, Bakı Şəhər Təhsil İdarəsi ilə birgə “Gənc riyaziyyatçılar məktəbi” yaradılmış və 22 fevral 2017-ci il tarixindən xüsusi fəaliyyət proqramı ilə işə başlamışdır. Ümumilikdə 14 tədbir keçirilmiş, onlardan 11-i mühazirə, 3-ü isə seminardır. “Gənc Riyaziyyatçılar Məktəbinin” fəaliyyəti və dərslərin video çəkilişləri RMİ-nin rəsmi veb səhifəsində – www.imm.az saytında (Gənc Riyaziyyatçılar Məktəbi bölməsində) və institutun YouTube kanalında (https://www.youtube.com/channel/UCpvJuZH8gn2yXBmjLZOooFQ) geniş işıqlandırılır.

Hesabat ilində AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun Ümuminstitut seminarı həftədə bir dəfə olmaqla öz fəaliyyətini davam etdirmişdir. Seminarda institut əməkdaşları ilə yanaşı xarici ölkələrdən gəlmiş alimlərin – M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin mexanika–riyaziyyat fakültəsinin «Riyazi analiz» kafedrasının professoru Qaraxan Mirzəyev və elə həmin universitetin professoru Andrey Fursikovun məruzələri dinlənilmişdir.

Hesabat ili ərzində institut əməkdaşlarının bütövlükdə 386 elmi əsəri – 140-ı xaricdə olmaqla 198 məqalə, 71-i xaricdə olmaqla 167 tezis, 15 elmi populyar nəşr, həmçinin 3 kitab, 1 monoqrafiya və dərs vəsaiti işıq üzü görmüşdür. Məqalələrdən 67-si “Thomson Reuters” beynəlxalq elmi bazasının impakt faktorlu jurnallarında çap edilmişdir. Əməkdaşların məqalələrinə 1300 isnad olmuşdur.

Hesabat ilində elmi kadrların hazırlanması istiqaməti üzrə RMİ-da D 01.111 dissertasiya şurasında 7-i elmlər doktoru və 8-i fəsəfə doktoru olmaqla 15 nəfər müdafiə etmişdir.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.imm.az saytına istinad zəruridir.